Κινεζικά EV: Επενδύσεις 101 δισ. δολαρίων στο εξωτερικό – Μένουν πίσω οι ΗΠΑ

• Οι κινεζικές εταιρείες ανακοίνωσαν επενδύσεις σχεδόν 101 δισ. δολαρίων σε EV και μπαταρίες εκτός Κίνας από το 2019 έως το 2025, έναντι λίγο πάνω από 38 δισ. δολαρίων από αμερικανικούς ομίλους.
• Ο κορεσμός, ο πόλεμος τιμών και τα χαμηλά περιθώρια κέρδους στην κινεζική αγορά ωθούν εταιρείες όπως η BYD να αναζητούν ανάπτυξη στο εξωτερικό.
• Οι δασμοί επιταχύνουν τη δημιουργία τοπικών εργοστασίων, καθώς η παραγωγή εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης προσφέρει πρόσβαση στην αγορά χωρίς τις επιβαρύνσεις που ισχύουν για τα εισαγόμενα κινεζικά EV.

Οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες δεν περιορίζονται πλέον στην εξαγωγή εκατομμυρίων ηλεκτρικών οχημάτων. Επενδύουν στην κατασκευή εργοστασίων, μονάδων μπαταριών και ολοκληρωμένων δικτύων εφοδιασμού σε σχεδόν κάθε ήπειρο, αποκτώντας ένα προβάδισμα που μπορεί να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία.

Σύμφωνα με στοιχεία του think tank Atlas Public Policy που επικαλείται το CNBC, οι κινεζικές εταιρείες ανακοίνωσαν επενδύσεις σχεδόν 101 δισ. δολαρίων σε έργα ηλεκτρικών οχημάτων και μπαταριών εκτός Κίνας κατά την περίοδο 2019-2025. Οι αντίστοιχες επενδύσεις αμερικανικών επιχειρήσεων ξεπέρασαν οριακά τα 38 δισ. δολάρια.

Η διαφορά δεν αφορά μόνο το ύψος των κεφαλαίων. Αποτυπώνει δύο διαφορετικές στρατηγικές: οι κινεζικοί όμιλοι επιδιώκουν να κατακτήσουν νέες αγορές μέσω τοπικής παραγωγής, ενώ οι μεγάλες αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες έχουν εστιάσει περισσότερο στην εγχώρια αγορά και έχουν περιορίσει μέρος της διεθνούς παρουσίας τους.

Η Κίνα δημιουργεί τις νέες GM και Ford της εποχής των EV

Ο Κάιλ Τσαν, ερευνητής του Brookings Institution με ειδίκευση στην κινεζική βιομηχανική πολιτική, εκτιμά ότι εταιρείες όπως η BYD εξελίσσονται στις αντίστοιχες General Motors και Ford της εποχής της ηλεκτροκίνησης.

Το πλεονέκτημά τους στηρίζεται στην κλίμακα παραγωγής, στην πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες, στην τεχνογνωσία των μπαταριών και στην ανάπτυξη μιας διεθνούς αλυσίδας προμηθευτών και εργοστασίων. Η κινεζική βιομηχανία ελέγχει περισσότερο από το 70% της παγκόσμιας παραγωγής κυψελών μπαταριών και σημαντικό μέρος της επεξεργασίας των ορυκτών που χρησιμοποιούνται σε αυτές.

Στην ευρύτερη αγορά καθαρής τεχνολογίας, το Atlas εντόπισε 86 κινεζικές εταιρείες που έχουν ανακοινώσει επενδύσεις άνω του 1 δισ. δολαρίων, έναντι μόλις 19 αμερικανικών. Από το σύνολο των παγκόσμιων επενδυτικών ανακοινώσεων για καθαρή μεταποίηση την περίοδο 2019-2025, το 55% προερχόταν από κινεζικές εταιρείες.

Η CATL, ο μεγαλύτερος κατασκευαστής μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων στον κόσμο, βρίσκεται στην κορυφή της σχετικής κατάταξης, με ανακοινωμένες επενδύσεις άνω των 51,7 δισ. δολαρίων. Ο όμιλος έχει επεκτείνει το παραγωγικό του αποτύπωμα σε χώρες όπως η Γερμανία, η Ουγγαρία, η Ισπανία και η Ινδονησία.

Ο «βίαιος» ανταγωνισμός στην Κίνα οδηγεί τις εταιρείες εκτός συνόρων

Η διεθνής επέκταση αποτελεί σε μεγάλο βαθμό απάντηση στις συνθήκες που επικρατούν στο εσωτερικό της Κίνας.

Η εγχώρια αγορά αυτοκινήτου χαρακτηρίζεται από υπερβολική παραγωγική δυναμικότητα, συνεχείς μειώσεις τιμών και ασφυκτικό ανταγωνισμό μεταξύ δεκάδων κατασκευαστών. Αυτό έχει περιορίσει τα περιθώρια κέρδους, ακόμη και για εταιρείες που καταγράφουν ισχυρές πωλήσεις.

Οι εξαγωγές ηλεκτρικών αυτοκινήτων της Κίνας διπλασιάστηκαν το 2025, καθώς οι εταιρείες αναζήτησαν υψηλότερες αποδόσεις στις διεθνείς αγορές και πρόσθετες διεξόδους για την παραγωγή των εργοστασίων τους. Οι πωλήσεις κινεζικής κατασκευής EV στην Ευρώπη αυξήθηκαν σχεδόν κατά 50%, φθάνοντας περίπου τις 940.000 μονάδες.

Η πίεση συνεχίστηκε το 2026. Τον Ιούνιο, οι εξαγωγές επιβατικών αυτοκινήτων της Κίνας αυξήθηκαν κατά περίπου 80% σε ετήσια βάση, την ώρα που οι πωλήσεις στην εγχώρια αγορά κατέγραφαν νέα σημαντική πτώση.

Οι δέκα μεγαλύτεροι κινεζικοί όμιλοι έχουν θέσει συνολικούς στόχους πωλήσεων στο εξωτερικό που υπερβαίνουν τα 7 εκατ. οχήματα για το 2026, σχεδόν διπλάσιους από τους αντίστοιχους στόχους που είχαν ανακοινώσει έναν χρόνο νωρίτερα.

Οι αναδυόμενες αγορές τροφοδοτούν την ανάπτυξη

Η διεθνής δυναμική των κινεζικών ηλεκτρικών αυτοκινήτων δεν περιορίζεται στην Ευρώπη. Οι μεγαλύτεροι ρυθμοί ανάπτυξης καταγράφονται στη Νοτιοανατολική Ασία, στη Μέση Ανατολή, στη Λατινική Αμερική και σε τμήματα της Αφρικής.

Το 2025, περισσότερες από τις μισές κινεζικές πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων στο εξωτερικό πραγματοποιήθηκαν σε αγορές εκτός Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών. Οι πωλήσεις αυξήθηκαν κατά 130% στη Νοτιοανατολική Ασία, κατά 60% στη Μέση Ανατολή και κατά 55% στη Λατινική Αμερική.

Εκτός των δύο μεγάλων αγορών της Ευρώπης και των ΗΠΑ, οι εισαγωγές από την Κίνα αντιστοιχούσαν στο 55% των πωλήσεων ηλεκτρικών αυτοκινήτων το 2025, από περίπου 10% το 2021. Σε αρκετές χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής, πάνω από το 80% των εισαγόμενων ηλεκτρικών αυτοκινήτων προέρχεται από την Κίνα.

Τα κινεζικά μοντέλα κερδίζουν έδαφος λόγω των ανταγωνιστικών τιμών, του πλούσιου τεχνολογικού εξοπλισμού, της μεγάλης ποικιλίας και της ικανότητας των κατασκευαστών να παρουσιάζουν νέα οχήματα σε ταχύτερους κύκλους από πολλές παραδοσιακές αυτοκινητοβιομηχανίες.

Τα εργοστάσια αποτελούν βαθύτερη δέσμευση από τις εξαγωγές

Η αποστολή αυτοκινήτων με πλοία προσφέρει πρόσβαση σε μια αγορά, αλλά η κατασκευή ενός εργοστασίου δημιουργεί πολύ ισχυρότερους και πιο μακροχρόνιους δεσμούς.

Οι επενδύσεις σε παραγωγικές μονάδες συνοδεύονται από προσλήψεις, συνεργασίες με τοπικούς προμηθευτές, τεχνική εκπαίδευση, υποδομές και φορολογικά έσοδα. Παράλληλα, καθιστούν δυσκολότερη την απομάκρυνση μιας εταιρείας από την αγορά, ακόμη και όταν αλλάζει το πολιτικό ή εμπορικό περιβάλλον.

Οι κινεζικοί όμιλοι δημιουργούν παρουσία τόσο σε παραδοσιακές αυτοκινητοβιομηχανικές χώρες, όπως η Γερμανία, η Ισπανία και το Μεξικό, όσο και σε αναδυόμενα παραγωγικά κέντρα όπως η Ουγγαρία, η Ινδονησία, το Μαρόκο και η Σλοβακία.

Η Νοτιοανατολική Ασία συγκεντρώνει ήδη περισσότερο από το μισό της παραγωγικής δυναμικότητας που διαθέτουν οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες εκτός της χώρας. Η Ταϊλάνδη και η Ινδονησία αποτελούν τους μεγαλύτερους κόμβους της περιοχής, αν και αρκετές νέες εγκαταστάσεις εξακολουθούν να λειτουργούν με χαμηλό ποσοστό αξιοποίησης της δυναμικότητάς τους.

Οι δασμοί επιταχύνουν την τοπική παραγωγή

Η απότομη αύξηση των κινεζικών επενδύσεων στο εξωτερικό συμπίπτει με την ενίσχυση των εμπορικών φραγμών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιβάλει πρόσθετους δασμούς στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα που κατασκευάζονται στην Κίνα, ενώ και άλλες χώρες έχουν υιοθετήσει αντίστοιχα μέτρα ή απαιτήσεις τοπικής παραγωγής. Οι πολιτικές αυτές έχουν διπλή λειτουργία: προστατεύουν τις εγχώριες βιομηχανίες, αλλά ταυτόχρονα πιέζουν τις κινεζικές εταιρείες να δημιουργήσουν εργοστάσια και θέσεις εργασίας στις αγορές όπου θέλουν να δραστηριοποιηθούν.

Ένα εργοστάσιο στην Ουγγαρία, για παράδειγμα, επιτρέπει στην BYD να παράγει αυτοκίνητα εντός της ΕΕ και να αποφεύγει τους δασμούς που επιβάλλονται στα οχήματα που εισάγονται απευθείας από την Κίνα.

Η νέα μονάδα της BYD στο Σέγκεντ αναμένεται να αρχίσει τη συναρμολόγηση οχημάτων κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2026. Η λειτουργία της έχει καθυστερήσει περίπου έναν χρόνο, ενώ η εταιρεία έχει αναστείλει προσωρινά την κατασκευή του εργοστασίου της στην Τουρκία, προκειμένου να δώσει προτεραιότητα στην ευρωπαϊκή παραγωγή.

Η BYD αύξησε τις πωλήσεις της στην Ευρώπη κατά 270% το 2025, σε σχεδόν 188.000 αυτοκίνητα. Κατά τους πρώτους πέντε μήνες του 2026, οι πωλήσεις της σημείωσαν νέα άνοδο 144%, ξεπερνώντας τις 100.000 μονάδες.

Η «βιομηχανική διπλωματία» της Κίνας

Οι επενδύσεις δεν έχουν μόνο εμπορική διάσταση. Δημιουργούν και πολιτικό κεφάλαιο.

Ο Κάιλ Τσαν περιγράφει τη στρατηγική αυτή ως «βιομηχανική διπλωματία»: η Κίνα επενδύει σε χώρες με τις οποίες διατηρεί καλές σχέσεις ή επιδιώκει να καλλιεργήσει στενότερους δεσμούς, προσφέροντας κεφάλαια, τεχνολογία και θέσεις εργασίας.

Μια χώρα που φιλοξενεί εργοστάσιο αυτοκινήτων ή μπαταριών αποκτά ισχυρότερο οικονομικό κίνητρο να διατηρεί σταθερές σχέσεις με το Πεκίνο. Ταυτόχρονα, μπορεί να εξαρτάται σε μεγαλύτερο βαθμό από κινεζικές τεχνολογίες, εξαρτήματα και πρώτες ύλες.

Η επέκταση στην Ευρώπη είναι χαρακτηριστική. Οι κινεζικές άμεσες επενδύσεις στην ΕΕ και στο Ηνωμένο Βασίλειο αυξήθηκαν το 2025 στα 16,8 δισ. ευρώ, το υψηλότερο επίπεδο από το 2018. Οι επενδύσεις σε νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις έφθασαν σε επίπεδο-ρεκόρ σχεδόν 9 δισ. ευρώ, με τον κλάδο του αυτοκινήτου να συγκεντρώνει 7,6 δισ. ευρώ. Το 93% αυτού του ποσού κατευθύνθηκε στις αλυσίδες εφοδιασμού των EV.

Γιατί οι ΗΠΑ κινδυνεύουν να απομονωθούν

Η σύγκριση δεν είναι απόλυτα ισοδύναμη. Οι Ford και General Motors διαθέτουν ήδη εργοστάσια και εμπορικά δίκτυα στο Μεξικό, στην Κίνα και στην Ευρώπη, γεγονός που περιορίζει την ανάγκη για συνεχείς ανακοινώσεις νέων εγκαταστάσεων.

Οι αμερικανικές εταιρείες έχουν επίσης στραφεί περισσότερο στην εγχώρια αγορά και σε εξαιρετικά κερδοφόρες κατηγορίες, όπως τα pickup trucks και τα μεγάλα SUV. Αυτή η στρατηγική μπορεί να λειτουργεί βραχυπρόθεσμα, αλλά ενέχει τον κίνδυνο να αφήσει τις ΗΠΑ πίσω στις αγορές όπου η ηλεκτροκίνηση αναπτύσσεται γρηγορότερα.

Οι επενδύσεις στην παραγωγή EV δεν αφορούν μόνο τα αυτοκίνητα. Δημιουργούν τεχνογνωσία σε λογισμικό, αισθητήρες, ηλεκτροκινητήρες, μπαταρίες, ηλεκτρονικά ισχύος και συστήματα αυτόνομης οδήγησης. Οι ίδιες τεχνολογίες μπορούν να μεταφερθούν στη ρομποτική, στην αποθήκευση ενέργειας και σε άλλες βιομηχανίες.

Το Atlas Public Policy διαπιστώνει ότι το αμερικανικό παραγωγικό αποτύπωμα καθαρής τεχνολογίας εκτός ΗΠΑ είναι μικρό και συρρικνώνεται. Παράλληλα, το 2025 ακυρώθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες έργα καθαρής μεταποίησης ύψους περίπου 33 δισ. δολαρίων, λόγω αλλαγών πολιτικής και δυσμενέστερων συνθηκών της αγοράς.

Οι ανακοινώσεις δεν μετατρέπονται πάντα σε εργοστάσια

Η κινεζική επέκταση είναι μεγάλη, αλλά οι αριθμοί πρέπει να αντιμετωπίζονται με προσοχή.

Οι οργανισμοί που παρακολουθούν τις επενδύσεις χρησιμοποιούν διαφορετικές μεθοδολογίες. Ορισμένοι καταγράφουν την πλήρη αξία κάθε ανακοινωμένου έργου, ακόμη και όταν πρόκειται μόνο για μια αρχική συμφωνία ή για επένδυση που θα αναπτυχθεί σε βάθος πολλών ετών.

Η Rhodium Group εκτιμά ότι οι ανακοινωμένες κινεζικές άμεσες επενδύσεις σε EV, ηλιακή ενέργεια και αιολικά συστήματα εκτός Κίνας από το 2014 ανέρχονται σε περίπου 173 δισ. δολάρια, σημαντικά χαμηλότερα από τις χαλαρότερες καταμετρήσεις που πλησιάζουν τα 400 δισ. δολάρια.

Από τα 173 δισ. δολάρια, μόνο περίπου 85 δισ. έχουν μέχρι στιγμής μετατραπεί σε ολοκληρωμένες εγκαταστάσεις ή άλλα υλοποιημένα έργα. Στις ΗΠΑ, μάλιστα, έχει ακυρωθεί περίπου το 60% των κινεζικών επενδυτικών σχεδίων στον κλάδο των EV.

Αρκετά γνωστά έργα αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις. Η BYD έχει θέσει σε λειτουργία το εργοστάσιό της στην Ταϊλάνδη, όμως οι εγκαταστάσεις της στην Ευρώπη και στη Βραζιλία έχουν κινηθεί πιο αργά από τα αρχικά χρονοδιαγράμματα, ενώ το σχέδιο στην Τουρκία έχει ανασταλεί.

Ένα προβάδισμα που μπορεί να γίνει μόνιμο

Παρά τις αποκλίσεις στις μετρήσεις, οι αναλυτές συμφωνούν ως προς τη γενική κατεύθυνση: οι κινεζικές εταιρείες επενδύουν στο εξωτερικό πολύ περισσότερα από τους Αμερικανούς ανταγωνιστές τους.

Το αποτέλεσμα είναι η σταδιακή δημιουργία ενός παγκόσμιου κινεζικού οικοσυστήματος ηλεκτροκίνησης, το οποίο περιλαμβάνει αυτοκίνητα, μπαταρίες, προμηθευτές, εργοστάσια, πλοία μεταφοράς και δίκτυα διανομής.

Όσο οι επενδύσεις αυτές εδραιώνονται, τόσο δυσκολότερο θα είναι για τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες να ανακτήσουν το χαμένο έδαφος. Η μάχη δεν αφορά απλώς το ποιος θα πουλήσει τα περισσότερα ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Αφορά το ποιος θα ελέγχει τις τεχνολογίες, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τις βιομηχανικές σχέσεις της επόμενης εποχής της αυτοκίνησης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί ο μισθός κοστίζει πολύ στην επιχείρηση και φτάνει μειωμένος στον εργαζόμενο
• Business Monitor: Από τους προορισμούς του αύριο στην επέμβαση που καταργεί τις αποστάσεις
• Πόσα ξοδεύουν οι ευρωπαϊκές χώρες για την άμυνα – Η θέση της Ελλάδας και ο στόχος του ΝΑΤΟ
• Πώς η Ελλάδα εδραιώνεται ως ενεργειακός κόμβος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης