Μερτς: Η Ευρώπη πρέπει να απεξαρτηθεί από την Κίνα – Πρόταση για στρατηγικά αποθέματα κρίσιμων ορυκτών

• Τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων κρίσιμων πρώτων υλών σε ευρωπαϊκό επίπεδο ζητά ο Φρίντριχ Μερτς, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από την Κίνα.
• Σπάνιες γαίες και κρίσιμα ορυκτά αποτελούν βασικά υλικά για την παραγωγή μπαταριών, ημιαγωγών, ηλεκτρικών οχημάτων και αμυντικών συστημάτων.
• Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε 46 νέα στρατηγικά έργα σε 16 κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, για την ενίσχυση της εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης κρίσιμων πρώτων υλών.

Την ανάγκη δημιουργίας στρατηγικών αποθεμάτων κρίσιμων πρώτων υλών στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπογράμμισε ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, καλώντας την Ευρώπη να περιορίσει την εξάρτησή της από την Κίνα σε υλικά που θεωρούνται απαραίτητα για τη βιομηχανία και τις τεχνολογίες του μέλλοντος.

Μιλώντας σε οικονομικό συνέδριο στο Βερολίνο, ο Μερτς προειδοποίησε ότι η πρόσβαση σε κρίσιμα ορυκτά και πρώτες ύλες αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ευρωπαϊκών οικονομιών.

«Χωρίς κρίσιμες πρώτες ύλες, δεν θα υπήρχαν μπαταρίες, ούτε ηλεκτροκινητήρες υψηλής απόδοσης, ούτε σύγχρονοι ημιαγωγοί», δήλωσε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας τον καθοριστικό ρόλο των συγκεκριμένων υλικών σε ένα ευρύ φάσμα τεχνολογιών.

Σύμφωνα με το Reuters, ο Γερμανός καγκελάριος κάλεσε τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναλάβουν πιο ενεργό ρόλο στην προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων, προτείνοντας τη δημιουργία κοινών ευρωπαϊκών αποθεμάτων για κρίσιμες πρώτες ύλες.

Η πρόταση Μερτς για ευρωπαϊκά αποθέματα πρώτων υλών

Ο Φρίντριχ Μερτς υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται μια πιο συντονισμένη στρατηγική προκειμένου να περιορίσει τους κινδύνους που απορρέουν από τη συγκέντρωση της παραγωγής και επεξεργασίας κρίσιμων υλικών σε περιορισμένο αριθμό χωρών.

Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε την ενεργότερη κρατική παρέμβαση για τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού, την ενίσχυση της ανακύκλωσης και την ανάπτυξη της κυκλικής οικονομίας.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, με συντονισμό από τις Βρυξέλλες.

Η πρόταση στοχεύει στη διασφάλιση επαρκών ποσοτήτων κρίσιμων υλικών, ώστε οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες να μπορούν να αντιμετωπίσουν πιθανές διακοπές εφοδιασμού ή νέους περιορισμούς στις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές.

Ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να λειτουργεί ως απόθεμα ασφαλείας για την ευρωπαϊκή παραγωγή, περιορίζοντας την έκθεση των επιχειρήσεων σε ξαφνικές διαταραχές της προσφοράς.

Προς το παρόν, πάντως, η πρωτοβουλία αποτελεί πρόταση του Γερμανού καγκελαρίου και όχι ήδη εγκεκριμένο ευρωπαϊκό πρόγραμμα αποθεματοποίησης.

Η εξάρτηση της Ευρώπης από την Κίνα

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως και άλλες μεγάλες δυτικές οικονομίες, εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την Κίνα για την προμήθεια και επεξεργασία κρίσιμων ορυκτών.

Η εξάρτηση αφορά μεταξύ άλλων τις σπάνιες γαίες, οι οποίες χρησιμοποιούνται για την κατασκευή ισχυρών μαγνητών, καθώς και πρώτες ύλες απαραίτητες για την παραγωγή μπαταριών και προηγμένου τεχνολογικού εξοπλισμού.

Τα υλικά αυτά έχουν ιδιαίτερη σημασία για σημαντικούς βιομηχανικούς κλάδους, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, η αεροδιαστημική, η άμυνα και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Η συγκέντρωση μεγάλου μέρους της διεθνούς παραγωγής και επεξεργασίας στην Κίνα δημιουργεί κινδύνους για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα σε περιόδους αυξημένων εμπορικών και γεωπολιτικών εντάσεων.

Τυχόν περιορισμοί στις εξαγωγές ή προβλήματα στις αλυσίδες εφοδιασμού θα μπορούσαν να επηρεάσουν την παραγωγή εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας, αυξάνοντας το κόστος για τους κατασκευαστές και καθυστερώντας σημαντικές επενδύσεις.

Για τον λόγο αυτό, η διασφάλιση εναλλακτικών πηγών πρώτων υλών αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την οικονομική ασφάλεια και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

Κομισιόν: 46 νέα στρατηγικά έργα σε 16 χώρες, ανάμεσά τους η Ελλάδα

Η τοποθέτηση του Μερτς έρχεται λίγες εβδομάδες μετά την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την επιλογή 46 νέων στρατηγικών έργων κρίσιμων πρώτων υλών σε 16 κράτη-μέλη.

Τα έργα, τα οποία εγκρίθηκαν στις 9 Οκτωβρίου 2026, εντάσσονται στον ευρωπαϊκό κανονισμό για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, γνωστό ως Critical Raw Materials Act (CRMA).

Στόχος είναι η ενίσχυση των ευρωπαϊκών δυνατοτήτων εξόρυξης, επεξεργασίας και ανακύκλωσης, ώστε η βιομηχανία να περιορίσει σταδιακά την εξάρτησή της από τρίτες χώρες.

Από τα 46 νέα έργα:

• 8 αφορούν την εξόρυξη κρίσιμων πρώτων υλών.
• 11 επικεντρώνονται στην επεξεργασία και τη μεταποίησή τους.
• 19 σχετίζονται με την ανακύκλωση και την ανάκτηση χρήσιμων υλικών.
• 8 είναι ολοκληρωμένα έργα, που συνδυάζουν περισσότερα στάδια της παραγωγικής αλυσίδας.

Τα έργα καλύπτουν 15 από τις 17 στρατηγικές πρώτες ύλες που περιλαμβάνονται στον ευρωπαϊκό κανονισμό, ενώ μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν βρίσκεται και η Ελλάδα.

Η επιλογή τους θα επιτρέψει την ταχύτερη έκδοση των απαιτούμενων αδειών και θα διευκολύνει την πρόσβαση σε δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εξασφαλίζεται αυτομάτως χρηματοδότηση για κάθε επένδυση.

Οι στόχοι της ΕΕ για το 2030

Η στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει συγκεκριμένους στόχους για την ενίσχυση της αυτονομίας της στον τομέα των κρίσιμων πρώτων υλών έως το 2030.

Σύμφωνα με τον ευρωπαϊκό κανονισμό, η ΕΕ επιδιώκει να διαθέτει εγχώρια παραγωγική ικανότητα που να καλύπτει:

• Τουλάχιστον το 10% της ετήσιας κατανάλωσης στρατηγικών πρώτων υλών μέσω εξόρυξης.
• Τουλάχιστον το 40% μέσω επεξεργασίας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
• Τουλάχιστον το 25% μέσω ανακύκλωσης.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή στρατηγική επιδιώκει να περιορίσει την υπερβολική εξάρτηση από μεμονωμένους προμηθευτές τρίτων χωρών.

Οι νέες επενδύσεις αφορούν υλικά όπως το λίθιο, το νικέλιο, το κοβάλτιο, ο γραφίτης, το μαγνήσιο και το βολφράμιο, τα οποία χρησιμοποιούνται σε κρίσιμες βιομηχανικές εφαρμογές.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις αλυσίδες παραγωγής μπαταριών, στους μόνιμους μαγνήτες και στις τεχνολογίες που υποστηρίζουν τους τομείς της άμυνας και της αεροδιαστημικής.

Γιατί οι κρίσιμες πρώτες ύλες αποτελούν ζήτημα οικονομικής ασφάλειας

Η συζήτηση για τα κρίσιμα ορυκτά δεν περιορίζεται πλέον στην προμήθεια βιομηχανικών υλικών, αλλά συνδέεται άμεσα με τη στρατηγική αυτονομία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση, η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και η αυξανόμενη ζήτηση για τεχνολογικό εξοπλισμό απαιτούν σημαντικές ποσότητες πρώτων υλών, των οποίων η παραγωγή και επεξεργασία δεν είναι ισόρροπα κατανεμημένες διεθνώς.

Ταυτόχρονα, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων αυξάνει τη σημασία της πρόσβασης σε υλικά που χρησιμοποιούνται στην κατασκευή προηγμένων οπλικών συστημάτων και αεροδιαστημικού εξοπλισμού.

Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, η εξασφάλιση σταθερού εφοδιασμού αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό επενδύσεων, καθώς περιορίζει τον κίνδυνο διακοπών παραγωγής και αιφνίδιων αυξήσεων κόστους.

Η πρόταση του Φρίντριχ Μερτς για τη δημιουργία κοινών αποθεμάτων έρχεται να προστεθεί στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη νέων ορυχείων, τη δημιουργία μονάδων επεξεργασίας και την ενίσχυση της ανακύκλωσης.

Το ζητούμενο για την Ευρώπη είναι πλέον να συνδυάσει την ανάπτυξη εγχώριων παραγωγικών δυνατοτήτων με τη διασφάλιση εναλλακτικών διεθνών προμηθευτών.

Σε μια περίοδο κατά την οποία ο ανταγωνισμός για τον έλεγχο στρατηγικών τεχνολογιών εντείνεται, η πρόσβαση στις κρίσιμες πρώτες ύλες εξελίσσεται σε καθοριστικό παράγοντα για το μέλλον της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Δημογραφικό: Η Ελλάδα γερνά και μικραίνει – Πληθυσμό 7,6 εκατ. έως το 2080 βλέπει η Κομισιόν
• Η Ελλάδα κερδίζει έδαφος στη φορολογική ανταγωνιστικότητα – Η εικόνα των φόρων και των δημόσιων δαπανών
• Συντάξεις: Στο τραπέζι μειώσεις στις κρατήσεις της εισφοράς αλληλεγγύης – Πώς επηρεάζονται έως 480.000 συνταξιούχοι