Mythique Summit: Η μεγάλη επενδυτική ευκαιρία της Ελλάδας στον κόσμο των video games
Εάν υπάρχει ένα κοινό χαρακτηριστικό όλων των ανθρώπων που εμπλέκονται επαγγελματικά αλλά και προσωπικά με τον κόσμο του gaming, είναι ότι μιλούν την ίδια γλώσσα. Όσο διαφορετικοί κι αν είναι οι χαρακτήρες τους, τη στιγμή που ανταλλάσσουν εμπειρίες και βιώματα που συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τα βιντεοπαιχνίδια, τότε ειλικρινά μπορούν να μιλούν με τέτοιο τρόπο, που μοιάζει σαν να γνωρίζονταν για χρόνια.
Αυτό ήταν το πρώτο μου συναίσθημα το βράδυ της αρχικής μου γνωριμίας με τους διοργανωτές και τους συμμετέχοντες του Mythique Summit: σα να συναντώ για πρώτη φορά κάποιον που νομίζω ότι γνώριζα για όλη μου τη ζωή.
Οι ιδρυτές του πρώτου ελληνικού συνεδρίου gaming που έφερε κάτω από την ίδια στέγη τόσα πολλά μεγάλα ονόματα επιχειρήσεων, επενδυτών, ειδικών και επαγγελματιών του χώρου, με στόχο να αναδείξουν τις πραγματικές δυνατότητες της Ελλάδας και των ελληνικών ταλέντων, ξεκίνησαν με ένα όραμα. Να συγκεντρώσουν όσο το δυνατό περισσότερη γνώση και να δείξουν σε όλο τον κόσμο ότι η χώρα μας διαθέτει ό,τι χρειάζεται για να αποτελέσει τον επόμενο μεγάλο επενδυτικό σταθμό τους.
Ιδρυτές του Mythique Summit είναι η Γιώτα Μπουμπουρέκα και ο Βαρδής Βαρδινογιάννης. Μαζί με τον Νίκο Δουζίνα, Managing Director του Arcadium Fund με συμβουλευτικό ρόλο στον τομέα του fund raising και των επενδύσεων και με την πολύτιμη συμβολή της Τατιάνας Σαντορινιού, event director της διοργάνωσης, ανέδειξαν από τις 3 ως τις 5 Ιουνίου στη Μύκονο όλες τις δυναμικές της βιομηχανίας gaming, μέσα από μια σειρά από ομιλίες, workshops, one on one συναντήσεις και μια μοναδική εμπειρία στο ιερό νησί της Δήλου, στο οποίο το μεγαλείο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, συναντήθηκε με τις σύγχρονες τεχνολογίες, επιστρέφοντας όλους τους συμμετέχοντες μερικές χιλιάδες χρόνια πίσω. Στα στενά πολύβουα δρομάκια του νησιού, με οδηγό τη φαντασία και ζωντανό παράδειγμα την εμπειρία όσων έχουν παίξει στον υπολογιστή ή την κονσόλα τους ένα από τα διασημότερα video games της γαλλικής εταιρείας Ubisoft: Το Assassin’s Creed Odyssey.
Το Fortune Greece αποτέλεσε το μοναδικό μέσο ενημέρωσης που παρακολούθησε από κοντά το Mythique Summit, το οποίο στήριξαν με την παρουσία τους πολύ σημαντικά στελέχη από τον κλάδο των video games, επενδυτές του χώρου, βετεράνοι της βιομηχανίας αλλά και εκπρόσωποι της πολιτείας και θεσμών δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, όπως ο ΕΚΚΟΜΕΔ αλλά και το διεθνές δίκτυο της Endeavor. Μέσα από τη συζήτηση με τη Γιώτα, τον Βαρδή και τον Νίκο, σας μεταφέρουμε τον παλμό, το κλίμα, το όραμα και τις μεγάλες ευκαιρίες που απλώνονται μπροστά μας, οι οποίες μπορούν να προσδώσουν υπεραξία, αναγνωρισιμότητα αλλά και πολύ σημαντικά οικονομικά οφέλη για την Ελλάδα.
Γιώτα, Βαρδή και Νίκο θα ήθελα αρχικά να μου πείτε τι είναι το Mythique Summit και ποιοι είναι οι βασικοί του στόχοι.
Γιώτα: Το Mythique Summit είναι μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής και στόχου που έχουμε για την Ελλάδα στον χώρο των video games. Βασικός μας σκοπός είναι να δημιουργήσουμε ένα οικοσύστημα το οποίο θα προσελκύσει μεγάλες εταιρείες του εξωτερικού και θα προσφέρει επενδυτικές ευκαιρίες στην Ελλάδα. Κάτι που, μεταξύ άλλων, θέλουμε να αξιοποιήσει το εγχώριο ταλέντο του κλάδου, ούτως ώστε να μην αναγκάζονται να φεύγουν από την Ελλάδα
Βαρδής: Πρώτα από όλα θέλουμε να συμβάλλουμε στον σχηματισμό ενός ολοκληρωμένου κλάδου gaming στην Ελλάδα. Γνωρίζουμε, μεν, πολύ καλά ότι η χώρα μας δεν μπορεί να γίνει η “Silicon Valley του gaming”, όμως έχουμε δει ένα τεράστιο κενό στις μεγάλες αγορές του εξωτερικού, κι αυτό έχει να κάνει κυρίως με το ανθρώπινο δυναμικό και τα υψηλά κόστη. Η χώρα μας διαθέτει εξαιρετικούς επαγγελματίες στον χώρο του gaming οι οποίοι μπορούν να συμβάλλουν στη δημιουργία μιας παρακαταθήκης στον κλάδο, σε συνεργασία με ειδικούς του χώρου από μεγάλα στούντιο στο εξωτερικό. Για αυτόν ακριβώς τον σκοπό καλέσαμε φέτος στο Mythique Summit στη Μύκονο, στελέχη από εταιρείες όπως η Electronic Arts, η Ubisoft, η Wargaming, η Microsoft με το Xbox, αλλά και το Netflix, μαζί με επενδυτές του χώρου των παιχνιδιών και του ευρύτερου τεχνολογικού τομέα. Για να κάνουμε το πρώτο βήμα που θα οδηγήσει στο χτίσιμο ενός οικοσυστήματος το οποίο μπορεί να αξιοποιήσει το θετικό μομέντουμ της ελληνικής οικονομίας.
Αυτός άλλωστε είναι και ο λόγος που κι εμείς έχουμε προχωρήσει σε συζητήσεις με στελέχη από το εξωτερικό με μακρά εμπειρία στο gaming, ούτως ώστε να ενισχύσουν την ομάδα μας, και να μας βοηθήσουν με την τεχνογνωσία τους να συνδέσουμε φορείς από ιδιωτικό αλλά και Δημόσιο τομέα. Όπως είναι για παράδειγμα ο ΕΚΚΟΜΕΔ, όπου ο πρόεδρός του, Λεωνίδας Χριστόπουλος, μίλησε στο Mythique Summit για το πώς ο οργανισμός μπορεί να ενισχύσει δημιουργούς από τον χώρο του gaming, ενδυναμώνοντας τον κλάδο στη χώρα μας.
Νίκος: Πριν από περίπου 1,5 χρόνο προχωρήσαμε στη χαρτογράφηση του κλάδου του gaming στην Ελλάδα. Με αφορμή το πολύ σημαντικό επιχειρηματικό αλλά και επενδυτικό ενδιαφέρον για το Couch Heroes, την gaming πλατφόρμα που ίδρυσαν ο Βαρδής Βαρδινογιάννης με τον Άρη Κωνσταντινίδη, καθώς και την ευρύτερη ανάπτυξη του οικοσυστήματος ελληνικών startups με επίκεντρο την τεχνολογία, είδα προσωπικά μια πραγματική ευκαιρία. Για αυτό η Γιώτα, εγώ και άλλα μέλη της ομάδας μας, αποφασίσαμε να γυρίσουμε μετά από αρκετά χρόνια στην Ελλάδα να ενώσουμε δυνάμεις με τον Βαρδή και να ενισχύσουμε το κοινό μας όραμα για τον ελληνικό χώρο του gaming. Κοιτώντας, μάλιστα, μοντέλα του εξωτερικού και παραδείγματα χωρών οι οποίες έχτισαν πολύ ισχυρά οικοσυστήματα gaming χωρίς να είχαν στο παρελθόν παράδοση στον χώρο, κατανοήσαμε ότι εάν τεθούν γερές βάσεις τότε τα πάντα μπορούν να συμβούν. Και το Mythique Summit κάνει αυτό ακριβώς: χτίζει τις βάσεις της εγχώριας βιομηχανίας με το βλέμμα στο μέλλον.
«Το Mythique Summit ήταν ένας πραγματικά μοναδικός συνδυασμός μάθησης, δημιουργίας διεθνών σχέσεων και ουσιαστικού διαλόγου. Αυτό που ξεχώρισε περισσότερο ήταν το υψηλό επίπεδο των ανθρώπων που συμμετείχαν. Πέρα από τις γνώσεις και τα πολύτιμα διδάγματα, η μεγαλύτερη αξία ήταν οι σχέσεις που δημιουργήθηκαν και η ευκαιρία να συνδεθούμε με ανθρώπους των οποίων οι ιδέες και η ηγεσία θα διαμορφώσουν το μέλλον.»
Farah Ali, VP Engineering, Electronic Arts
Τι είναι αυτό που θέλετε να δείτε να γίνεται πραγματικότητα μόλις τελειώσει τις εργασίες του το Mythique Summit;
Γιώτα: Καταρχάς, όπως επεσήμανε και ο Βαρδής, καλέσαμε στη Μύκονο στελέχη από «γίγαντες» του χώρου του gaming, με στόχο να χτίσουμε σχέσεις εμπιστοσύνης. Εμείς, μετά το τέλος του Summit, σκοπεύουμε να δώσουμε αξία πάνω στις σχέσεις που δημιουργήσαμε. Να φέρουμε στην Ελλάδα τα σωστά άτομα στις κατάλληλες θέσεις, με συγκεκριμένο όραμα για το μέλλον. Αυτό άλλωστε ήταν και το περίγραμμα των συζητήσεων που πραγματοποιήθηκαν εδώ, σε πλήρη εμπιστευτικότητα. Xbox, Microsoft, Netflix, Ubisoft, Google, EA, Rovio και πολλοί ακόμη ήταν εδώ, στη Μύκονο. Όλοι αυτοί οι ηγέτες του gaming συναντήθηκαν για τρεις μέρες και μοιράστηκαν γνώσεις, εμπειρίες και προτάσεις για το πώς η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει ένα οργανωμένο οικοσύστημα που θα δώσει αξία και στους επαγγελματίες του χώρου, αλλά και στην ελληνική οικονομία.
Νίκος: Μιλώντας από τη δική μου πλευρά, αυτό το οποίο έχουμε ήδη ξεκινήσει, είναι επαφές με εγχώριους επενδυτές οι οποίοι δείχνουν ενδιαφέρον για τη βιομηχανία του gaming και τις προοπτικές του. Δική μου αρμοδιότητα είναι να οργανώσω αυτό το κεφάλαιο, να μιλήσω με σημαντικούς οικονομικούς παράγοντες της χώρας που βλέπουν πολύ θετικά αυτόν τον κλάδο, και να χρησιμοποιήσω τη γνώση που λαμβάνουμε από τους stakeholders που ήρθαν -και συνεχίζουν να έρχονται- σε επαφή με το Mythique Summit για να μεταδώσω την κατάλληλη τεχνογνωσία. Διότι μόνο όταν κλείσει αυτό που ονομάζω «κενό ενημέρωσης» σχετικά με τις πραγματικές επενδυτικές δυνατότητες του gaming, τότε θα καταφέρουμε να δημιουργήσουμε πραγματική αξία.
Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο ανάπτυξης που μπορεί να αποτελέσει για εσάς οδηγό;
Νίκος: Βλέποντας το ενδιαφέρον που υπάρχει από εγχώριους και διεθνείς επενδυτές στον κλάδου του gametech και των video games, κατανοήσαμε ότι αυτό που κυρίως ζητούν όσοι θέλουν να επενδύσουν σε μια νέα αγορά, είναι να έρθουν σε φυσική επαφή με το εγχώριο οικοσύστημα. Παίρνοντας ως παράδειγμα διοργανώσεις όπως τα Panathenea, όπου πρόσφατα είχαν για δεύτερη χρονιά ένα πολύ επιτυχημένο φεστιβάλ, είδαμε ότι ο δρόμος προς την επίτευξη του στόχου μας περνά μέσα από events που συγκεντρώνουν στον ίδιο χώρο τους κορυφαίους του κλάδου τους. Κάτι το οποίο έγινε για πρώτη φορά φέτος με το Mythique Summit της Μυκόνου, και μπορεί στο μέλλον να μεγαλώσει ακόμη περισσότερο.
Γιώτα: Θα ήθελα εδώ να αναφέρω ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα από τον κόσμο του gaming, κι αυτό είναι η Σουηδία. Πολύ λίγοι γνωρίζουν ότι αυτή η χώρα, με πληθυσμό περίπου ίδιο με την Ελλάδα, έχει ετήσια έσοδα μόνο από τον κλάδο των video games που φτάνουν περίπου τα 3,5 δισ. ευρώ. Ξεκινώντας με μια ομάδα μερικών εκατοντάδων φοιτητών, κατάφεραν να φτιάξουν ένα τόσο ισχυρό οικοσύστημα gaming το οποίο σήμερα έχει να επιδείξει ορισμένους από τους πιο γνωστούς τίτλους παγκοσμίως, όπως τις σειρές Battlefield, The Division, Cundy Crash, Minecraft, και τα Indiana Jones and the Great Circle και Star Wars Outlaws. Μια γρήγορη έρευνα στην πλατφόρμα του Steam αρκεί για να δείτε πόσο σημαντικό μερίδιο κορυφαίων παιχνιδιών κέρδισαν τα σουηδικά στούντιο, δίχως να έχουν διαχρονική παράδοση στον χώρο, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στις ΗΠΑ ή την Ιαπωνία.
«Το Mythique Summit είναι μία από εκείνες τις σπάνιες διοργανώσεις όπου η βιομηχανία του gaming βγαίνει από τα γραφεία της και οι άνθρωποί της έχουν την ευκαιρία να συνδεθούν από κοντά. Το να περάσω μερικές ημέρες στη Μύκονο με ανθρώπους που διαμορφώνουν τον τρόπο με τον οποίο τα παιχνίδια δημιουργούνται, εκδίδονται και αξιοποιούνται εμπορικά, έμοιαζε ταυτόχρονα με συνέδριο, επανένωση και δημιουργική απόδραση. Έφυγα με νέες σχέσεις, πιο ώριμες ιδέες και μια ισχυρή υπενθύμιση ότι οι καλύτερες συζητήσεις στον κλάδο μας γεννιούνται όταν σπουδαία μυαλά συναντιούνται σε ένα πραγματικά ξεχωριστό περιβάλλον.»
Sam Gaglani, Investment EVP of Global Business Development & Strategic Partnerships at Xsolla
Βαρδή, προσωπικά τι σε έκανε να συνεχίσεις να επενδύεις στον χώρο του gaming μετά την πλατφόρμα Couch Heroes, η οποία έχει ήδη προσελκύσει πολύ σημαντικό επενδυτικό ενδιαφέρον;
Βαρδής: Όταν αποφάσισα να ασχοληθώ ενεργά με τον κλάδο με βάση το Λονδίνο, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω από κοντά κορυφαίους ανθρώπους της βιομηχανίας του gaming. Κατανόησα, λοιπόν, μέσα από προσωπικές συζητήσεις την αξία αυτού του κλάδου. Είδα, επίσης, και κάτι που έλειπε από την Ελλάδα. Τα μεγάλα θερινά συνέδρια. Ζούμε σε μια ευλογημένη χώρα η οποία τους καλοκαιρινούς μήνες μπορεί να μονοπωλήσει στον χώρο των διεθνών συνεδρίων. Για αυτό και αποφάσισα να συνεργαστώ με την Γιωτα μιας και το όραμά μας ήταν κοινό, και το Mythique Summit λειτουργεί ως όχημα ώστε να φέρουμε πίσω στην Ελλάδα σημαντικά οικονομικά οφέλη από μια ασχολία την οποία αγαπώ. Άλλωστε, δεν έχω κρύψει το πάθος μου για το gaming και είμαι πολύ τυχερός γιατί από την πρώτη στιγμή είχα την πλήρη στήριξη της οικογένειάς μου. Και ο πατέρας μου είναι gamer και μάλιστα παίζουμε πολλές φορές μαζί! Για αυτό και πριν ξεκινήσουμε όλη αυτή τη προσπάθεια, έκανα μια ερώτηση στον εαυτό μου: τι θα έλεγα εάν ήμουν 60 χρονών και δεν είχα κάνει ποτέ το πρώτο βήμα για αυτήν την προσπάθεια; Θα το μετάνιωνα για πάντα.
Το Couch Heroes συνεχίζει τη δική του αυτόνομη πορεία ή μπορεί να γίνει κάποια στιγμή μέρος του Mythique;
Βαρδής: Αυτό στο οποίο είμαι πλέον επικεντρωμένος αυτήν την περίοδο, είναι να ενισχυθεί η ομάδα μας, να φέρουμε ταλέντο πίσω στην Ελλάδα αλλά και να δημιουργήσουμε μια φυσική έδρα. Ένα είναι όμως βέβαιο. Ότι θα μας βλέπετε σε κάθε μεγάλο ραντεβού στον κόσμο του gaming.
«Το Mythique αποτέλεσε μια καθοριστική διοργάνωση για την επιχείρησή μου, τόσο για το σήμερα όσο και για το αύριο. Το συνέδριο δεν προσέφερε μόνο εξαιρετικές ευκαιρίες δικτύωσης σε επίπεδο C-suite και πολύτιμες επιχειρηματικές γνώσεις, αλλά άνοιξε επίσης τα μάτια μου στις δυνατότητες δημιουργίας και ανάπτυξης gaming studios στην Ελλάδα.»
Jen MacLean, co-founder and CEO at Dragon Snacks Games
Γιατί θεωρείτε ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή για επενδύσεις στον κόσμο του gaming;
Νίκος: Σε μια πρώτη ματιά, ειδικά αν μιλάμε για τις ώριμες αγορές του εξωτερικού, ίσως το gaming να μην μοιάζει ως μια καλή επενδυτική επιλογή. Τα κόστη έχουν εκτοξευτεί και οι μισθοί σε χώρες όπως οι ΗΠΑ είναι πολύ υψηλοί. Εδώ όμως έρχεται η ευκαιρία της Ελλάδας. Η ζωή στη χώρα μας είναι πολύ πιο φτηνή από περιοχές όπως το Σαν Φρανσίσκο, η Καλιφόρνια ή το Παρίσι. Για αυτό και η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των αναδυόμενων αγορών του gaming που έχει μπει στο «ραντάρ» των ανώτατων στελεχών των μεγάλων επιχειρήσεων του χώρου, μέσα από μια διαδικασία αναζήτησης εναλλακτικών επενδυτικών μοντέλων. Όμως δεν είναι μόνο η χώρα μας μεταξύ των αγορών που επιθυμούν να προσελκύσουν επενδύσεις του κλάδου. Και είναι εξαιρετικά σημαντικό να κατανοήσουμε ότι μιλάμε για μια βιομηχανία η οποία εδώ και πολλά χρόνια βρίσκεται στην κορυφή των εσόδων σε σύγκριση με όλους τους κλάδους ψυχαγωγίας στον κόσμο, όπως τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και τη μουσική. Αλλά η ιδιαιτερότητα του gaming έγκειται και σε κάτι ακόμη. Είναι ένα δημιουργικό προϊόν το οποίο είναι εξωστρεφές από τη φύση του. «Μιλάει» μια παγκόσμια γλώσσα. Γι’ αυτό και το κοινό του βρίσκεται -και θα είναι για πάντα- σε όλο τον πλανήτη.
Υπάρχουν αυτή τη στιγμή στούντιο του εξωτερικού που ενδιαφέρονται να επενδύσουν στην Ελλάδα;
Γιώτα: Μεγάλο προτέρημα της Ελλάδας είναι ότι αποτελεί μια «πηγή πνευματικής ιδιοκτησίας». Με άλλα λόγια, ο αρχαίος ελληνικός πολιτισμός και η μυθολογία αποτελούν εδώ και δεκαετίες πηγές έμπνευσης για τον χώρο των video games. Τα παραδείγματα είναι πάρα πολλά. Από τις ΑΑΑ δημιουργίες όπως το God of War και το Assassin’s’ Creed Odyssey μέχρι τις ανεξάρτητες εκδόσεις, όπως τα Hades I & II, η αρχαία Ελλάδα εμπνέει τα gaming studios. Η πολιτιστική μας κληρονομιά, λοιπόν, αποτελεί «μαγνήτη» για τις επιχειρήσεις του κλάδου. Αυτό το οποίο αναζητούν οι συγκεκριμένες εταιρείες -και γνωρίζουμε πολύ καλά από τις συζητήσεις μας μαζί τους- είναι η απλοποίηση των διαδικασιών όσον αφορά την αυθεντικοποίηση των ψηφιακών τους δημιουργημάτων, την πρόσβαση σε αρχαιολογικά μνημεία και την παροχή πληροφοριών από θεσμικά όργανα της Ελλάδας. Διότι ξέρουμε πολύ καλά ότι ορισμένες από τις μεγαλύτερες εταιρείες gaming του κόσμου είναι διατεθειμένες να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι με ελληνικούς θεσμούς, ούτως ώστε να συνεργαστούν πάνω σε αυτό το πεδίο, και να επενδύσουν πολύ σημαντικά κεφάλαια για την ανάπτυξη του ελληνικού gaming οικοσυστήματος.
Κλείνοντας αυτή τη συζήτηση, ποιο είναι το πιο σημαντικό στοιχείο το οποίο θεωρείτε ότι θα καταστήσει το Mythique Summit πραγματικά επιτυχημένο;
Βαρδής: Επιτυχία για ένα συνέδριο όπως το Mythique Summit, είναι όλοι όσοι γυρίσουν πίσω μετά το τέλος του, να συνεχίσουν να μιλούν για αυτό με ενθουσιασμό. Να μεταφέρουν στο δικό τους δίκτυο όλα όσα είπαν εδώ στη Μύκονο και να ανυπομονούν για το επόμενο Mythique έχοντας την καλύτερη δυνατή άποψη για την Ελλάδα και τις δυνατότητές της.
«Έχω συμμετάσχει σχεδόν σε κάθε σημαντική διοργάνωση της βιομηχανίας του gaming. Το Mythique συγκαταλέγεται πλέον ανάμεσα στις αγαπημένες μου. Πρόκειται για έναν σπάνιο και αποκλειστικό χώρο όπου οι επαγγελματίες του κλάδου συνδέονται ουσιαστικά και χτίζουν τις σχέσεις που έχει ανάγκη η βιομηχανία μας.»
Ali Farha, Investment Associate at Behold Ventures
