Νέο Χωροταξικό ΑΠΕ: Οι «κόκκινες γραμμές» και οι σαφείς κανόνες για την προστασία του περιβάλλοντος
Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), αντικαθιστώντας το παρωχημένο θεσμικό πλαίσιο του 2008. Η νέα αυτή μεταρρύθμιση επιχειρεί να επιλύσει τη δύσκολη εξίσωση της ενεργειακής μετάβασης, συνδυάζοντας την ταχεία ανάπτυξη των πράσινων επενδύσεων με την ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος, μέσα από τον καθορισμό αυστηρών ορίων φέρουσας ικανότητας και σαφών περιοχών αποκλεισμού.
Από την ταχεία διείσδυση στη συγκροτημένη χωρική ανάπτυξη
Δεκαοκτώ χρόνια μετά τη θέσπιση του προηγούμενου πλαισίου, τα δεδομένα στην ελληνική αγορά ενέργειας έχουν αλλάξει ριζικά. Η ανάγκη επίτευξης των φιλόδοξων στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ), το οποίο προβλέπει τη συμμετοχή των ΑΠΕ κατά 43% στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας και κατά 75,7% στην ηλεκτροπαραγωγή έως το 2030, καθιστά αναγκαία τη μετάβαση από την ανεξέλεγκτη διείσδυση στην οργανωμένη χωρική ανάπτυξη.
Περιγράφοντας τη φιλοσοφία της μεταρρύθμισης, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, υπογραμμίζει ότι βασικός πολιτικός στόχος είναι «να παράγουμε περισσότερη ελληνική ενέργεια από τον ήλιο και τον άνεμο, ενισχύοντας την ενεργειακή μας αυτονομία και εξασφαλίζοντας πιο προσιτές τιμές για νοικοκυριά και επιχειρήσεις». Παράλληλα, ο υπουργός επισημαίνει με έμφαση ότι η αξιοποίηση των φυσικών πόρων της χώρας «απαιτεί σχέδιο, κανόνες και σεβασμό στον χώρο και το περιβάλλον», θέτοντας ως κεντρική προτεραιότητα τον εκ των προτέρων καθορισμό των περιοχών όπου επιτρέπεται η ανάπτυξη έργων και εκείνων που πρέπει αυστηρά να προστατευθούν.
«Κόκκινες γραμμές» και αυστηρά όρια για φωτοβολταϊκά και αιολικά
Μία από τις σημαντικότερες τομές του νέου πλαισίου αφορά τη θέσπιση ενιαίων περιορισμών για τα φωτοβολταϊκά σε ολόκληρη την επικράτεια. Εισάγεται πλέον ανώτατο όριο φέρουσας ικανότητας, το οποίο καθορίζεται στο 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε Περιφερειακής Ενότητας, προκειμένου να αποτραπεί η υπερσυγκέντρωση εγκαταστάσεων και να περιοριστεί η πίεση στην αγροτική γη. Παράλληλα, θεσπίζονται αυστηρές απαγορεύσεις εγκατάστασης νέων φωτοβολταϊκών σε περιοχές του δικτύου Natura 2000, δάση, δασικές εκτάσεις, υγροτόπους Ραμσάρ, εθνικούς δρυμούς, αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους, πηγές υδροληψίας νερού ανθρώπινης κατανάλωσης, καθώς και σε ακτές κολύμβησης. Special προβλέψεις εισάγονται και για τα πλωτά φωτοβολταϊκά, τα οποία αποκλείονται από καταδυτικά πάρκα, ναυάγια και περιοχές αγκυροβολίας.
Αντίστοιχα αυστηρό είναι το πλαίσιο και για τους αιολικούς σταθμούς. Οι νέες εγκαταστάσεις αποκλείονται πλήρως από την Αττική, τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης, τις ορεινές περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, καθώς και από τις τουριστικές ζώνες των κατηγοριών Α και Β του Ειδικού Χωροταξικού για τον Τουρισμό. Ιδιαίτερη μέριμνα λαμβάνεται για τον νησιωτικό χώρο, όπου η κάλυψη εδάφους δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% ανά Δημοτική Ενότητα, ενώ απαιτείται ειδική μελέτη επιπτώσεων στο τοπίο κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση. Παράλληλα, για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας Natura 2000 που αφορούν την ορνιθοπανίδα, η ανάπτυξη αιολικών επιτρέπεται μόνο κατ’ εξαίρεση, εφόσον προβλέπεται ρητά από Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη και το αιολικό δυναμικό ξεπερνά τα 7,5 μέτρα ανά δευτερόλεπτο.
Αποθήκευση ενέργειας, νέες τεχνολογίες και κοινωνική συναίνεση
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του, εντάσσοντας στον σχεδιασμό τεχνολογίες όπως το βιοαέριο, το βιομεθάνιο, τη βιομάζα, τη γεωθερμία, τα μικρά υδροηλεκτρικά, καθώς και τα υπεράκτια αιολικά πάρκα σε συντονισμό με τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό. Κομβικό ρόλο στον νέο σχεδιασμό διαδραματίζει η αποθήκευση ενέργειας, η οποία αναγνωρίζεται ως απαραίτητο εργαλείο για την εξισορρόπηση της μεταβλητότητας των ΑΠΕ, τον περιορισμό των απορρίψεων πράσινης ενέργειας και τη συγκράτηση των τιμών ηλεκτρικού ρεύματος στις ώρες χαμηλής παραγωγής.
Πέρα όμως από την αμιγώς ενεργειακή διάσταση, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ φιλοδοξεί να επιλύσει το ζήτημα της κοινωνικής αποδοχής, το οποίο στο παρελθόν προκάλεσε έντονες τριβές στις τοπικές κοινωνίες λόγω συγκρούσεων για τη χρήση γης, την αλλοίωση του τοπίου και την προστασία του περιβάλλοντος. Οι περιοχές αποκλεισμού που θεσπίζει το νέο πλαίσιο καθίστανται πλέον απαρέγκλιτες «κόκκινες γραμμές», τις οποίες δεν μπορούν να τροποποιήσουν τα περιφερειακά χωροταξικά σχέδια. Με αυτόν τον τρόπο, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας επιδιώκει να προσφέρει ασφάλεια δικαίου και προβλεψιμότητα στους επενδυτές, διασφαλίζοντας παράλληλα τη διαφάνεια για τους πολίτες. Όπως συνοψίζει ο κ. Παπασταύρου, η νέα περίοδος για τις ΑΠΕ στηρίζεται στη φιλοσοφία για «ανάπτυξη με σχέδιο, ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος και σαφείς κανόνες για όλους».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
