Οι υπερδυνάμεις δεν είναι ανίκητες: Το μάθημα του Θουκυδίδη από Ουκρανία και Ιράν

• Η Ουκρανία και το Ιράν αποτελούν παραδείγματα ανθεκτικότητας απέναντι σε ισχυρότερους αντιπάλους.
• Τα drones και τα φθηνά όπλα ακριβείας μειώνουν το χάσμα μεταξύ μεγάλων και μικρότερων κρατών.
• Η Κίνα παρακολουθεί στενά τα διδάγματα των σύγχρονων συγκρούσεων ενόψει της Ταϊβάν.
• Η Wall Street Journal επιστρέφει στον Θουκυδίδη για να εξηγήσει γιατί η αλαζονεία της ισχύος μπορεί να οδηγήσει σε στρατηγική ήττα.

Η επιστροφή της γεωπολιτικής ισχύος στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων έχει αναβιώσει την πεποίθηση ότι οι μεγάλες δυνάμεις μπορούν να επιβάλλουν εύκολα τη βούλησή τους στους πιο αδύναμους αντιπάλους. Ωστόσο, μια ανάλυση της Wall Street Journal υποστηρίζει ότι οι πόλεμοι στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή αποδεικνύουν το αντίθετο: η τεχνολογία και η ανθεκτικότητα των κρατών ανατρέπουν παραδοσιακές αντιλήψεις περί στρατιωτικής κυριαρχίας.

Από τον Θουκυδίδη στη σύγχρονη γεωπολιτική

Η ανάλυση ξεκινά από ένα από τα πιο γνωστά αποσπάσματα της παγκόσμιας πολιτικής σκέψης. Στον περίφημο διάλογο Αθηναίων και Μηλίων, όπως καταγράφεται από τον Θουκυδίδης, οι Αθηναίοι διατύπωσαν τη σκληρή λογική της ισχύος: «Οι ισχυροί κάνουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υφίστανται ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους».

Για δεκαετίες, η συγκεκριμένη φράση αποτέλεσε σχεδόν θεμελιώδη αρχή της ρεαλιστικής σχολής των διεθνών σχέσεων. Σήμερα όμως, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, οι εξελίξεις δείχνουν ότι η πραγματικότητα έχει γίνει πιο σύνθετη.

Η βασική αιτία είναι η τεχνολογία, η οποία μεταβάλλει δραστικά τους όρους άσκησης στρατιωτικής ισχύος και δίνει σε μικρότερους παίκτες δυνατότητες που παλαιότερα διέθεταν μόνο οι υπερδυνάμεις.

Ουκρανία και Ιράν αμφισβητούν τη λογική της απόλυτης ισχύος

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία θεωρήθηκε αρχικά από πολλούς ως μια επιχείρηση που θα οδηγούσε γρήγορα στην επιβολή της Μόσχας. Ωστόσο, περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά, η εικόνα είναι διαφορετική.

Η Ουκρανία εξακολουθεί να αντιστέκεται, ενώ έχει καταφέρει να μεταφέρει τον πόλεμο βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος μέσω νέων τεχνολογικών μέσων και ασύμμετρων τακτικών.

Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην περίπτωση του Ιράν. Παρά τα σοβαρά πλήγματα που έχουν δεχθεί οι στρατιωτικές του υποδομές και η ηγεσία του από αμερικανικές και ισραηλινές επιχειρήσεις, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διατηρεί τη συνοχή του καθεστώτος της και σημαντική επιρροή στις περιφερειακές εξελίξεις.

Το συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η στρατιωτική υπεροχή από μόνη της δεν αρκεί για να εξασφαλίσει το επιθυμητό πολιτικό αποτέλεσμα.

Η τεχνολογία αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού

Οι σύγχρονες συγκρούσεις αναδεικνύουν έναν νέο παράγοντα ισχύος:

• Drones χαμηλού κόστους
• Πύραυλοι ακριβείας με μικρότερο οικονομικό αποτύπωμα
• Ψηφιακές και κυβερνοεπιχειρήσεις
• Δικτυωμένα συστήματα πληροφοριών και επιτήρησης

Η διάδοση αυτών των τεχνολογιών έχει περιορίσει σημαντικά το πλεονέκτημα που παραδοσιακά διέθεταν οι μεγαλύτεροι στρατοί.

Όπως επισημαίνουν στρατιωτικοί αναλυτές που επικαλείται η εφημερίδα, η κατάκτηση μιας χώρας ή η ανατροπή ενός καθεστώτος έχει καταστεί πολύ δυσκολότερη υπόθεση από ό,τι στο παρελθόν.

Η Ταϊβάν και τα μαθήματα που παρακολουθεί το Πεκίνο

Οι εξελίξεις σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή δεν περνούν απαρατήρητες από την Κίνα. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, το Πεκίνο μελετά προσεκτικά τα συμπεράσματα των πρόσφατων συγκρούσεων, καθώς εξετάζει τα πιθανά σενάρια γύρω από την Ταϊβάν.

Το γεγονός ότι τόσο η Ρωσία όσο και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με σοβαρές δυσκολίες στην επίτευξη καθαρών στρατηγικών νικών λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η στρατιωτική ισχύς δεν μεταφράζεται αυτόματα σε πολιτικό έλεγχο.

Για την κινεζική ηγεσία, το δίδαγμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οποιαδήποτε μελλοντική κρίση γύρω από την Ταϊβάν θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μακροχρόνια και εξαιρετικά δαπανηρή αναμέτρηση.

Το διαχρονικό μάθημα της Μήλου

Η πιο ενδιαφέρουσα πτυχή της ανάλυσης βρίσκεται στην επιστροφή στον Θουκυδίδη.

Η ιστορία συχνά θυμάται την επιβολή της Αθήνας στη Μήλο ως θρίαμβο της ισχύος. Όμως η συνέχεια ήταν διαφορετική. Η αθηναϊκή ηγεμονία αποδείχθηκε εύθραυστη και η αλαζονεία της δύναμης συνέβαλε τελικά στην παρακμή της.

Η Wall Street Journal υποστηρίζει ότι το πραγματικό δίδαγμα του Θουκυδίδη δεν είναι ότι οι ισχυροί επιβάλλονται πάντα. Είναι ότι οι ισχυροί συχνά πέφτουν θύματα της πεποίθησης πως μπορούν να επιβάλλονται για πάντα.

Σε μια εποχή όπου οι τεχνολογικές εξελίξεις μειώνουν τα πλεονεκτήματα των υπερδυνάμεων και αυξάνουν τις δυνατότητες αντίστασης των μικρότερων κρατών, η στρατιωτική ισχύς εξακολουθεί να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα, αλλά όχι εγγύηση επιτυχίας.

Η ιστορία, καταλήγει η ανάλυση, εξακολουθεί να διδάσκει ότι η υπερεκτίμηση της δύναμης και η υποτίμηση του αντιπάλου μπορεί να αποδειχθούν εξίσου επικίνδυνες με την ίδια την αδυναμία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το… ακριβό μάθημα του Ορμούζ: Γιατί οι χώρες επενδύουν ξανά στην ενεργειακή αυτονομία
• ΤτΕ: Συνεχίζεται το ράλι στα ακίνητα – Πού αυξήθηκαν περισσότερο οι τιμές
• Γιατί ο χρυσός δεν κέρδισε από τον πόλεμο – Τι δείχνουν οι αγορές μετάλλων
• Business Monitor: AI, Finance και το μέλλον της καινοτομίας στο νέο επεισόδιο!