Οι περισσότερο (και οι λιγότερο) «δυστυχισμένες» οικονομίες του κόσμου το 2025 (πίνακας)

του Steve H. Hanke*

Κάθε χρόνο, καταρτίζω τον Ετήσιο Δείκτη Δυστυχίας Hanke (HAMI). Στη διάρκεια της διεθνούς πορείας μου ως οικονομικός σύμβουλος, έχω χαρακτηριστεί «γιατρός των χρημάτων» και αξιοποιώντας άμεσα διαθέσιμα οικονομικά δεδομένα, μπορώ να «μετρήσω» τη θερμοκρασία μιας οικονομίας, αποτιμώντας πόσο «ασθενής» ή «υγιής» είναι.

Η έννοια του δείκτη δυστυχίας εισήχθη από τον Arthur Okun, διακεκριμένο οικονομολόγο και καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Yale, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος του Συμβουλίου Οικονομικών Συμβούλων των ΗΠΑ την περίοδο 1968–1969, επί προεδρίας Lyndon B. Johnson. Ο Johnson αναζητούσε έναν απλό δείκτη για να αποτυπώνει την κατάσταση της οικονομίας. Η προσέγγιση του Okun βασιζόταν στο άθροισμα του πληθωρισμού και της ανεργίας.

Ο δείκτης δυστυχίας του Okun τροποποιήθηκε το 1999 από τον καθηγητή του Harvard, Robert Barro, ο οποίος ενσωμάτωσε την απόδοση των 30ετών κρατικών ομολόγων και τη διαφορά μεταξύ του μακροπρόθεσμου ρυθμού ανάπτυξης της οικονομίας και της πραγματικής αύξησης του ΑΕΠ.

Το 2009, τροποποίησα την εκδοχή του δείκτη δυστυχίας του Barro αντικαθιστώντας την απόδοση των 30ετών κρατικών ομολόγων με τα επιτόκια δανεισμού και τη διαφορά ρυθμών ανάπτυξης με τον ρυθμό αύξησης του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ.

Το 2022, ακολούθησε μια περαιτέρω τροποποίηση στον HAMI. Υιοθετώντας την πρόταση του Andrew Oswald (Πανεπιστήμιο του Warwick), αποφάσισα να διπλασιάσω τη βαρύτητα που δίνεται στη συνιστώσα του ποσοστού ανεργίας στον HAMI. Η λογική είναι ότι μια επιπλέον ποσοστιαία μονάδα ανεργίας πλήττει την κοινωνία πολύ πιο έντονα από μια επιπλέον ποσοστιαία μονάδα πληθωρισμού. Έτσι, ο δείκτης HAMI υπολογίζεται ως το άθροισμα της ανεργίας στο τέλος του έτους (επί δύο), του πληθωρισμού και των επιτοκίων δανεισμού, μείον την ετήσια ποσοστιαία μεταβολή του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ.

Κάποιοι επικριτές επισημαίνουν ότι ο ρυθμός πληθωρισμού και τα επιτόκια δανεισμού συνδέονται στενά μεταξύ τους και, ως εκ τούτου, ο δείκτης HAMI υπολογίζει διπλά τις επιπτώσεις του πληθωρισμού. Όπως και στην περίπτωση του διπλασιασμού του συντελεστή στάθμισης της ανεργίας, αυτό είναι συνειδητή επιλογή. Η προσέγγιση βασίζεται στην έννοια της αποστροφής προς την απώλεια: Οι άνθρωποι βιώνουν τις απώλειες πιο έντονα από τα κέρδη. Επομένως, ο πληθωρισμός εμφανίζεται διπλά στον δείκτη, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ, ένα κέρδος, δεν ενισχύεται με αντίστοιχο τρόπο.

Σε αντίθεση με τους Okun και Barro, που εστίασαν κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο δείκτης HAMI καλύπτει πολλές ξένες χώρες. 178 περιλαμβάνονται στην έκδοση του 2025 – αριθμός που αποτελεί νέο ρεκόρ.

β

Πηγές: Economist Intelligence Unit (συμπεριλαμβανομένων των εκτιμήσεων), Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, World Economic Outlook, Παγκόσμια Τράπεζα, Διεθνής Οργανισμός Εργασίας και μεμονωμένες Κεντρικές Τράπεζες και Στατιστικά Ιδρύματα κάθε χώρας.

Σημείωση: Ο Δείκτης Δυστυχίας είναι το άθροισμα του δείκτη ανεργίας πολλαπλασιασμένου επί 2, του δείκτη τιμών καταναλωτή στο τέλος της περιόδου, και του επιτοκίου δανεισμού, μείον την αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Η διάμεση τιμή του Ετήσιου Δείκτη Δυστυχίας του 2025 είναι 21,85. Ο μέσος όρος του Ετήσιου Δείκτη Δυστυχίας του 2025 είναι 31,64.

Υπολογισμοί του καθηγητή Steve H. Hanke, The Johns Hopkins University

Η κατάταξη σε πλαίσιο

Οι 20 χώρες με τις χειρότερες επιδόσεις ευημερίας το 2025 συνθέτουν, για άλλη μια φορά, ένα γνώριμο σκηνικό οικονομικών αδυναμιών. Από τις 20 πιο δυστυχισμένες χώρες του 2024, 17 διατηρούν τη θέση τους και το 2025. Η Συρία – η οποία κατείχε μια θλιβερή τρίτη θέση το 2024 – καταγράφει τη μεγαλύτερη ανατροπή υποχωρώντας στην 33η θέση μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ. Η Αίγυπτος και το Σάο Τομέ και Πρίνσιπε βρέθηκαν εκτός κατάταξης. Στη θέση τους εισέρχονται η Μποτσουάνα, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη και η Βραζιλία, με βασικούς επιβαρυντικούς παράγοντες την επίμονα υψηλή ανεργία και το αυξημένο κόστος δανεισμού. Στον αντίποδα, στο θετικό άκρο του δείκτη HAMI, η Ταϊβάν διατηρεί τον τίτλο της πιο ευημερούσας οικονομίας στον κόσμο για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ενώ η Ιρλανδία, με κινητήρια δύναμη την εξαιρετική αύξηση του ΑΕΠ, εκτοξεύεται κατά 54 θέσεις κατακτώντας την τέταρτη θέση παγκοσμίως.

Οι δέκα πιο δυστυχισμένες χώρες στον κόσμο το 2025, σε φθίνουσα σειρά κατάταξης, είναι η Βενεζουέλα, το Σουδάν, η Τουρκία, το Ιράν, η Αργεντινή, το Εσουατίνι, η Νότια Αφρική, το Μαλάουι, η Μαδαγασκάρη και ο Λίβανος. Ακολουθεί εστίαση στις τρεις πρώτες.

Βενεζουέλα: κατάρρευση χωρίς προηγούμενο

Η Βενεζουέλα καταλαμβάνει την κορυφαία θέση φέτος ως η πιο δυστυχισμένη χώρα παγκοσμίως, με δείκτη HAMI 556,5 – την χειρότερη επίδοση που καταγράφηκε στην έκδοση του 2025 και μια δραματική επιδείνωση από την έκτη θέση του το 2024. Πρόκειται για μια ιστορία επιταχυνόμενης κατάρρευσης. Το καθεστώς Μαδούρο, μετά τις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές του Ιουλίου 2024 και την καταστολή της δημοκρατικής αντιπολίτευσης, πυροδότησε ένα νέο κύμα διεθνών κυρώσεων με αποτέλεσμα την κατάρρευση των πετρελαϊκών εσόδων και την ελεύθερη πτώση του μπολιβάρ. Σύμφωνα με στοιχεία της ίδιας της Κεντρικής Τράπεζας της Βενεζουέλας ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 475,3% το 2025 – το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως. Παράλληλα, η ανεργία εκτοξεύτηκε στο 35,1%, αντανακλώντας την υποβάθμιση μιας κάποτε διαφοροποιημένης οικονομίας. Με το επιτόκιο δανεισμού στο 9,4% και το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ να συρρικνώνεται κατά 1,6%, κάθε συνιστώσα του δείκτη HAMI συνωμοτεί εναντίον του λαού της Βενεζουέλας.

Η επίδοση της Βενεζουέλας δεν είναι απλώς η χειρότερη για το 2025. Συγκαταλέγεται στις πιο αρνητικές που έχουν καταγραφεί ποτέ από το HAMI. Μέχρι η Βενεζουέλα να αντικαταστήσει το μπολιβάρ με το δολάριο ΗΠΑ και να θεσπίσει το κράτος δικαίου και τα δικαιώματα ιδιοκτησίας, θα παραμείνει η πιο δυστυχισμένη χώρα στον κόσμο.

Σουδάν: εμφύλιος πόλεμος χωρίς τέλος

Το Σουδάν υποχωρεί από την πρώτη θέση που κατείχε το 2024 στη δεύτερη, χωρίς ουσιαστική βελτίωση των συνθηκών για τον λαό του Σουδάν. Ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων και των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης – που βρίσκεται τώρα στο τρίτο έτος – συνεχίζει να διαλύει την οικονομική δραστηριότητα, εκτοπίζει εκατομμύρια ανθρώπους και τροφοδοτεί τον πληθωρισμό. Το ποσοστό ανεργίας στο Σουδάν παραμένει στο ασυνήθιστο 55,7%, το υψηλότερο παγκοσμίως, αντανακλώντας την σχεδόν ολοκληρωτική καταστροφή των επίσημων αγορών εργασίας στις εμπόλεμες ζώνες. Ο πληθωρισμός υποχώρησε από τα επίπεδα άνω του 200% το 2024 στο 68,1%, αλλά τα επιτόκια δανεισμού παραμένουν στο 37% και το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ έχει συρρικνωθεί κατά 8,9%.

Όσο συνεχίζεται η σύγκρουση, το HAMI θα κρατήσει τους δείκτες του Σουδάν κοντά στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης δυστυχίας.

Τουρκία: η παγίδα των υψηλών επιτοκίων

Η Τουρκία ανεβαίνει δύο βαθμίδες και κατατάσσεται στην τρίτη πιο δυστυχισμένη χώρα με βαθμολογία HAMI 101,0, κυρίως λόγω του εξαιρετικά υψηλού κόστους δανεισμού 56,7% – το υψηλότερο στην πρώτη δεκάδα. Από τότε που η Κεντρική Τράπεζα της Τουρκίας ανέστρεψε την ανορθόδοξη νομισματική της πολιτική στα μέσα του 2023 και ξεκίνησε έναν επιθετικό κύκλο σύσφιξης, τα επιτόκια δανεισμού έχουν φτάσει σε τιμωρητικά επίπεδα. Ο πληθωρισμός έχει μειωθεί από την κορύφωσή του το 2024, αλλά παραμένει υψηλός στο 30,9%. Η ανεργία ανέρχεται στο 8,4%. Η Τουρκία θα υποχωρήσει στην κατάταξη HAMI μόνο εάν υιοθετήσει ένα νομισματικό συμβούλιο, όπως αυτό που εφαρμόστηκε στη Βουλγαρία το 1997.

Οι πιο αξιοσημείωτες μεταβολές της χρονιάς

Συρία: από τρίτη, τριακοστή τρίτη

Η Συρία σημειώνει άνοδο κατά 29 θέσεις, από την 3η το 2024 στην 33η το 2025, σε μία από τις πιο εντυπωσιακές μεταβολές της φετινής έκδοσης. Τον Δεκέμβριο του 2024, η αλλαγή καθεστώτος σάρωσε τη χώρα με εκπληκτική ταχύτητα, ανατρέποντας το καθεστώς Άσαντ που κυβερνούσε τη Συρία από το 1970.

Οι οικονομικές επιπτώσεις ήταν άμεσες. Ο πληθωρισμός στη Συρία μειώθηκε αισθητά κατά 12,2 ποσοστιαίες μονάδες το 2025, αντανακλώντας τόσο το αντιπληθωριστικό σοκ της αλλαγής καθεστώτος όσο και την άμβλυνση ορισμένων σημείων συμφόρησης στην προσφορά της εποχής του πολέμου. Ωστόσο, ο δείκτης HAMI του 41,2 εξακολουθεί να αντανακλά βαθιά διαρθρωτική ζημιά: η ανεργία παραμένει υψηλή στο 18% και το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ συρρικνώνεται με ετήσιο ρυθμό 5,4%.

Αργεντινή: μεταρρυθμίσεις με κόστος

Η Αργεντινή βελτιώνει σημαντικά τη θέση της, από τη 2η το 2024 στην 5η το 2025, με τον δείκτη HAMI να υποχωρεί από 195,9 σε 88,4. Αυτό αποτελεί φόρο τιμής στο πρόγραμμα θεραπείας-σοκ του Προέδρου Javier Milei: ο πληθωρισμός μειώθηκε από 118% σε 31,5% και το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 4,0%. Ωστόσο, το επιτόκιο δανεισμού της Αργεντινής ανέρχεται στο τιμωρητικό 46%, αντανακλώντας το υπολειμματικό κόστος ετών κακοδιαχείρισης της οικονομίας. Η ανεργία ανέρχεται στο 7,4%.

Η βελτίωση της Αργεντινής κατά περισσότερες από 107 μονάδες HAMI σε ένα μόνο έτος είναι αξιοσημείωτη. Είναι η μεγαλύτερη υποχώρηση από οποιαδήποτε χώρα στην έκθεση του 2025 και μια συναρπαστική μελέτη περίπτωσης για το τι μπορεί να πετύχει μια αποφασιστική κυβέρνηση όταν επιλέγει την οικονομική λογική έναντι των λαϊκιστικών δαπανών.

Βολιβία: απότομη επιδείνωση

Η κατάρρευση της Βολιβίας κατά 47 θέσεις – από την 75η το 2024 στην 28η το 2025 – είναι η μεγαλύτερη επιδείνωση οποιασδήποτε χώρας στην φετινή έκδοση. Ο δείκτης HAMI της Βολιβίας, ο οποίος ανέρχεται σε 44,0, οφείλεται στην απότομη αύξηση του πληθωρισμού στο 20,4%, καθώς τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας έχουν εξαντληθεί και η ικανότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει τη σταθερή συναλλαγματική ισοτιμία της έχει υποστεί σοβαρή πίεση. Το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 1,4%.

Μπουρκίνα Φάσο: εντυπωσιακή ανάκαμψη

Η άνοδος της Μπουρκίνα Φάσο κατά 69 θέσεις – από την 101η το 2024 στην 170ή το 2025 – τής χαρίζει τη διάκριση της πιο εντυπωσιακής ανάκαμψης στην έκδοση του 2025. Ο συνδυασμός μείωσης του πληθωρισμού κατά 2,2%, του επιτοκίου δανεισμού και της ανεργίας οδήγησαν τον δείκτη HAMI στο χαμηλότερο επίπεδο του μόλις 7,4 – τοποθετώντας την ανάμεσα στις δέκα πιο ευημερούσες οικονομίες παγκοσμίως. Η βελτίωση οφείλεται εν μέρει στην ευνοϊκή δυναμική των βασικών προϊόντων και σε μια στατιστική αναπροσαρμογή, αλλά παρ’ όλα αυτά είναι ένα εντυπωσιακό αποτέλεσμα για ένα έθνος του Σαχέλ που πασχίζει ανάμεσα σε εξεγέρσεις και πολιτική αστάθεια.

Ιρλανδία: ανάπτυξη ως υπερδύναμη

Η άνοδος της Ιρλανδίας κατά 54 θέσεις – από την 121η το 2024 στην 175η το 2025 – την καθιστά την τέταρτη πιο ευημερούσα οικονομία παγκοσμίως και τη δεύτερη σε βελτίωση της κατάταξής της. Η «ατμομηχανή» της Ιρλανδίας είναι μια εκπληκτική αύξηση του πραγματικού κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά 11,2%, η οποία τροφοδοτείται από τη δραστηριότητα πολυεθνικών εταιρειών και τη θέση της Ιρλανδίας ως ευρωπαϊκού κόμβου για τις τεχνολογικές και φαρμακευτικές εταιρείες. Με ανεργία στο 4,7%, πληθωρισμό στο 2,7% και επιτόκιο δανεισμού 4,4%, οι οικονομικές δυσκολίες της Ιρλανδίας είναι μέτριες – αν και αξίζει να σημειωθεί ότι τα στοιχεία για το ΑΕΠ της Ιρλανδίας είναι γνωστό ότι διογκώνονται από τη δραστηριότητα των πολυεθνικών εταιρειών, μια ιδιορρυθμία που μπορεί να υπερεκτιμά τα κέρδη ευημερίας που αισθάνονται οι Ιρλανδοί στην καθημερινότητά τους.

Ιράν: επιδείνωση υπό το βάρος των κυρώσεων

Η υποβάθμιση του Ιράν κατά 12 θέσεις – από την 16η το 2024 στην 4η το 2025 – τοποθετεί το Ιράν  στην πρώτη πεντάδα των πιο επιβαρυμένων οικονομιών παγκοσμίως για πρώτη φορά από τότε που ξεκίνησε η σύγχρονη κάλυψη του HAMI. Ο κυρίαρχος παράγοντας είναι ο πληθωρισμός στο 52,6%, που τροφοδοτείται από χρόνια δημοσιονομικά ελλείμματα, συνεχιζόμενες κυρώσεις και υποτίμηση του ριάλ. Το επιτόκιο δανεισμού στο 24% επιβαρύνει περαιτέρω. Με το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ να συρρικνώνεται κατά 2,9%, όλα τα στοιχεία για το Ιράν δείχνουν προς τη λάθος κατεύθυνση.

Οι πιο ισχυρές οικονομίες με όρους ευημερίας

Οι δέκα πιο ευτυχισμένες χώρες στον κόσμο το 2025, που κατατάσσονται κατά αύξουσα σειρά κατάταξης, είναι η Ταϊβάν, η Σιγκαπούρη, η Ταϊλάνδη, η Ιρλανδία, η Ακτή Ελεφαντοστού, το Μακάο, η Ιαπωνία, το Κατάρ, η Μπουρκίνα Φάσο και η Γουινέα-Μπισάου. Παρακάτω επισημαίνω τις τρεις πρώτες.

Ταϊβάν: Η πιο ευτυχισμένη οικονομία στον κόσμο

Η Ταϊβάν διατηρεί τον τίτλο της πιο ευτυχισμένης οικονομίας στον κόσμο για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, με χαμηλότερο δείκτη HAMI 2,1 σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη χώρα στην έκδοση του 2025. Το μυστικό συστατικό είναι η πραγματική αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ 9,2%, η οποία τροφοδοτείται από την ακόρεστη παγκόσμια ζήτηση για ημιαγωγούς και υλικό τεχνητής νοημοσύνης. Η ανεργία είναι χαμηλή στο 3,3%, ο πληθωρισμός υποτονικός στο 1,3% και το επιτόκιο δανεισμού στο 3,3%.

Παρά τις γεωπολιτικές απειλές από την Κίνα, η οικονομία της Ταϊβάν το 2025 πυροδοτείται σε όλα τα επίπεδα.

Σιγκαπούρη: η νομισματική πειθαρχία έγινε μανιφέστο

Η Σιγκαπούρη είναι ένας διαχρονικός υποψήφιος στο πιο ευτυχισμένο άκρο του HAMI και το 2025 δεν αποτελεί εξαίρεση. Με βαθμολογία 2,6, η απόδοση της Σιγκαπούρης αντικατοπτρίζει σχεδόν πλήρη απασχόληση με ανεργία 2,0%, καλά σταθεροποιημένο πληθωρισμό στο 1,2% και σταθερή αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ 4,3%.

Ταϊλάνδη: συνέπεια και ισορροπία

Η Ταϊλάνδη είναι η τρίτη πιο ευτυχισμένη οικονομία στον κόσμο το 2025, με βαθμολογία HAMI 3,1. Ο πληθωρισμός μειώθηκε κατά 0,3%  – ήπιος αποπληθωρισμός – ενώ η ανεργία παρέμεινε στο 0,8%. Το πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 2,5%. Η συνεπής εμφάνιση της Ταϊλάνδης κοντά στο κάτω μέρος του πίνακα HAMI δεν είναι τυχαία: το νομισματικό πλαίσιο της Τράπεζας της Ταϊλάνδης έχει επιτύχει χαμηλό πληθωρισμό και σταθερή απασχόληση για περισσότερο από μια δεκαετία.

*Ο Steve Hanke είναι καθηγητής Εφαρμοσμένων Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins. Το πιο πρόσφατο βιβλίο του, το οποίο συνέγραψε με τον Matt Sekerke, έχει τίτλο «Making Money Work: How to Rewrite the Rules of Our Financial System» (εκδόσεις Wiley, 2025).

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ηλεκτρικά αυτοκίνητα: Πώς το πετρέλαιο «ανάβει» τις εξαγωγές της Κίνας
• Τουρισμός: «Έκρηξη» εσόδων 70,7% στο δίμηνο – Ποιοι ξόδεψαν τα περισσότερα χρήματα
• «Freedom Inside 2026»: Το στρατηγικό πλάνο της Freedom Holding Corp. για ένα ενιαίο ψηφιακό οικοσύστημα υπηρεσιών