Περισσότερα μέτρα, χωρίς δημοσιονομική ασφυξία: Τι προτείνει ο Μητσοτάκης στην Κομισιόν

• Επιστολή προς την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έστειλε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ζητώντας μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
• Η Αθήνα προτείνει να εξεταστεί η εξαίρεση προσωρινών μέτρων, έως ένα όριο, από τους σχετικούς δημοσιονομικούς υπολογισμούς και η αξιοποίηση πρόσθετων εσόδων ΦΠΑ.
• Η πρόταση αναμένεται να τεθεί στην ευρωπαϊκή συζήτηση πριν από τη σύνοδο κορυφής της 15ης και 16ης Οκτωβρίου.

Να αποκτήσουν τα κράτη-μέλη μεγαλύτερα περιθώρια για να στηρίξουν πολίτες και επιχειρήσεις απέναντι στην ενεργειακή ακρίβεια ζητά ο Κυριάκος Μητσοτάκης με επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η ελληνική παρέμβαση έρχεται ενώ οι τιμές της ενέργειας πιέζουν ξανά τους εθνικούς προϋπολογισμούς και ο χειμώνας πλησιάζει.

Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Bloomberg, ο πρωθυπουργός προτείνει να εξεταστεί εάν προσωρινά μέτρα στήριξης θα μπορούσαν, έως ένα ορισμένο όριο, να εξαιρεθούν από τους σχετικούς δημοσιονομικούς υπολογισμούς. Θέτει επίσης το ενδεχόμενο οι κυβερνήσεις να αξιοποιήσουν τα πρόσθετα έσοδα από τον ΦΠΑ που προκύπτουν όταν ανεβαίνουν οι τιμές, ώστε να επιστρέψουν μέρος αυτής της επιβάρυνσης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Πρόκειται για προτάσεις προς συζήτηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Δεν έχει ληφθεί απόφαση για εξαίρεση δαπανών από τους δημοσιονομικούς κανόνες, ούτε έχει καθοριστεί ποια μέτρα ή ποια ποσά θα μπορούσε να καλύψει μια τέτοια ρύθμιση.

Τι ζητά στην πράξη η Αθήνα

Το πρώτο σκέλος της πρότασης αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται δημοσιονομικά οι έκτακτες παρεμβάσεις για την ενέργεια. Εάν συμφωνηθεί μια περιορισμένη και προσωρινή εξαίρεση, οι κυβερνήσεις θα έχουν μεγαλύτερο περιθώριο να χρηματοδοτήσουν μέτρα ανακούφισης όσο διαρκεί η κρίση. Το εύρος και οι όροι της ευελιξίας αποτελούν, ωστόσο, το κρίσιμο σημείο για οποιαδήποτε ευρωπαϊκή συμφωνία.

Το δεύτερο σκέλος αφορά τα φορολογικά έσοδα. Καθώς ο ΦΠΑ υπολογίζεται επί της τιμής πώλησης, μια ανατίμηση μπορεί να αυξήσει και το ποσό φόρου που εισπράττεται ανά μονάδα προϊόντος. Η ελληνική πρόταση είναι να μπορούν τα κράτη να κατευθύνουν πρόσθετα έσοδα που συνδέονται με τις υψηλές τιμές στη στήριξη όσων πλήττονται από αυτές. Το τελικό διαθέσιμο ποσό θα εξαρτηθεί από τις πραγματικές εισπράξεις και τις υπόλοιπες δημοσιονομικές υποχρεώσεις κάθε χώρας.

Μιλώντας στο Υπουργικό Συμβούλιο, ο πρωθυπουργός ζήτησε «κοινές και τολμηρές κινήσεις» σε ευρωπαϊκό επίπεδο, πέρα από τις γενικές παραινέσεις για περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας. Η τοποθέτησή του αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στη διαχείριση της ζήτησης, την οποία έχει εισηγηθεί η Κομισιόν ενόψει του χειμώνα, και στο ερώτημα πώς θα χρηματοδοτηθεί η προστασία των καταναλωτών από τις υψηλές τιμές. Ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν έχει καλέσει τα κράτη-μέλη να εξετάσουν μέτρα εξοικονόμησης, ενώ οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται σε χαμηλότερο επίπεδο πληρότητας από πέρυσι.

Τα μέτρα στην Ελλάδα και το όριο των αντοχών

Η επιστολή συνοδεύει τις νέες παρεμβάσεις που ανακοίνωσε η κυβέρνηση. Η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης αυξάνεται στα 15 λεπτά ανά λίτρο για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Οκτωβρίου, ενώ για το πετρέλαιο θέρμανσης ο κυβερνητικός στόχος είναι η τιμή να διατηρηθεί κάτω από 1,75 ευρώ το λίτρο. Οι λεπτομέρειες της παρέμβασης στη θέρμανση αναμένονται πριν από την έναρξη διάθεσής του.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε ότι τα μέτρα θα επανεξετάζονται ανά 15 ημέρες, ανάλογα με την πορεία της διεθνούς κρίσης. Περιέγραψε την κατάσταση ως «αλυσιδωτή καταιγίδα», επιμένοντας ότι η στήριξη πρέπει να συμβαδίζει με τις αντοχές της οικονομίας: «Δεν χρειάζεται άλλη μία εθνική κρίση μέσα σε μία παγκόσμια κρίση».

Αυτή ακριβώς η ισορροπία βρίσκεται πίσω από την προσφυγή στις Βρυξέλλες. Όσο οι υψηλές τιμές επιμένουν, τόσο μεγαλώνει η πίεση για πρόσθετη βοήθεια. Ταυτόχρονα, μια κυβέρνηση χρειάζεται να γνωρίζει τι δημοσιονομικό χώρο διαθέτει για να συνεχίσει τις παρεμβάσεις εάν η κρίση παραταθεί μέσα στον χειμώνα.

Το επόμενο ορόσημο στις Βρυξέλλες

Η πρόταση της Αθήνας εισέρχεται πλέον σε μια ευρύτερη ευρωπαϊκή συζήτηση για το ενεργειακό κόστος και την ανταγωνιστικότητα. Οι αυξήσεις στο φυσικό αέριο και στα καύσιμα επιβαρύνουν τα νοικοκυριά, αλλά ανεβάζουν και τις δαπάνες των επιχειρήσεων, από την παραγωγή έως τις μεταφορές.

Επόμενο πολιτικό ορόσημο είναι η σύνοδος των ηγετών της ΕΕ στις 15 και 16 Οκτωβρίου στις Βρυξέλλες. Εκεί θα φανεί αν η ελληνική πρόταση μπορεί να συγκεντρώσει στήριξη και να μετατραπεί σε συγκεκριμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο. Προς το παρόν, τα μέτρα που ανακοινώνει η Αθήνα στηρίζονται στις εθνικές της αποφάσεις, ενώ το πρόσθετο δημοσιονομικό περιθώριο που ζητά παραμένει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ενεργειακή κρίση: Η ΕΕ πλήρωσε 100 δισ. ευρώ παραπάνω για την ίδια ποσότητα ενέργειας
• Σπίτι μου 3: Πόσα σπίτια «χωρούν» στο νέο πρόγραμμα
• Για «υπαρξιακό κίνδυνο» από την AI προειδοποιεί η Anthropic ενόψει της IPO