Πώς Ελλάδα και Βουλγαρία διαμορφώνουν νέα ζώνη χαμηλότερων τιμών ρεύματος στην Ευρώπη

Σε νέο ευρωπαϊκό πόλο ανταγωνιστικότερων τιμών ηλεκτρικής ενέργειας εξελίσσονται τα Βαλκάνια, με την Ελλάδα και τη Βουλγαρία να αποκτούν κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της περιφερειακής αγοράς.

Σύμφωνα με μελέτη του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης, η περιοχή αποτελεί πλέον την τρίτη ζώνη χαμηλότερων τιμών στην Ευρώπη, μετά την Ιβηρική Χερσόνησο και τις σκανδιναβικές χώρες.

Τα στοιχεία της μελέτης τοποθετούν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ελλάδα και στη Βουλγαρία μεταξύ 185 και 193 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι επιπέδων από 225 έως 270 ευρώ ανά μεγαβατώρα σε μεγάλο μέρος της Κεντρικής Ευρώπης.

Στην Ισπανία και στην Πορτογαλία οι αντίστοιχες τιμές διαμορφώνονται μεταξύ 178 και 184 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ οι σκανδιναβικές αγορές εξακολουκολουθούν να καταγράφουν ακόμη χαμηλότερα επίπεδα.

Τα ποσά αφορούν τις χονδρεμπορικές αγορές και την περίοδο αναφοράς της μελέτης. Δεν αντιστοιχούν στην τελική τιμή που πληρώνουν τα νοικοκυριά, στην οποία προστίθενται χρεώσεις δικτύων, φόροι, ρυθμιζόμενες επιβαρύνσεις και το εμπορικό κόστος κάθε προμηθευτή.

Πώς αλλάζουν την αγορά οι ΑΠΕ

Η μεταβολή της θέσης των Βαλκανίων αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην ταχύτερη διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.

Η Ελλάδα αυξάνει σταθερά την ηλεκτροπαραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, περιορίζοντας την ανάγκη λειτουργίας ακριβότερων θερμικών μονάδων κατά τις ώρες υψηλής πράσινης παραγωγής.

Η Βουλγαρία αξιοποιεί επίσης το υψηλό ηλιακό δυναμικό της, ενώ προχωρά ταχύτερα στην ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης. Ο συνδυασμός φθηνότερης παραγωγής από ΑΠΕ και μπαταριών, οι οποίες μεταφέρουν μέρος της ενέργειας στις ώρες υψηλότερης ζήτησης, αρχίζει να αλλάζει την οικονομική λειτουργία της περιφερειακής αγοράς.

Η εικόνα παραμένει, πάντως, εύθραυστη. Τα συστήματα ηλεκτρικής ενέργειας της Νοτιοανατολικής Ευρώπης εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται από περιορισμένες διασυνδέσεις, διαφορετικούς ρυθμούς ανάπτυξης των ΑΠΕ και σημαντικές αποκλίσεις στο ρυθμιστικό πλαίσιο.

Το στοίχημα της αποθήκευσης

Καθοριστικό ρόλο για την επόμενη φάση θα έχει η ανάπτυξη περισσότερων συστημάτων αποθήκευσης.

Όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και αιολικά ξεπερνά τη ζήτηση ή τις δυνατότητες του δικτύου, μέρος της πράσινης ενέργειας αναγκαστικά περικόπτεται. Οι μπαταρίες μπορούν να αποθηκεύουν αυτή την πλεονάζουσα παραγωγή και να την επιστρέφουν στο σύστημα όταν αυξάνεται η κατανάλωση ή περιορίζεται η παραγωγή των ΑΠΕ.

Ο πρόεδρος της Επιστημονικής Επιτροπής του ΙΕΝΕ, καθηγητής Παντελής Μπίσκας, επισήμανε ότι η ταχύτερη ανάπτυξη της αποθήκευσης στην Ελλάδα μπορεί να αποφέρει πρόσθετο όφελος στους καταναλωτές.

Εκτός από τη μείωση των περικοπών, οι μονάδες αποθήκευσης μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες εξισορρόπησης και ευστάθειας του δικτύου, οι οποίες σήμερα έχουν υψηλό κόστος και τελικά επιβαρύνουν την αγορά.

Ο ρυθμός ανάπτυξης των νέων μονάδων χρειάζεται, ωστόσο, προσεκτικό σχεδιασμό. Η ανεπαρκής αποθήκευση αυξάνει τις απώλειες πράσινης παραγωγής, ενώ η υπερβολικά γρήγορη ή χωρίς συντονισμό εγκατάσταση έργων μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στις επενδύσεις και στη λειτουργία του συστήματος.

Γιατί δεν μειώνεται αυτομάτως ο λογαριασμός

Η υποχώρηση της χονδρεμπορικής τιμής αποτελεί θετική εξέλιξη, αλλά δεν μεταφέρεται άμεσα και εξ ολοκλήρου στους καταναλωτές.

Η τελική τιμή επηρεάζεται επίσης από τα μακροχρόνια συμβόλαια των προμηθευτών, το κόστος αντιστάθμισης κινδύνου, τις χρεώσεις των δικτύων, τους φόρους και τις δαπάνες εξισορρόπησης του ηλεκτρικού συστήματος.

Επομένως, η ουσιαστική μείωση των λογαριασμών προϋποθέτει διάρκεια στις χαμηλότερες χονδρεμπορικές τιμές, περισσότερες διασυνδέσεις, περιορισμό των περικοπών ΑΠΕ και αποτελεσματικότερη λειτουργία της λιανικής αγοράς.

Οι προϋποθέσεις για έναν βαλκανικό ενεργειακό κόμβο

Κατά το ΙΕΝΕ, η Νοτιοανατολική Ευρώπη διαθέτει τις προϋποθέσεις για να εξελιχθεί σε μία από τις πιο ανθεκτικές και ανταγωνιστικές ενεργειακά περιοχές της ηπείρου.

Για να παγιωθεί αυτή η θέση απαιτούνται περισσότερες μονάδες αποθήκευσης, επιτάχυνση της αιολικής ενέργειας στη Βουλγαρία, ανάπτυξη ΑΠΕ και μπαταριών στα Δυτικά Βαλκάνια και βαθύτερη ενοποίηση των εθνικών αγορών ηλεκτρικής ενέργειας.

Η ενίσχυση των διασυνοριακών δικτύων θα επιτρέψει στην πλεονάζουσα παραγωγή μιας χώρας να καλύπτει τις ανάγκες μιας άλλης, περιορίζοντας τις ακραίες διακυμάνσεις και την εξάρτηση από ακριβές μονάδες φυσικού αερίου.

Η θέση της Ελλάδας στην πετρελαϊκή κρίση

Κατά την παρουσίαση της μελέτης, ο πρόεδρος του ΙΕΝΕ Κωστής Σταμπολής αναφέρθηκε και στην ασφάλεια του πετρελαϊκού εφοδιασμού της χώρας.

Όπως ανέφερε, τα ελληνικά διυλιστήρια αντικατέστησαν γρήγορα ποσότητες που εισάγονταν από χώρες του Κόλπου, εξασφαλίζοντας εναλλακτικές προμήθειες από τη Λιβύη, το Καζακστάν και το Αζερμπαϊτζάν.

Η δυνατότητα διαφοροποίησης των πηγών και η ισχυρή εγχώρια διυλιστική βάση περιορίζουν τον κίνδυνο ελλείψεων. Δεν εξαλείφουν, όμως, την έκθεση της ελληνικής οικονομίας στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και στο αυξημένο κόστος μεταφοράς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Καύσιμα: Τα τρία μέτρα που έρχονται και το παράθυρο για προσωρινή μείωση φόρων
• Μητσοτάκης: Αυτοδυναμία, ενεργειακή ασφάλεια και ανοιχτοί δίαυλοι με την Τουρκία (vids)
• Brainstorm Energy Summit 2026: Η νέα εξίσωση ισχύος για την Ελλάδα
• Χρέη στο Δημόσιο: Η «μαύρη τρύπα» των 166 δισ. ευρώ και οι νέες ρυθμίσεις