Πώς ο πόλεμος στο Ιράν προκαλεί έλλειψη πλαστικών στην Ασία και ανατρέπει τις εφοδιαστικές αλυσίδες

Της Angelica Ang

Η πετρελαϊκή κρίση στην Ασία εξελίσσεται γρήγορα σε μια πλήρη έλλειψη πρώτων υλών, καθώς τα αποθέματα πλαστικών μειώνονται επικίνδυνα και απειλούν βιομηχανίες που εκτείνονται από την παραγωγή τροφίμων έως την παραγωγή ιατρικού εξοπλισμού.

Η περιοχή εισάγει περίπου το 70% της προμήθειας νάφθας, μιας πετροχημικής πρώτης ύλης που χρησιμοποιείται για την παραγωγή πολυμερών όπως το πολυαιθυλένιο (PE) και το τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο (PET), από τη Μέση Ανατολή. Αφορούν κρίσιμες εισροές για καθημερινά προϊόντα όπως συσκευασίες τροφίμων, δοχεία καλλυντικών, μέχρι πλαστικές σακούλες και ιατρικά αναλώσιμα. Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, οι τιμές τους έχουν εκτοξευθεί και τα υλικά που απαιτούνται για την κατασκευή πλαστικών έχουν εγκλωβιστεί πίσω από τα Στενά του Ορμούζ.

«Η σταθερότητα του πλαστικού ως θεμελιώδους βιομηχανικού υλικού έχει κλονιστεί», επισημαίνει ο Chen Ping-Kuo, καθηγητής Βιομηχανικής Μηχανικής και Διοίκησης στο Πανεπιστήμιο Ritsumeikan Asia Pacific (APU) της Ιαπωνίας. Όπως σημειώνει, η βαθιά εξάρτηση των ασιατικών οικονομιών από τα πλαστικά σημαίνει ότι η αναταραχή «θα διαχυθεί ταχύτατα σε ολόκληρες τις αλυσίδες εφοδιασμού».

Στις 20 Απριλίου, οι υγειονομικές αρχές της Νότιας Κορέας ξεκίνησαν πανεθνική έρευνα σε μεσάζοντες και εταιρείες για πιθανά φαινόμενα αποθεματοποίησης συριγγών, οι οποίες, μαζί με άλλα ιατρικά προϊόντα όπως βελόνες και γάντια, παράγονται από χημικές ουσίες – παράγωγα πετρελαίου.

Όπως η πανδημία του COVID ώθησε τις εταιρείες να υιοθετήσουν τη στρατηγική «China Plus One» αναζητώντας εναλλακτικές στην κινεζική παραγωγή, έτσι και ο πόλεμος στο Ιράν φαίνεται να γεννά μια νέα στρατηγική, τη «Middle East Plus One». Στόχος είναι η μείωση της εξάρτησής τους από ένα μόνο και μόνο γεωπολιτικό σημείο συμφόρησης. «Εάν η αναστάτωση διαρκέσει περισσότερο από ένα χρόνο, είναι πιθανό να παρατηρηθούν αναγκαστικές αναδιαρθρώσεις», εκτιμά ο Li Dong, ειδικός στη μηχανική εφοδιαστικών αλυσίδων στο Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Nanyang της Σιγκαπούρης. «Η Κίνα και άλλοι παραγωγοί που δεν εξαρτώνται από το Ορμούζ θα αποκτήσουν σημαντική επιρροή».

Πού πλήττει περισσότερο η έλλειψη πλαστικών;

Τα πλαστικά και άλλα προϊόντα πετροχημικής προέλευσης αποτελούν θεμέλιο λίθο της σύγχρονης οικονομίας, από τις συσκευασίες και τα καταναλωτικά αγαθά, μέχρι τους ημιαγωγούς και, κυρίως, στον υγειονομικό κλάδο.

«Νοσοκομεία και κλινικές παραγγέλνουν προληπτικά επιπλέον αποθέματα εν αναμονή νέων ανατιμήσεων, γεγονός που δημιουργεί τεχνητές ελλείψεις στην αγορά», δηλώνει ο Jung Chul-woo, εκπρόσωπος της Κορεατικής Ένωσης Ιατρικών Συσκευών. Αντίστοιχα φαινόμενα καταγράφονται και στην Ταϊβάν, όπου σύμφωνα με τους Straits Times οι τιμές πλαστικών προϊόντων έχουν αυξηθεί έως και 40%.

Στον τομέα της υγείας, η έλλειψη πολυπροπυλενίου και PVC περιορίζει τη διαθεσιμότητα συριγγών, σάκων ορού και αποστειρωμένων συσκευασιών. «Ως αποτέλεσμα, αυτό που ξεκινά ως έλλειψη πετροχημικών μετατρέπεται σε κίνδυνο για τη δημόσια υγεία, ιδιαίτερα σε χώρες με ήδη επιβαρυμένα συστήματα υγειονομικής περίθαλψης όπως η Ινδία, η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες», σημειώνει ο Li.

Ο ίδιος θεωρεί ότι οι πιο κρίσιμες επιπτώσεις θα εμφανιστούν στη βιομηχανία τροφίμων. «Σε πολλές ασιατικές οικονομίες, τα πλαστικά λειτουργούν ως υποκατάστατο ανεπαρκών υποδομών ψυχρής αλυσίδας, καθώς η συσκευασία παρατείνει τη διάρκεια ζωής των τροφίμων, επιτρέπει τη μεταφορά και μειώνει την αλλοίωση», εξηγεί ο Li. «Όταν οι συσκευασίες γίνονται δυσεύρετες ή ακριβές, η αλλοίωση των τροφίμων αυξάνεται, το κόστος των logistics εκτοξεύεται και οι τιμές μετακυλίονται τελικά στους καταναλωτές».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μαλαισιανή γαλακτοκομική εταιρεία Farm Fresh, η οποία δήλωσε στους Straits Times ότι η έλλειψη ρητίνης PET, βασικού υλικού στην παραγωγή μπουκαλιών ποτών, δοχείων τροφίμων και συσκευασιών, οδήγησε σε ελλείψεις γάλακτος στα ράφια των σούπερ μάρκετ.

Η απρόσμενη ευκαιρία των ανακυκλωμένων υλικών

Οι κατασκευαστές ανακυκλωμένου πλαστικού και χαρτιού, μπαμπού και συσκευασιών με βάση το ζαχαροκάλαμο καταγράφουν μια απροσδόκητη αύξηση ζήτησης, καθώς οι εταιρείες αναζητούν εναλλακτικές λύσεις.

Σύμφωνα με τον Li του NTU, η τιμή των ανακυκλωμένων πλαστικών έχει ήδη τετραπλασιαστεί από κατά μέσο όρο 400 δολάρια ανά τόνο πριν από την κρίση, σε 1.600 δολάρια ανά τόνο σήμερα. (Τα παρθένα πλαστικά έχουν επίσης εκτοξευθεί σε κόστος, από 950 δολάρια ανά τόνο πριν από την κρίση σε πάνω από 1.800 δολάρια ανά τόνο σήμερα).

«Η συρρίκνωση της διαφοράς τιμής μεταξύ παρθένων και ανακυκλωμένων πλαστικών αλλάζει ριζικά τη λογική των επενδύσεων στην Ασία», λέει ο Chen του APU. «Ιστορικά, τα ανακυκλωμένα πλαστικά αντιμετώπιζαν υψηλό κόστος και ασυνεπή ποιότητα, ενώ τα φθηνά παρθένα υλικά μείωναν τη ζήτηση. Καθώς οι τιμές των παρθένων υλικών αυξάνονται λόγω ενεργειακού κόστους, μεταφορών και γεωπολιτικών παραγόντων, η επιχειρηματική λογική για τα ανακυκλωμένα πλαστικά γίνεται πιο βιώσιμη».

Ωστόσο, ο Li προειδοποιεί ότι η βιομηχανία ανακύκλωσης πλαστικών εξακολουθεί να είναι «υποανάπτυκτη», επικαλούμενος κατακερματισμένα συστήματα συλλογής, μόλυνση και αυξανόμενο κόστος.

Νικητές και ηττημένοι

Το σοκ της νάφθας εκτιμάται ότι θα πλήξει δυσανάλογα τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις σε σύγκριση με τις μεγαλύτερες εταιρείες. «Οι μεγάλες εταιρείες έχουν συνήθως πρόσβαση σε εργαλεία αντιστάθμισης κινδύνου, μακροπρόθεσμα συμβόλαια, αποθέματα ασφαλείας, ακόμη και τη δυνατότητα επένδυσης σε εναλλακτικά υλικά. Οι περισσότεροι μικρότεροι κατασκευαστές δεν έχουν συνήθως», σημειώνει ο Chen της APU.

Εάν η κρίση εφοδιασμού παραταθεί, η Ασία ενδέχεται να δει ένα κύμα λουκέτων και συγχωνεύσεων μεταξύ των μικρότερων κατασκευαστών, ενώ οι μεγαλύτερες εταιρείες πιθανότατα θα ενισχύσουν περαιτέρω το μερίδιο τους στην αγορά. Σύμφωνα με τον Chen, αυτό θα είναι πιο έντονο σε τομείς χαμηλού περιθωρίου κέρδους, όπως τα πλαστικά παιχνίδια, η επεξεργασία συσκευασιών και τα βασικά καταναλωτικά αγαθά.

Ωστόσο, η επίδραση της έλλειψης πλαστικών δεν θα περιοριστεί στην Ασία. «Καθώς αυξάνεται το κόστος πλαστικών και πετροχημικών στην Ασία, ο αντίκτυπος τελικά θα περάσει στα παγκόσμια εμπορικά σήματα και στις αγορές λιανικής στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες, αυξάνοντας το κόστος προμηθειών και αυξάνοντας τους κινδύνους καθυστερήσεων στις παραδόσεις», εξηγεί ο Chen.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• KPMG: Στα 436,4 δισ. δολάρια τα παγκόσμια deals private equity στο Α’ τρίμηνο του 2026
• Πόθεν Έσχες 2025: Οι επενδυτικές κινήσεις εκατομμυρίων του Στέφανου Κασσελάκη
• Το νέο σχέδιο που αλλάζει τους όρους της τουριστικής δόμησης στην Ελλάδα