Προϋπολογισμός 2027: Ανάπτυξη 2,3% και χρέος στο 128,8% – Οι επιφυλάξεις του Δημοσιονομικού Συμβουλίου

Με στόχο ταχύτερη ανάπτυξη, χαμηλότερο πληθωρισμό και νέα αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους κατατέθηκε στη Βουλή το Προσχέδιο του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027. Το βασικό σενάριο προβλέπει αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,3%, πληθωρισμό 2,4% και υποχώρηση του χρέους στο 128,8% του ΑΕΠ.

Το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) κρίνει ότι οι μακροοικονομικές προβλέψεις του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κινούνται εντός αποδεκτού εύρους και τις υιοθετεί. Η θετική αυτή αξιολόγηση συνοδεύεται, ωστόσο, από επισημάνσεις για το διεθνές περιβάλλον και για τις προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται η ανάπτυξη της επόμενης χρονιάς.

Η απόσταση στις προβλέψεις για την ανάπτυξη

Για το 2026, το προσχέδιο προβλέπει ανάπτυξη 2%, ενώ η εκτίμηση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου βρίσκεται στο 1,9%. Για το 2027, η απόσταση διευρύνεται: η κυβερνητική πρόβλεψη ανεβαίνει στο 2,3%, ενώ το ΕΔΣ αναμένει ρυθμό κοντά στο 2%.

Η διαφορά δεν αλλάζει τη συνολική αποδοχή του μακροοικονομικού σεναρίου από το Συμβούλιο. Δείχνει, όμως, ότι ο στόχος του προσχεδίου προϋποθέτει ισχυρή επίδοση από τις επενδύσεις. Αυτές προβλέπεται να αυξηθούν κατά 7,9% το 2027, ποσοστό υψηλότερο από τις προβλέψεις διεθνών οργανισμών.

Το κρίσιμο σημείο είναι η μετάβαση στην περίοδο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης. Για να διατηρηθεί η επενδυτική δυναμική, θα χρειαστεί να ενεργοποιηθούν ομαλά τα νέα εθνικά και ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία. Καθυστερήσεις σε αυτή τη μετάβαση θα μπορούσαν να δυσκολέψουν την επίτευξη του στόχου για την ανάπτυξη.

Πληθωρισμός: Πρόβλεψη αποκλιμάκωσης με ενεργειακό κίνδυνο

Το προσχέδιο τοποθετεί τον πληθωρισμό στο 3,6% το 2026 και προβλέπει υποχώρησή του στο 2,4% το 2027. Η πορεία των τιμών ενέργειας αποτελεί τον βασικό παράγοντα αβεβαιότητας για αυτή την εκτίμηση.

Η νέα άνοδος που καταγράφηκε στην ενέργεια τον Σεπτέμβριο εντείνει την ανησυχία ότι οι πιέσεις στις τιμές μπορεί να διαρκέσουν περισσότερο. Μια τέτοια εξέλιξη θα επιβάρυνε τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις και θα περιόριζε τα περιθώρια για την προβλεπόμενη αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο τονίζει επίσης τη σημασία μιας συντονισμένης ευρωπαϊκής απάντησης στην ενεργειακή κρίση, εκτιμώντας ότι οι αποσπασματικές εθνικές παρεμβάσεις μπορεί να έχουν μεγαλύτερο δημοσιονομικό κόστος.

Πρωτογενές πλεόνασμα 3,3% το 2027

Στο δημοσιονομικό σκέλος, το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται στο 3,6% του ΑΕΠ για το 2026 και στο 3,3% για το 2027. Το συνολικό ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης προβλέπεται επίσης πλεονασματικό και για τα δύο έτη.

Κατά το ΕΔΣ, η εκτέλεση του προϋπολογισμού στηρίζει την επίτευξη του φετινού στόχου. Στο πρώτο επτάμηνο καταγράφηκε πρωτογενές πλεόνασμα 8,9 δισ. ευρώ, στοιχείο που ενισχύει την εκτίμηση για τη δημοσιονομική επίδοση του 2026.

Η πορεία του χρέους παραμένει καθοδική στο προσχέδιο. Από 146,1% του ΑΕΠ το 2025, προβλέπεται να μειωθεί στο 136,8% το 2026 και στο 128,8% το 2027. Παρά την πρόοδο, το ΕΔΣ υπενθυμίζει ότι το ελληνικό δημόσιο χρέος εξακολουθεί να είναι το υψηλότερο στην Ευρωπαϊκή Ένωση και ζητεί διατήρηση της δημοσιονομικής επαγρύπνησης.

Πώς εξηγείται η υπέρβαση στα όρια δαπανών

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην ανάγνωση των στοιχείων για τις καθαρές πρωτογενείς δαπάνες. Πριν συνυπολογιστούν οι προβλεπόμενες δημοσιονομικές ευελιξίες, η αύξησή τους εκτιμάται στο 8% το 2026, έναντι συνιστώμενου ορίου 3,6%, και στο 3,6% το 2027, έναντι ορίου 3,1%. Σε σωρευτική βάση για την περίοδο 2024–2027, η αύξηση υπολογίζεται στο 14,9%, έναντι ορίου 13,7%.

Σύμφωνα με την αξιολόγηση του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, η εικόνα μεταβάλλεται όταν εφαρμοστεί η διαθέσιμη ρήτρα διαφυγής για τις πρόσθετες αμυντικές δαπάνες και συνυπολογιστούν οι σχετικές παρεμβάσεις για την ενεργειακή ασφάλεια. Με αυτές τις προσαρμογές, η απόκλιση από την επιτρεπόμενη πορεία περιορίζεται σχεδόν στο μηδέν.

Η πρόσθετη ευελιξία αφορά αμυντικές δαπάνες περίπου 0,4% του ΑΕΠ το 2026 και 0,3% το 2027, καθώς και ενεργειακά μέτρα κόστους 0,2% του ΑΕΠ το 2027. Το ΕΔΣ διαπιστώνει παράλληλα ότι ο εθνικός δημοσιονομικός κανόνας τηρείται πλήρως.

Το δύσκολο διεθνές περιβάλλον

Η επίτευξη των στόχων θα κριθεί σε μια περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας. Το υψηλότερο κόστος δανεισμού, η ενεργειακή κρίση και οι γεωπολιτικές εντάσεις στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή μπορούν να επηρεάσουν ταυτόχρονα την ανάπτυξη, τον πληθωρισμό και τα δημόσια οικονομικά.

Το Δημοσιονομικό Συμβούλιο επισημαίνει και έναν εγχώριο κίνδυνο. Ενδεχόμενη επιβράδυνση των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, ιδιαίτερα καθώς πλησιάζει η προεκλογική περίοδος. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει τα οφέλη για την παραγωγικότητα και να επηρεάσει την αξιοπιστία της οικονομικής πολιτικής.

Η ανακοίνωση του ΥΠΕΘΟ

Κατέθεσε σήμερα προς συζήτηση στη Διαρκή Επιτροπή Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής το προσχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού του 2027 ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, συνοδευόμενος από τον Υφυπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Θάνο Πετραλιά.

Στη σχετική επιστολή προς τα μέλη της Διαρκούς Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων της Βουλής, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς, αναφέρουν:

Το προσχέδιο κατατίθεται εν μέσω αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, διαταραχών στις αγορές ενέργειας και ενίσχυσης των περιορισμών στο διεθνές εμπόριο. Οι συνεχιζόμενες γεωπολιτικές εντάσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν τις διεθνείς ενεργειακές αγορές και τις θαλάσσιες εμπορικές ροές, ιδίως μέσω των Στενών του Ορμούζ, ενώ συγχρόνως παρατηρείται αύξηση των δημοσιονομικών κινδύνων σε πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες.

Παρά το δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον η ελληνική οικονομία προβλέπεται να συνεχίσει για έβδομο συναπτό έτος να καταγράφει σημαντικά υψηλότερο ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Ο ρυθμός ανάπτυξης αναμένεται να ανέλθει σε 2% το 2026 και σε 2,3% το 2027. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο ρυθμός ανάπτυξης για την Ευρωζώνη εκτιμάται σε 0,9% για το 2026 και σε 1,2% για το 2027.

Το ονομαστικό ΑΕΠ αναμένεται να αυξηθεί από 262 δισ. ευρώ το 2026 σε 274,6 δισ. ευρώ το 2027. Παράλληλα, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία έως το τέλος Αυγούστου 2026, ο εγχώριος πληθωρισμός αναμένεται να αποκλιμακωθεί από 3,8% το 2026 σε 2,6% το 2027. Επιπλέον, οι επενδύσεις αναμένεται να αυξηθούν κατά 7,9% το 2027 έναντι 1,7% στην Ευρωζώνη, με τον λόγο επενδύσεων προς ΑΕΠ να προσεγγίζει το 18,6% το 2027 από 17,8% το 2026.

Το ποσοστό ανεργίας προβλέπεται να μειωθεί περαιτέρω από 8,4% το 2026 σε 7,9% το 2027, το οποίο αντιστοιχεί στο χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας στην Ελλάδα μετά το 2008. Οι αμοιβές ανά εργαζόμενο αναμένεται να ενισχυθούν περαιτέρω, με αύξηση 3,9% το 2027 έναντι 3,7% το 2026.

Σημαντικό ρόλο στην επιτάχυνση του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης και της αύξησης των εισοδημάτων διαδραματίζουν οι παρεμβάσεις που ανακοινώθηκαν στην 90η Διεθνή Έκθεση της Θεσσαλονίκης. Πιο συγκεκριμένα, για την ενίσχυση της επιχειρηματικότητας προβλέπονται σημαντικές μειώσεις φόρων για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις σε μηχανολογικό εξοπλισμό, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος με αφετηρία την ελληνική περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη καθώς και σταδιακή μείωση της προκαταβολής φόρου.

Παράλληλα, οι επενδύσεις ενισχύονται επιπλέον μέσα από τη σημαντική ενίσχυση του εθνικού και του συγχρηματοδοτούμενου σκέλους του προϋπολογισμού δημοσίων επενδύσεων καθώς και από ένα νέο δανειοδοτικό και εγγυοδοτικό πρόγραμμα ύψους 1,5 δισ. ευρώ για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, που προέρχεται από το δανειακό σκέλος του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Σε συνέχεια της φορολογικής μεταρρύθμισης του 2026, ο φορολογικός συντελεστής έως τα 20.000 ευρώ για τους κατά κύριο επάγγελμα αγρότες και τους τριτέκνους μηδενίζεται. Με σκοπό την πρόσθετη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος, από τον Νοέμβριο 2026 η ετήσια ενίσχυση που λαμβάνουν οι συνταξιούχοι, τα άτομα με αναπηρία και οι ανασφάλιστοι υπερήλικες αυξάνεται σε 400 ευρώ καθαρά και επεκτείνεται στο σύνολο των συνταξιούχων ηλικίας άνω των 65 ετών, τα αναπηρικά επιδόματα τιμαριθμοποιούνται, ενώ από τον Δεκέμβριο 2027 καταβάλλεται επίδομα εορτών Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους και λειτουργούς.

Επιπλέον, τίθεται στόχος αύξησης του κατώτατου μισθού στο ποσό των 1.000 ευρώ, με δύο διαδοχικές αυξήσεις που θα λάβουν χώρα τον Απρίλιο 2027 και τον Ιανουάριο 2028, ενώ οι ασφαλιστικές εισφορές μειώνονται περαιτέρω κατά 0,5% στον ιδιωτικό τομέα. Για την αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος δημιουργείται πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙΙ» με πόρους 2 δισ. ευρώ και παρατείνεται η εφαρμογή μίας σειράς φορολογικών κινήτρων που έχουν υιοθετηθεί, ενώ για την ενίσχυση της προοπτικής της νέας γενιάς θεσπίζεται ειδικός επενδυτικός λογαριασμός με κρατική συνεισφορά, η οποία είναι ισόποση με το ποσό που καταθέτει κάθε χρόνο ο γονέας και μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως.

Το πρωτογενές αποτέλεσμα του κρατικού προϋπολογισμού αναμένεται να διαμορφωθεί σε 3,6% του ΑΕΠ για το 2026 και σε 3,3% το 2027, ενώ το συνολικό αποτέλεσμα της Γενικής Κυβέρνησης σε 0,6% το 2026 και σε 0,3% το 2027. Σε αυτό το πλαίσιο το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ αναμένεται να παρουσιάσει για έβδομο συναπτό έτος τη μεγαλύτερη αποκλιμάκωση στην ΕΕ και να διαμορφώνεται σε 128,8% το 2027 έναντι 136,7% το 2026.

Οι θετικές μακροοικονομικές και δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας, ιδίως συγκρινόμενες με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, συνιστούν αποτέλεσμα συνεχούς μεταρρυθμιστικού έργου με αναπτυξιακή προοπτική, συλλογικής προσπάθειας όλων των πολιτών, υπευθυνότητας στη διαχείριση των δημοσίων οικονομικών και πολιτικής σταθερότητας. Οι προκλήσεις του 2027 είναι πολλές και σημαντικές.

Αφορούν στις γεωπολιτικές εξελίξεις που επηρεάζουν σημαντικά την αγορά ενέργειας, το διεθνές εμπόριο αλλά και την παγκόσμια ασφάλεια, στην επίδραση των τεχνολογικών εξελίξεων και της τεχνητής νοημοσύνης, στην εντεινόμενη κλιματική αλλαγή, στις ενδεχόμενες αλλαγές στους πολιτικούς συσχετισμούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο και στις δημοσιονομικές πιέσεις σε αρκετά κράτη – μέλη της ΕΕ. Σε αυτό το περιβάλλον η ελληνική οικονομία έχει εισέλθει σε μία περίοδο προόδου και ευημερίας με συνεχώς βελτιούμενες προοπτικές, που είναι ευθύνη όλων μας να διαφυλάξουμε.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• UBS: Ανεβάζει τις τιμές στόχους για τις ελληνικές τράπεζες – Γιατί ξεχωρίζει την Πειραιώς
• Ανατολική Μεσόγειος: Οι νέες ισορροπίες και η ελληνική στρατηγική
• Το πετρέλαιο αλλάζει τα δεδομένα – Η νέα δύσκολη εξίσωση για την ΕΚΤ
• Ο πλούτος των Ελλήνων αυξήθηκε κατά 14,7% μέσα σε έναν χρόνο – Η μεγάλη στροφή στις επενδύσεις