Ρεύμα: Ο στόχος για μείωση 30% και οι «αστερίσκοι» του σχεδίου των 5 δισ. ευρώ

• Η μέση τιμή ηλεκτρικής ενέργειας επιδιώκεται να μειωθεί από τα 237,8 στα 166,6 ευρώ ανά MWh έως το 2029.
• Περισσότερα από 5 δισ. ευρώ θα διατεθούν για αποθήκευση, ΑΠΕ, εξοικονόμηση και αλλαγή συστημάτων θέρμανσης.
• Από τον Ιανουάριο του 2027 μειώνεται κατά 50% η πρώτη κλίμακα των ΥΚΩ.
• Ρευματοκλοπές και απλήρωτοι λογαριασμοί επιβαρύνουν την αγορά με δισεκατομμύρια ευρώ.
• Το ΥΠΕΝ δεν παρουσίασε αναλυτικά πόσο θα συνεισφέρει κάθε μέτρο στον συνολικό στόχο του 30%.

Περίπου 50% ακριβότερο ηλεκτρικό ρεύμα σε σχέση με το 2019 πληρώνουν σήμερα τα ελληνικά νοικοκυριά. Η κυβέρνηση θέτει πλέον ως στόχο να αντιστρέψει αυτή την αύξηση έως το πρώτο εξάμηνο του 2029, ενεργοποιώντας έναν οδικό χάρτη παρεμβάσεων άνω των 5 δισ. ευρώ.

Σημείο εκκίνησης είναι η μέση τιμή λιανικής των 237,8 ευρώ ανά μεγαβατώρα που κατέγραψε η Eurostat για το πρώτο εξάμηνο του 2026. Ο στόχος είναι να υποχωρήσει στα 166,6 ευρώ ανά μεγαβατώρα – από περίπου 24 σε 16,6 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

Το κυβερνητικό σχέδιο στηρίζεται σε περισσότερη παραγωγή από ΑΠΕ, ταχύτερη ανάπτυξη της αποθήκευσης, νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις και προγράμματα περιορισμού της κατανάλωσης.

Πρόκειται, όμως, για στόχο και όχι για εγγυημένη μείωση. Η τελική τιμή θα εξακολουθήσει να επηρεάζεται από τις διεθνείς αγορές, τις γεωπολιτικές κρίσεις και την ταχύτητα υλοποίησης των επενδύσεων.

Η μόνη άμεση ελάφρυνση στον λογαριασμό

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προβλέπεται μείωση κατά 50% της πρώτης κλίμακας χρέωσης των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας για καταναλώσεις έως 500 κιλοβατώρες τον μήνα. Η χρέωση θα περιοριστεί από τα 6,9 στα 3,45 ευρώ ανά μεγαβατώρα και θα αφορά περίπου 6 εκατ. οικιακές παροχές.

Στην πράξη, ένα νοικοκυριό με κατανάλωση 300 κιλοβατώρες τον μήνα θα πληρώνει περίπου 1,03 ευρώ για ΥΚΩ, έναντι 2,07 ευρώ σήμερα. Η εξοικονόμηση περιορίζεται επομένως σε περίπου ένα ευρώ τον μήνα ή 12 ευρώ τον χρόνο.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποτελεί ουσιαστικά το μόνο μέτρο του σχεδίου που θα εμφανιστεί άμεσα στους λογαριασμούς όλων των δικαιούχων. Οι υπόλοιπες δράσεις επιχειρούν να μειώσουν σταδιακά είτε την τιμή της ενέργειας είτε την κατανάλωση.

Το μεγάλο στοίχημα των μπαταριών

Στον πυρήνα του σχεδίου βρίσκεται η αποθήκευση ενέργειας. Στόχος είναι η φθηνή ηλεκτροπαραγωγή από φωτοβολταϊκά κατά τις μεσημεριανές ώρες να αποθηκεύεται και να χρησιμοποιείται το βράδυ, όταν η ζήτηση και οι τιμές αυξάνονται.

Η διαφορά είναι σημαντική: κατά τις ώρες υψηλής παραγωγής από ΑΠΕ, η μέση τιμή χονδρικής στο τελευταίο οκτάμηνο διαμορφώθηκε κοντά στα 73 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ στις περιόδους χαμηλής συμμετοχής τους έφτασε περίπου τα 127 ευρώ.

Το ΥΠΕΝ εκτιμά ότι η εγκατεστημένη ισχύς των μπαταριών θα φτάσει:

• Το 1 GW έως το τέλος του 2026.
• Το 1,5 GW μέχρι τα μέσα του 2027.
• Τα 3–4 GW έως το τέλος του 2028.
• Τα 5–7 GW μέχρι το 2030.

Για τη διετία 2027–2028 προβλέπεται νέο πρόγραμμα επιχορήγησης συστημάτων αποθήκευσης ύψους 200 εκατ. ευρώ. Η επιτυχία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί, ωστόσο, από την ταχύτητα υλοποίησης, καθώς οι πρώτες επενδύσεις σε μπαταρίες αντιμετώπισαν σημαντικές καθυστερήσεις.

Το κόστος των νησιών και των διασυνδέσεων

Η ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων περιορίζει την ανάγκη λειτουργίας ακριβών πετρελαϊκών μονάδων στα νησιά. Το ετήσιο κόστος της συγκεκριμένης παραγωγής έχει αυξηθεί από περίπου 900 εκατ. ευρώ το 2019 σε 1,2 δισ. ευρώ τα τελευταία χρόνια.

Οι επόμενες διασυνδέσεις, συνολικού κόστους περίπου 7 δισ. ευρώ, αναμένεται να διευκολύνουν την αξιοποίηση περισσότερων ΑΠΕ και να μειώσουν σταδιακά τις σχετικές επιβαρύνσεις.

Την ίδια στιγμή, όμως, οι ίδιες επενδύσεις θα αυξήσουν τις χρεώσεις χρήσης συστήματος και δικτύου. Πρόκειται για μία από τις αντιφάσεις του σχεδιασμού: οι διασυνδέσεις μειώνουν το κόστος παραγωγής στα νησιά, αλλά η χρηματοδότησή τους δημιουργεί νέες ρυθμιζόμενες χρεώσεις.

Τα βάρη που πληρώνουν οι συνεπείς καταναλωτές

Σημαντικό μέρος του κόστους προέρχεται από εγχώριες στρεβλώσεις. Οι ρευματοκλοπές υπολογίζεται ότι επιβαρύνουν την αγορά κατά περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως, ποσό που τελικά μεταφέρεται στους λογαριασμούς των συνεπών πελατών.

Το ΥΠΕΝ εκτιμά ότι μέχρι το τέλος του 2026 τα δύο τρίτα της ενέργειας που διακινείται μέσω του δικτύου του ΔΕΔΔΗΕ θα παρακολουθούνται με τηλεμέτρηση, διευκολύνοντας τον εντοπισμό των παράνομων συνδέσεων.

Παράλληλα, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές στην αγορά ρεύματος βρίσκονται κοντά στα 3 δισ. ευρώ. Με το νέο πλαίσιο, ένας καταναλωτής που θα συγκεντρώνει τρεις επισημάνσεις για συστηματική μη πληρωμή δεν θα μπορεί να αλλάξει προμηθευτή χωρίς προηγουμένως να ρυθμίσει την οφειλή του.

Νέα προγράμματα για κατοικίες και επιχειρήσεις

Ο δεύτερος βασικός πυλώνας είναι η μείωση της κατανάλωσης μέσα από ένα μπαράζ προγραμμάτων:

• Νέο «Εξοικονομώ» ύψους 1,2 δισ. ευρώ για 62.000 κατοικίες.
• Πόροι 930 εκατ. ευρώ για αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης.
• Πρόγραμμα 395 εκατ. ευρώ για την ενεργειακή αναβάθμιση 12.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων.
• Επιπλέον 200 εκατ. ευρώ για 32.000 αντλίες θερμότητας και περίπου 68.000 ηλιακούς θερμοσίφωνες.

Οι παρεμβάσεις μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά την κατανάλωση των δικαιούχων, δεν καλύπτουν όμως το σύνολο των νοικοκυριών. Εκτός του κεντρικού σχεδιασμού παραμένει και το μεγαλύτερο μέρος της βιομηχανίας, η οποία εξακολουθεί να πιέζεται από το υψηλό ενεργειακό κόστος.

Η δύσκολη εξίσωση του 30%

Το βασικό κενό του οδικού χάρτη είναι ότι δεν παρουσιάστηκε αναλυτική κατανομή του στόχου: πόσο από το επιδιωκόμενο 30% θα προέλθει από τις μπαταρίες, πόσο από τις διασυνδέσεις, πόσο από την εξοικονόμηση και πόσο από την αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών και των απλήρωτων λογαριασμών.

Το σχέδιο δημιουργεί τις προϋποθέσεις για χαμηλότερες τιμές, αλλά η επιτυχία του προϋποθέτει να προχωρήσουν ταυτόχρονα πολλές διαφορετικές και σύνθετες παρεμβάσεις.

Για τα νοικοκυριά, επομένως, η υπόσχεση για 30% φθηνότερο ρεύμα δεν σημαίνει μια οριζόντια μείωση που θα εμφανιστεί σύντομα στον λογαριασμό. Είναι ένας στόχος τριετίας, η επίτευξη του οποίου θα κριθεί από τις επενδύσεις, την αποτελεσματικότητα των μέτρων και –αναπόφευκτα– από όσα θα συμβούν στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μητσοτάκης: Ο οδικός χάρτης έως το 2027, οι «κόκκινες γραμμές» στην οικονομία και το μήνυμα για αυτοδυναμία
• ΕΚΤ: Προς νέα αύξηση επιτοκίων λόγω ενεργειακού σοκ – Ανοιχτό το ενδεχόμενο και για τον Δεκέμβριο
• Euronext Athens: Η ιστορική επιστροφή στις ανεπτυγμένες αγορές – Προβλέψεις για «κύμα» εισροών 1,1 δισ. δολαρίων