Social media: Σχεδόν 1 στους 2 εφήβους κάνει προβληματική χρήση – Τι δείχνουν τα στοιχεία για την Ελλάδα

• Η προβληματική χρήση των social media μεταξύ εφήβων 15-16 ετών αυξήθηκε στο 48% το 2024, από 36,1% το 2015.
• Η καθημερινή χρήση του διαδικτύου από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα αυξήθηκε από 77% το 2019 σε 86% το 2025.
• Η έκθεση επισημαίνει ότι ο κίνδυνος δεν εξαρτάται μόνο από τον χρόνο μπροστά στην οθόνη, αλλά και από το περιεχόμενο, τον τρόπο χρήσης και τις δραστηριότητες που υποκαθιστά η ψηφιακή ζωή.

Ολοένα μεγαλύτερο μέρος της καθημερινότητας των εφήβων στην Ελλάδα καταλαμβάνουν τα social media και το διαδίκτυο, με νέα επιστημονικά δεδομένα να καταγράφουν σημαντική αύξηση της προβληματικής χρήσης.

Σύμφωνα με την έκθεση «Μεγαλώνοντας στην Ψηφιακή Εποχή: μια σύνθεση επιστημονικών δεδομένων και πολιτικών», η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους εφήβους ηλικίας 15 και 16 ετών αυξήθηκε από 36,1% το 2015 σε 48% το 2024.

Η έκθεση εκπονήθηκε από την Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων (CAMHI) σε συνεργασία με το Child Mind Institute της Νέας Υόρκης και με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.

Από το 77% στο 86% η καθημερινή χρήση του διαδικτύου

Τα στοιχεία αποτυπώνουν τη σταθερή ενίσχυση της ψηφιακής παρουσίας των νέων.

Η καθημερινή χρήση του διαδικτύου από μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Ελλάδα αυξήθηκε από 77% το 2019 σε 86% το 2025, ενώ το 61% ανέφερε έκθεση σε επιβλαβές ή ακατάλληλο περιεχόμενο, τις περισσότερες φορές χωρίς να το έχει αναζητήσει.

Ωστόσο, η έκθεση προειδοποιεί ότι ο χρόνος που περνά ένας έφηβος online από μόνος του δεν αρκεί για να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος της ψηφιακής ζωής.

Καθοριστικό ρόλο παίζουν επίσης το είδος του περιεχομένου, ο τρόπος αλληλεπίδρασης με τις πλατφόρμες και το τι υποκαθιστά η χρήση τους, όπως ο ύπνος, η άσκηση, η δια ζώσης κοινωνική επαφή ή άλλες δραστηριότητες.

Ποιοι έφηβοι εμφανίζονται πιο ευάλωτοι

Οι επιπτώσεις των social media δεν είναι ίδιες για όλους.

Σύμφωνα με την έκθεση, μεγαλύτερη ευαλωτότητα φαίνεται να παρουσιάζουν οι μεγαλύτεροι έφηβοι, τα κορίτσια και οι νέοι που ήδη αντιμετωπίζουν άγχος, κατάθλιψη ή άλλες δυσκολίες ψυχικής υγείας.

Ταυτόχρονα, η ψηφιακή ζωή δεν παρουσιάζεται αποκλειστικά ως πηγή κινδύνων.

Για νέους που είναι κοινωνικά απομονωμένοι, ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές ή ανήκουν σε περιθωριοποιημένες ομάδες, το διαδίκτυο μπορεί να λειτουργήσει ως μέσο επικοινωνίας, κοινωνικής σύνδεσης, πληροφόρησης και υποστήριξης.

Τι λένε οι ίδιοι οι έφηβοι

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η έκθεση δεν βασίστηκε μόνο σε βιβλιογραφικά δεδομένα.

Οι ερευνητές πραγματοποίησαν συζητήσεις με 85 εφήβους ηλικίας 13 έως 17 ετών σε πέντε ελληνικές πόλεις, εξετάζοντας τις δικές τους εμπειρίες από τα smartphones, τα social media και το ευρύτερο ψηφιακό περιβάλλον.

Οι νέοι αναγνώρισαν σημαντικά οφέλη, όπως τη δυνατότητα να διατηρούν κοινωνικές σχέσεις, να συμμετέχουν σε κοινότητες και να αποκτούν πρόσβαση σε πληροφορίες.

Παράλληλα, αναγνώρισαν την ανάγκη για καθοδήγηση και προστασία, ιδιαίτερα στις μικρότερες ηλικίες.

Εμφανίστηκαν όμως πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε γενικές απαγορεύσεις που μπορούν εύκολα να παρακαμφθούν, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στην ψηφιακή παιδεία, στον διάλογο με τους γονείς και το σχολείο και στη δημιουργία περισσότερων ευκαιριών για δραστηριότητες εκτός διαδικτύου.

Cyberbullying, ύπνος και επιβλαβές περιεχόμενο

Η έκθεση αποφεύγει να παρουσιάσει μία ενιαία λύση για όλες τις περιπτώσεις.

Αντίθετα, σημειώνει ότι μεγαλύτερες πιθανότητες αποτελεσματικότητας έχουν οι παρεμβάσεις που στοχεύουν σε συγκεκριμένους μηχανισμούς κινδύνου, όπως ο διαδικτυακός εκφοβισμός, η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και η διαταραχή του ύπνου.

Παράλληλα, δίνεται έμφαση στη συστηματική ψηφιακή εκπαίδευση, στην υποστήριξη από οικογένεια και σχολείο, στην ενίσχυση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και στη μεγαλύτερη ευθύνη των ίδιων των ψηφιακών πλατφορμών.

Τι ισχύει για κινητά στα σχολεία και ηλικιακά όρια

Οι περιορισμοί στη χρήση κινητών τηλεφώνων στα σχολεία μπορούν, σύμφωνα με την έκθεση, να περιορίσουν τους περισπασμούς όταν εφαρμόζονται με συνέπεια.

Πιο σύνθετη παραμένει η συζήτηση για τα ηλικιακά όρια πρόσβασης στα social media, καθώς η διαθέσιμη επιστημονική τεκμηρίωση σχετικά με την αποτελεσματικότητά τους συνεχίζει να εξελίσσεται.

Η βασική κατεύθυνση της έκθεσης είναι ότι η προστασία των εφήβων δύσκολα μπορεί να επιτευχθεί με ένα μόνο μέτρο. Αντίθετα, απαιτείται ένας συνδυασμός παρεμβάσεων, οι οποίες θα προσαρμόζονται στις ταχείες αλλαγές της τεχνολογίας και θα λαμβάνουν υπόψη και τις εμπειρίες των ίδιων των νέων.

Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, η επιστημονική αβεβαιότητα σε ορισμένους τομείς δεν σημαίνει ότι δεν μπορούν ήδη να ληφθούν μέτρα για ένα ασφαλέστερο ψηφιακό περιβάλλον και καλύτερη προστασία της ψυχικής υγείας των εφήβων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί το ντίζελ «χτυπά» την Ευρώπη πιο σκληρά από τη βενζίνη
• Το «κρυφό» κόστος της βενζίνης – Οι φόροι ξεπερνούν την αξία του καυσίμου
• ΗΠΑ-Ιράν: Η συνάντηση στη Νέα Υόρκη που μπορεί να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ