Στιβ Άισμαν (The Big Short): «Όλοι αγοράζουν τις λάθος μετοχές τεχνητής νοημοσύνης»

Του Shawn Tully

Ο Steve Eisman έχει έναν χαρακτηριστικά απλό τρόπο να εξηγεί γιατί θεωρεί ότι η SpaceX είναι η πιο παράλογα αποτιμημένη εταιρεία στις ΗΠΑ: τα έσοδά της είναι περίπου αντίστοιχα με εκείνα της εταιρείας που παράγει τα δημητριακά Froot Loops. Η διαφορά, όπως επισημαίνει, είναι ότι κανείς δεν αποτιμά την Kellogg’s σε 100 φορές τα έσοδά της.

Αν θυμάστε, ο Eisman έγινε ευρύτερα γνωστός όταν, το 2006 και το 2007, διέγνωσε ότι στην αμερικανική αγορά ακινήτων είχε δημιουργηθεί μια τεράστια φούσκα, τροφοδοτούμενη από την έκρηξη των στεγαστικών δανείων υψηλού κινδύνου με χαμηλά αρχικά επιτόκια (teaser-rate mortgages), και προέβλεψε ότι η κατάρρευση ήταν αναπόφευκτη. Εκμεταλλεύτηκε αυτή την εκτίμηση ποντάροντας μαζικά στην πτώση της αγοράς στεγαστικών δανείων, μια στρατηγική που απέφερε τεράστια κέρδη τόσο στον ίδιο όσο και στη FrontPoint Partners, θυγατρική της Morgan Stanley.

Ο συγγραφέας Michael Lewis τον μετέτρεψε σε θρύλο της Wall Street μέσα από το βιβλίο The Big Short, που κυκλοφόρησε το 2010. Στην κινηματογραφική μεταφορά του 2015, ο Steve Carell ενσάρκωσε τον χαρακτήρα που βασίστηκε στον Eisman, με το όνομα Mark Baum, ενώ η Marisa Tomei υποδύθηκε τη σύζυγό του, επίσης αναλύτρια και πρώην στέλεχος της J.P. Morgan, Valerie Feigen, η οποία στην ταινία εμφανίστηκε ως Cynthia Baum. Σήμερα, ο Eisman παρουσιάζει το εβδομαδιαίο podcast The Real Eisman Playbook, το οποίο ξεχωρίζει τόσο για τη σατιρική του ματιά απέναντι στη συμβατική σκέψη της Wall Street όσο και για τις εύστοχες αναλύσεις του σχετικά με τις οικονομικές τάσεις και την ικανότητά του να εντοπίζει εγκαίρως τους παράγοντες που οδηγούν σε υψηλές επενδυτικές αποδόσεις.

Σε τηλεφωνική συνομιλία διάρκειας περίπου μισής ώρας, ο Eisman υποστήριξε ότι η υπερβολική δημοσιότητα και ο επενδυτικός ενθουσιασμός εξακολουθούν να θολώνουν την κρίση της αγοράς. Αυτή τη φορά, στο στόχαστρό του βρίσκεται η SpaceX. «Η SpaceX έχει έσοδα αντίστοιχα με εκείνα της Kellogg’s, που παράγει τα Froot Loops, τα οποία λατρεύω. Όμως κανείς δεν κάνει τα πάντα για να αγοράσει Froot Loops», σχολιάζει χαρακτηριστικά. (Ο ιταλικός όμιλος Ferrero έχει εξαγοράσει πλέον την επιχειρηματική δραστηριότητα δημητριακών της Kellogg. Τα έσοδα της Ferrero για το 2025, ύψους 21 δισ. δολαρίων, είναι πράγματι συγκρίσιμα με τα περίπου 19 δισ. δολάρια της SpaceX.).

«Η SpaceX αποτιμάται σε περισσότερες από 100 φορές τα έσοδά της, ενώ καμία εταιρεία αυτού του μεγέθους δεν έχει ποτέ τέτοιου είδους αποτίμηση. Για να έχουμε ένα μέτρο σύγκρισης, η Palantir αποτιμάται περίπου στις 50 φορές τα έσοδά της». Σύμφωνα με τον Eisman, ο Elon Musk στηρίζει μέρος του επενδυτικού αφηγήματός του σε δραστηριότητες που προς το παρόν ανήκουν περισσότερο στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας. «Μεγάλωσα διαβάζοντας άφθονη επιστημονική φαντασία. Ο Musk και η Silicon Valley μεγάλωσαν επίσης με αυτήν. Η διαφορά είναι ότι ο Musk και οι άνθρωποι της SpaceX την παίρνουν στα σοβαρά», σχολιάζει.

Ο Eisman στέκεται ιδιαίτερα σε μία από τις μελλοντικές δραστηριότητες που περιγράφονται στα σχέδια της SpaceX: την εξόρυξη αστεροειδών. Όπως λέει, η ιδέα αυτή τού τράβηξε αμέσως την προσοχή, καθώς αποτελεί βασικό στοιχείο της πλοκής ενός αγαπημένου του streamer επιστημονικής φαντασίας. «Στο ενημερωτικό δελτίο (S-1) της SpaceX, όπου περιγράφονται οι μελλοντικές δραστηριότητες της εταιρείας, γίνεται λόγος για εξόρυξη αστεροειδών. Κυριολεκτικά. Υπάρχει μια εξαιρετική σειρά επιστημονικής φαντασίας στο Apple TV+, το «Για Όλη την Ανθρωπότητα» (For All Mankind), όπου η εξόρυξη αστεροειδών αποτελεί βασικό μέρος της ιστορίας». Πράγματι, στη σελίδα 71 του ενημερωτικού δελτίου της εταιρείας αναφέρεται: «Σχεδιάζουμε να αναπτύξουμε δραστηριότητες εξόρυξης αστεροειδών για την εξαγωγή μετάλλων και άλλων κρίσιμων πόρων από αστεροειδείς κοντά στη Γη και στην κύρια ζώνη αστεροειδών, παρέχοντας άφθονες πρώτες ύλες για τις διαστημικές βιομηχανίες».

Ένα ακόμη στοιχείο που προβληματίζει τον Eisman είναι η συνεχής διεύρυνση των δραστηριοτήτων του Elon Musk. Όπως σημειώνει, ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας οικοδομεί έναν όμιλο που δραστηριοποιείται ήδη σε τουλάχιστον δύο κλάδους και ενδέχεται κάλλιστα να προσθέσει έναν ακόμη, όταν ο εταιρικός κόσμος κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση. «Γιατί να δημιουργήσεις έναν τεράστιο επιχειρηματικό όμιλο, όταν αυτού του είδους τα conglomerates έχουν πάψει να είναι δημοφιλή; Οι επενδυτές προτιμούν καθαρά επιχειρηματικά μοντέλα: πυραύλους, Starlink, τεχνητή νοημοσύνη».

Η προοπτική μιας πιθανής εξαγοράς της Tesla από τη SpaceX αποτελεί, σύμφωνα με τον Eisman, το πιο ανησυχητικό σενάριο. «Η Tesla έχει απογοητεύσει σημαντικά τα τελευταία χρόνια», υποστηρίζει. «Κάθε χρόνο ο Musk υπόσχεται πλήρως αυτόνομα αυτοκίνητα και ρομποτικά ταξί, όμως αυτό δεν έχει ακόμη υλοποιηθεί, ενώ το μόνο βέβαιο είναι ότι τα κέρδη της εταιρείας υποχωρούν χρόνο με τον χρόνο. Ο Musk αποτελεί σχεδόν …αίρεση, γι’ αυτό και πολλοί εξακολουθούν να λένε: “Περιμένετε μέχρι του χρόνου”».

Ο Eisman έχει ζοφερή εικόνα για το μέλλον των hyperscalers στην τεχνητή νοημοσύνη

Ο Eisman εντοπίζει ένα συγκεκριμένο σημείο στο S-1, το οποίο –όπως υποστηρίζει– λειτουργεί ως ένα είδος μανιφέστου που «ποντάρει» το μέλλον της SpaceX στην τεχνητή νοημοσύνη. Το κυρίαρχο προϊόν AI της εταιρείας φέρει μάλιστα ένα εμπορικό όνομα που ο ίδιος συνδέει με την εφηβική του ενασχόληση με την επιστημονική φαντασία. «Ο Robert Heinlein επινόησε τη λέξη “grok” στο μυθιστόρημά του, Stranger in a Strange Land (1961), όπου ένας Αρειανός φτάνει στη Γη», αναφέρει ο Eisman. «Στο βιβλίο, το “grok” σημαίνει βαθιά κατανόηση». Ωστόσο, παρά το «βαρύ» φιλοσοφικό του όνομα, το προϊόν Grok είναι, κατά τον ίδιο, πολύ πιο περιορισμένο σε ουσία. «Το S-1 αναφέρει ότι η συνολική δυνητική αγορά της SpaceX ανέρχεται στα 28,5 τρισ. δολάρια, και η ειρωνεία είναι ότι πάνω από το 90% αυτού του TAM αφορά την τεχνητή νοημοσύνη – δηλαδή ουσιαστικά το Grok», σημειώνει. «Το Grok είναι ένα προϊόν τρίτης κατηγορίας. Έχω ακούσει μάλιστα ότι ακόμη και μηχανικοί στο διαστημικό τμήμα του Musk δεν το χρησιμοποιούν, γιατί είναι απλώς κακό».

Σε ένα ευρύτερο επίπεδο, ο Eisman εκτιμά ότι οι προοπτικές των hyperscalers επιδεινώνονται με ταχείς ρυθμούς. «Έχουμε δει μια ριζική αλλαγή στην αφήγηση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, και όχι προς το καλύτερο», τονίζει. «Αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες. Πρώτον, το AI για τους hyperscalers γίνεται ολοένα και πιο κεφαλαιουχικά απαιτητικό. Πέρυσι, η Alphabet δαπάνησε περίπου 80 δισ. δολάρια για την τεχνητή νοημοσύνη, χρηματοδοτώντας τα από τις ταμειακές ροές της. Φέτος, οι δαπάνες εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 180–190 δισ. δολάρια, με παράλληλη άντληση περίπου 85 δισ. δολαρίων μέσω μετοχικών εκδόσεων. Πλέον, όλοι αναγκάζονται να στραφούν στις αγορές κεφαλαίου, καθώς τα απαιτούμενα μεγέθη έχουν εκτοξευθεί».

Σύμφωνα με τον ίδιο, μετά από μια ενδεχόμενη αρχική δημόσια εγγραφή, η SpaceX θα χρειαστεί να συνεχίσει να αντλεί κεφάλαια από τις αγορές, καθώς οι εσωτερικές ταμειακές ροές δεν επαρκούν για να καλύψουν τις συνεχώς αυξανόμενες επενδυτικές ανάγκες που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο δεύτερος παράγοντας, όπως επισημαίνει, είναι ότι «δεν υπάρχουν παγιωμένα συγκριτικά πλεονεκτήματα στην τεχνητή νοημοσύνη». «Ο χρήστης μετακινείται εύκολα από το ChatGPT στο Gemini και μετά στο Claude. Ακόμη κι αν το AI είναι η σημαντικότερη τεχνολογική εξέλιξη από την εφεύρεση της τυπογραφίας, δεν υπάρχουν στοιχεία που να διασφαλίζουν την κυριαρχία των παρόχων».

Για τον Eisman, το γεγονός αυτό αλλάζει πλήρως τη λογική της επένδυσης στον κλάδο. «Δεν θέλεις να είσαι οι hyperscalers που πουλάνε ένα τόσο ανταγωνιστικό προϊόν, όπου η πίεση τιμών είναι διαρκής. Θέλεις να είσαι οι προμηθευτές που τους πουλάνε τις αξίνες και τα φτυάρια, τα τσιπ και τον εξοπλισμό δικτύωσης που χρειάζονται για να χτίσουν τα συστήματά τους. Αυτά είναι εξειδικευμένα, διαφοροποιημένα και προστατευμένα προϊόντα». Κατά τον ίδιο, πολύ πιο ελκυστική θέση στην αλυσίδα αξίας έχουν εταιρείες όπως η Nvidia, η Arista ή η Cisco, οι οποίες επωφελούνται από το κύμα των κεφαλαιουχικών δαπανών, σε αντίθεση με εταιρείες όπως η Meta, η Oracle, η Microsoft ή η Alphabet, που ανταγωνίζονται σε ένα εξαιρετικά σκληρό περιβάλλον, όπου τα προϊόντα είναι εύκολα υποκαταστάσιμα τόσο στην εταιρική όσο και στη λιανική αγορά.

Παρά την έντονη κριτική του, ο Eisman διευκρινίζει ότι δεν προτείνει να θέσει σε short την SpaceX. «Δεν έχω άποψη για το τι θα συμβεί με τη SpaceX», λέει. «Η αποτίμηση είναι θεμελιωδώς παράλογη. Όμως τα παράλογα μπορούν να διαρκέσουν πολύ περισσότερο απ’ όσο νομίζει κανείς». Για τον ίδιο, η απόσταση ανάμεσα στις προσδοκίες και την πραγματικότητα παραμένει τεράστια – και οι φιλόδοξες προβλέψεις του Elon Musk μοιάζουν να κινούνται περισσότερο στο πεδίο της επιστημονικής φαντασίας με την οποία μεγάλωσε και ο ίδιος ο Eisman.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Όταν οι μάνατζερ «εθίζονται» στο AI: Οι εργαζόμενοι που λένε ότι τα ChatGPT directives διαλύουν τους χώρους εργασίας
• Απολύσεις λόγω AI: Γιατί οι πολυεθνικές μετανιώνουν και επαναπροσλαμβάνουν εργαζομένους
• Η A24 σε κρίση μετά τη συμφωνία με την Google για AI εργαλεία κινηματογραφικής παραγωγής