Σχέσεις με AI: Γιατί οι άνθρωποι δεν μπορούν να έχουν «γνήσια» σύνδεση με ένα chatbot
- Μελέτη του Stanford σε 1.131 ενήλικες και περισσότερα από 464.000 μηνύματα βρήκε ότι όσοι έχουν μικρότερους κοινωνικούς κύκλους στρέφονται συχνότερα σε AI για συντροφιά.
- Οι ίδιοι χρήστες ανέφεραν συχνότερα μοναξιά, χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή και μικρότερη αίσθηση του ανήκειν.
- Ψυχοθεραπευτές τονίζουν ότι τα chatbots δεν μπορούν να προσφέρουν αμοιβαίο συναίσθημα, σωματική εγγύτητα και τη «σύγκρουση» που συχνά βοηθά τις ανθρώπινες σχέσεις να εξελιχθούν.
Η ιδέα ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να καλύψει τα κενά της ανθρώπινης συντροφικότητας κερδίζει έδαφος.
Ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ είχε υποστηρίξει ότι ο μέσος άνθρωπος έχει λιγότερους φίλους από όσους θα ήθελε και ότι η AI θα μπορούσε να καλύψει μέρος αυτής της ανάγκης.
Νέα έρευνα, όμως, δείχνει ότι η χρήση chatbots ως «φίλων» δεν συνδέεται απαραίτητα με καλύτερη ψυχολογική κατάσταση.
Τι βρήκε η έρευνα του Stanford
Σε μελέτη που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2026, ερευνητές του Stanford εξέτασαν τη χρήση της πλατφόρμας Character.AI από ενήλικες στις ΗΠΑ.
Συνολικά συμμετείχαν 1.131 άτομα, ενώ οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερα από 464.687 μηνύματα από 237 συμμετέχοντες.
Τα ευρήματα έδειξαν ότι άνθρωποι με μικρότερους κοινωνικούς κύκλους στην πραγματική ζωή ήταν πιο πιθανό να χρησιμοποιούν chatbots κυρίως για συντροφιά.
Παράλληλα, οι ίδιοι χρήστες ανέφεραν συχνότερα μοναξιά, χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή και μικρότερη αίσθηση κοινωνικού δεσμού.
Οι ερευνητές διευκρινίζουν, ωστόσο, ότι αυτό δεν αποδεικνύει πως η AI προκαλεί αυτά τα προβλήματα.
Η AI μπορεί να μην είναι η αιτία, αλλά ούτε και η λύση
Η Γιουτόνγκ Ζανγκ, μία από τις συγγραφείς της μελέτης, σημειώνει ότι είναι πιθανό οι άνθρωποι που ήδη αισθάνονται περισσότερο μόνοι να στρέφονται συχνότερα σε chatbots.
Με άλλα λόγια, η σχέση μπορεί να λειτουργεί και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι, τουλάχιστον για ορισμένους χρήστες, η AI δεν φαίνεται να λειτουργεί ως υποκατάστατο μιας πραγματικής κοινωνικής ζωής.
Το 27% έχει σημαντικές κοινωνικές ή συναισθηματικές αλληλεπιδράσεις με AI
Ξεχωριστή έρευνα του Elon University τον Σεπτέμβριο του 2026 έδειξε ότι το 27% των Αμερικανών ενηλίκων που χρησιμοποιούν το διαδίκτυο δηλώνει ότι έχει σημαντικές συναισθηματικές ή κοινωνικές αλληλεπιδράσεις με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα όπως το ChatGPT και το Claude.
Η ψυχοθεραπεύτρια Σαμάνθα Χιλ εκτιμά ότι το κοινωνικό άγχος και η επιδείνωση κοινωνικών δεξιοτήτων μετά την πανδημία μπορεί να είναι δύο από τους λόγους που περισσότεροι άνθρωποι στρέφονται σε AI για συντροφιά.
Γιατί μια σχέση με AI δεν είναι «γνήσια»
Η Χιλ υποστηρίζει ότι τα AI companions έχουν σαφή όρια.
Μπορούν να είναι ευγενικά, υποστηρικτικά και διαθέσιμα ανά πάσα στιγμή, αλλά δεν μπορούν να προσφέρουν βασικά στοιχεία μιας ανθρώπινης σχέσης.
Δεν μπορούν, για παράδειγμα, να προσφέρουν σωματική εγγύτητα, όπως μια αγκαλιά.
Ούτε μπορούν να βιώσουν αμοιβαία συναισθήματα.
Αν ένας χρήστης είναι λυπημένος, το chatbot μπορεί να ανταποκριθεί με τρόπο που μοιάζει ενσυναισθητικός, αλλά δεν αισθάνεται πραγματικά λύπη μαζί του.
Η «σύγκρουση» που λείπει από τα chatbots
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα επιχειρήματα της Χιλ αφορά τη σύγκρουση.
Οι πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις περιλαμβάνουν διαφορετικές απόψεις, αξίες, εντάσεις και διαφωνίες.
Αυτές οι στιγμές μπορεί να είναι δυσάρεστες, αλλά συχνά αναγκάζουν τους ανθρώπους να επανεξετάζουν τη συμπεριφορά τους, να κάνουν συμβιβασμούς και να εξελίσσονται.
Τα AI companions, αντίθετα, έχουν συνήθως σχεδιαστεί ώστε να είναι επιβεβαιωτικά και να αποφεύγουν την έντονη τριβή.
Σύμφωνα με τη Χιλ, αυτό σημαίνει ότι τους λείπει ένα από τα στοιχεία που μπορούν να βοηθήσουν μια σχέση να οδηγήσει σε προσωπική ανάπτυξη.
«Δεν μπορούν να προσφέρουν γνήσιες διαπροσωπικές σχέσεις»
Η ψυχοθεραπεύτρια προτείνει οι χρήστες να αντιμετωπίζουν τα chatbots περισσότερο ως εργαλεία παρά ως αντικαταστάτες φίλων ή συντρόφων.
Όπως υποστηρίζει, μπορούν να είναι χρήσιμα για πληροφορίες, ιδέες ή υποστήριξη σε συγκεκριμένες εργασίες, αλλά δεν μπορούν να προσφέρουν μια γνήσια αμοιβαία διαπροσωπική σχέση.
Οι σχέσεις μπορεί να γίνονται πιο προσωπικές χωρίς να το καταλαβαίνουμε
Η έρευνα του Stanford εντόπισε ακόμη ένα ενδιαφέρον στοιχείο.
Αρκετοί συμμετέχοντες δεν θεωρούσαν ότι οι συνομιλίες τους με το Character.AI είχαν αποκτήσει διαπροσωπικό χαρακτήρα.
Όταν όμως οι ερευνητές εξέτασαν το ιστορικό των συνομιλιών, διαπίστωσαν ότι πολλές είχαν σταδιακά γίνει πιο προσωπικές και συναισθηματικές.
Αυτό σημαίνει ότι ένας χρήστης μπορεί να ξεκινήσει χρησιμοποιώντας ένα chatbot ως απλό εργαλείο και σταδιακά να αναπτύξει μαζί του μια πιο στενή, συναισθηματική αλληλεπίδραση χωρίς να το έχει σχεδιάσει εξαρχής.
Προσοχή και στα προσωπικά δεδομένα
Οι ερευνητές επισημαίνουν επίσης ένα ακόμη ζήτημα: τις πληροφορίες που μοιράζονται οι χρήστες.
Όταν κάποιος αποκαλύπτει ευαίσθητα ή πολύ προσωπικά στοιχεία σε ένα chatbot, αυτά δεν κοινοποιούνται σε έναν «φίλο», αλλά σε ένα σύστημα που λειτουργεί μέσω μιας εταιρείας.
Γι’ αυτό οι ειδικοί συνιστούν οι χρήστες να γνωρίζουν τόσο τα όρια της τεχνολογίας όσο και το πού καταλήγουν οι προσωπικές πληροφορίες που μοιράζονται.
Η AI ως εργαλείο, όχι ως υποκατάστατο
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να προσφέρει άμεση ανταπόκριση, υποστήριξη και μια αίσθηση συνομιλίας.
Ωστόσο, τα μέχρι σήμερα στοιχεία δείχνουν ότι η ανθρώπινη σύνδεση παραμένει διαφορετική.
Η αμοιβαιότητα, η φυσική παρουσία, οι πραγματικές αντιδράσεις, η αβεβαιότητα και ακόμη και οι διαφωνίες είναι στοιχεία που ένα chatbot δεν μπορεί να αναπαράγει πλήρως.
Το κρίσιμο, επομένως, δεν είναι αν οι άνθρωποι θα χρησιμοποιούν AI για συντροφιά, αλλά αν αυτή η χρήση συμπληρώνει ή αρχίζει να αντικαθιστά τις πραγματικές ανθρώπινες σχέσεις.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Γιατί δεν πρέπει να κάνετε φίλους στη δουλειά
- Οι 5 φράσεις που δείχνουν ότι μια σχέση μπορεί να έχει φτάσει στο τέλος της
- Γιατί ξαναβλέπουμε τις ίδιες ταινίες; Η ψυχολογία πίσω από το «ασφαλές καταφύγιο» του εγκεφάλου
