Τέχνη για όλους: Πώς να ξεκινήσεις μια συλλογή χωρίς να ξοδέψεις μια περιουσία
- Νέες πρωτοβουλίες όπως το Outsiders Arts Club προσφέρουν πρωτότυπα έργα σε τιμές περίπου 200–500 λιρών, μακριά από το υψηλό κόστος των μεγάλων art fairs.
- Εκδηλώσεις όπως το Art Car Boot Fair και το Affordable Art Fair επιχειρούν να απομυθοποιήσουν την αγορά τέχνης και να προσελκύσουν νέους συλλέκτες.
- Το βασικό μήνυμα των ανθρώπων του χώρου είναι ότι η τιμή δεν ισοδυναμεί με ποιότητα και ότι η συλλογή τέχνης ξεκινά κυρίως από την εμπιστοσύνη στο προσωπικό γούστο.
Για πολλούς, η αγορά ενός πρωτότυπου έργου τέχνης εξακολουθεί να μοιάζει με προνόμιο για ανθρώπους με υψηλά εισοδήματα, γνωριμίες και βαθιά γνώση της αγοράς.
Μια νέα γενιά δημιουργών, συμβούλων και επιχειρηματιών επιχειρεί όμως να αλλάξει αυτή την εικόνα, δημιουργώντας πιο προσιτές διαδρομές για όσους θέλουν να αποκτήσουν το πρώτο τους έργο χωρίς να χρειάζεται να διαθέσουν χιλιάδες λίρες.
Στο επίκεντρο βρίσκεται μια απλή ιδέα: δεν χρειάζεται να είσαι ειδικός για να γίνεις συλλέκτης.
Έργα τέχνης από 200 λίρες
Η 34χρονη δημοσιογράφος Marie Le Conte δημιούργησε το Outsiders Arts Club όταν διαπίστωσε πόσο δύσκολο ήταν να βρει πρωτότυπη τέχνη για το νέο της σπίτι σε προσιτή τιμή.
Οι γκαλερί που επισκέφθηκε βρίσκονταν εκτός του προϋπολογισμού της, ενώ η αγορά μέσω διαδικτύου της φαινόταν δύσκολη χωρίς να έχει δει πρώτα το έργο από κοντά.
Η πρωτοβουλία της βασίζεται στην απευθείας συνεργασία με καλλιτέχνες, τους οποίους εντοπίζει σε εκθέσεις αποφοίτων και άλλες καλλιτεχνικές διοργανώσεις.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι τιμές των έργων διατηρούνται περίπου μεταξύ 200 και 500 λιρών.
«Δεν υπάρχουν χαζές ερωτήσεις»
Το Outsiders Arts Club δεν λειτουργεί απλώς ως χώρος πώλησης έργων.
Οι εκθέσεις συνοδεύονται από ανεπίσημες συζητήσεις με τίτλο «no stupid questions», όπου οι επισκέπτες μπορούν να ρωτήσουν οτιδήποτε σχετικά με την τέχνη χωρίς να φοβούνται ότι δεν γνωρίζουν αρκετά.
Η λογική είναι να περιοριστεί η αίσθηση ότι ο κόσμος της τέχνης είναι κλειστός, περίπλοκος ή ακόμη και εχθρικός για τους μη μυημένους.
Από το Art Basel στο… car boot sale
Παρόμοια φιλοσοφία ακολουθεί εδώ και χρόνια το Art Car Boot Fair στη Βρετανία.
Η διοργάνωση συνδυάζει την ιδέα μιας art fair με την πιο ανεπίσημη λογική ενός βρετανικού car boot sale.
Οι καλλιτέχνες στήνουν πάγκους και πωλούν απευθείας τα έργα τους, ενώ το παζάρι και η διαπραγμάτευση θεωρούνται απολύτως αποδεκτά.
Στη συγκεκριμένη διοργάνωση έχουν συμμετάσχει ακόμη και γνωστά ονόματα, όπως η Tracey Emin.
Η επόμενη έκδοση θα πραγματοποιηθεί στις 5 Σεπτεμβρίου στο Lewis Cubitt Square του Λονδίνου, με επιλεγμένα έργα να πωλούνται για 100 λίρες ή λιγότερο.
Οι καλλιτέχνες βγαίνουν από το παραδοσιακό σύστημα των γκαλερί
Ένα ακόμη στοιχείο που αλλάζει την αγορά είναι ότι όλο και περισσότεροι καλλιτέχνες επιλέγουν να πουλούν απευθείας τα έργα τους.
Η Kate Bevan, για παράδειγμα, έχει συμμετάσχει στη Summer Exhibition της Royal Academy, αλλά απομακρύνεται από το παραδοσιακό μοντέλο εκπροσώπησης από γκαλερί.
Πούλησε έργο της για 250 λίρες και προτιμά να διαμορφώνει η ίδια τις τιμές της με βάση την πραγματική ζήτηση και την ανταπόκριση του κοινού.
Με αυτόν τον τρόπο αποφεύγει τόσο τις προμήθειες όσο και την εξάρτηση από θεσμικούς παράγοντες για τον καθορισμό της αξίας της δουλειάς της.
«Η τιμή δεν σημαίνει ποιότητα»
Ίσως το μεγαλύτερο εμπόδιο για έναν νέο συλλέκτη να μην είναι το κόστος αλλά ο φόβος ότι θα κάνει τη «λάθος» επιλογή.
Ο Hugo Barclay, διευθυντής του Affordable Art Fair στο Ηνωμένο Βασίλειο, επιμένει ότι μία από τις βασικότερες παρανοήσεις είναι πως η υψηλότερη τιμή σημαίνει απαραίτητα καλύτερη τέχνη.
Όπως σημειώνει, στα υψηλότερα επίπεδα της αγοράς οι τιμές συχνά ακολουθούν μηχανισμούς που δεν συνδέονται αποκλειστικά με την αισθητική ποιότητα.
Το Affordable Art Fair, που επιστρέφει στο Battersea Park τον Οκτώβριο, επικεντρώνεται σε έργα με τιμή έως 10.000 λίρες.
Το σημαντικότερο είναι να εμπιστευτείς το γούστο σου
Για κάποιον που ξεκινά μια συλλογή, το βασικό ζητούμενο είναι να αναπτύξει εμπιστοσύνη στην προσωπική του αισθητική.
Αυτό απαιτεί:
- να βλέπει πολλά έργα
- να επισκέπτεται εκθέσεις
- να παρατηρεί τι του τραβάει επανειλημμένα την προσοχή
- να μην αισθάνεται ότι πρέπει να του αρέσουν όλα
- να αγοράζει κάτι επειδή θέλει να ζει μαζί του και όχι επειδή «πρέπει» να θεωρείται σημαντικό
Η συλλογή τέχνης, όπως σημειώνουν άνθρωποι της αγοράς, απαιτεί περισσότερο περιέργεια και συνέπεια παρά γνώση εκ των προτέρων.
Η τεχνολογία μπαίνει και στην αγορά τέχνης
Νέες ψηφιακές πλατφόρμες επιχειρούν επίσης να βοηθήσουν τους μελλοντικούς συλλέκτες.
Η πλατφόρμα NALA the Art Matchmaker χρησιμοποιεί τεχνολογία αντιστοίχισης εικόνων για να κατανοήσει τι είδους αισθητική προτιμά ο χρήστης.
Στη συνέχεια προτείνει διαθέσιμα έργα από εν ζωή καλλιτέχνες που έχουν παρόμοια οπτικά χαρακτηριστικά.
Η λογική είναι να βοηθηθεί ο ενδιαφερόμενος να ανακαλύψει τι του αρέσει χωρίς να επηρεάζεται αρχικά από το όνομα του καλλιτέχνη, την τιμή ή το κύρος του.
Άτοκα δάνεια έως 5.000 λίρες για αγορά τέχνης
Για όσους θέλουν να προχωρήσουν σε πιο ακριβές αγορές, το βρετανικό πρόγραμμα Own Art προσφέρει δυνατότητα άτοκης χρηματοδότησης έως 5.000 λίρες για την αγορά έργων από εν ζωή καλλιτέχνες.
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν 284 μέλη.
Από την έναρξή του το 2004 έχουν δοθεί περίπου 93.000 δάνεια συνολικής αξίας 84,5 εκατ. λιρών.
Μόνο κατά το οικονομικό έτος 2025–2026, η σχετική χρηματοδότηση έφτασε τα 4,9 εκατ. λίρες.
Γιατί η αγορά χρειάζεται νέους συλλέκτες
Η προσπάθεια προσέλκυσης νέου κοινού δεν αφορά μόνο τους ανθρώπους που θέλουν να αποκτήσουν έργα τέχνης.
Αποτελεί επίσης σημαντικό ζήτημα για την ίδια την αγορά.
Καθώς εξελίσσεται η μεγάλη μεταβίβαση πλούτου από τις παλαιότερες στις νεότερες γενιές και μέρος των παραδοσιακών μεγάλων αγοραστών αποχωρεί από την αγορά, η δημιουργία μιας νέας γενιάς συλλεκτών γίνεται όλο και πιο σημαντική.
Παράλληλα, περισσότεροι νέοι αγοραστές σημαίνουν και μεγαλύτερη οικονομική στήριξη για τους ίδιους τους καλλιτέχνες.
Η συλλογή τέχνης δεν χρειάζεται να ξεκινά με χιλιάδες ευρώ
Το βασικό μήνυμα όλων αυτών των πρωτοβουλιών είναι ότι η αγορά τέχνης μπορεί να ξεκινήσει πολύ πιο απλά από όσο πιστεύουν πολλοί.
Ένα πρώτο έργο των 100, 200 ή 300 λιρών μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας συλλογής χωρίς να υπάρχει ανάγκη γνώσης της αγοράς ή πρόβλεψης της μελλοντικής αξίας.
Για έναν νέο συλλέκτη, η πιο ασφαλής αρχή μπορεί τελικά να είναι και η πιο απλή: να αγοράσει κάτι που πραγματικά του αρέσει και που θέλει να βλέπει καθημερινά.
