Ελλάδα 2025: Πύλη εμπορίου, κόμβος δεδομένων, γραφεία ποιότητας

Σήμερα, η πραγματική και η ψηφιακή οικονομία στηρίζονται σε τρεις κατηγορίες υποδομών που κατευθύνουν ροές αξίας: κέντρα logistics, κτίρια γραφείων, data centers. Στην Ελλάδα, το momentum είναι μετρήσιμο· ο Οργανισμός Λιμένος Πειραιώς ανακοίνωσε για το 2024 ιστορικά έσοδα €230,9 εκ. και αύξηση κερδών, επιβεβαιώνοντας την ανθεκτικότητα του εμπορίου και τον ρόλο της χώρας ως πύλης της ΝΑ Ευρώπης.

Παράλληλα, η Αθήνα εξελίσσεται σε περιφερειακό ψηφιακό κόμβο. Η Microsoft ανακοίνωσε από το 2020 νέα περιοχή data center για την Ελλάδα και, το 2024, δημοσιοποίησε συμπληρωματικό υλικό για τον τρόπο κατασκευής και λειτουργίας, με έμφαση σε ενέργεια, νερό και απόβλητα· την ίδια στιγμή, η Digital Realty (Lamda Hellix) επεκτείνει το campus της με εγκαταστάσεις ATH3 και ATH4. Οι υποδομές χωροθετούνται κυρίως σε Σπάτα και Κορωπί, όπου έχουν εγκριθεί μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων και λειτουργούν εγκαταστάσεις σε διεύθυνση Ifestou/Βάρης-Κορωπίου. Έτσι διαμορφώνεται νέο οικοσύστημα έργων, δεξιοτήτων και υπηρεσιών με προέκταση στην ενέργεια και τα δίκτυα.

Στα logistics, η αναδιάταξη των εφοδιαστικών αλυσίδων και το ώριμο πλέον e-commerce τροφοδοτούν σταθερή ζήτηση για σύγχρονους αποθηκευτικούς και διανεμητικούς χώρους. Στην Αττική, τα prime ενοίκια Grade-A διαμορφώνονται ενδεικτικά γύρω στα €5,5/τ.μ. τον μήνα, ενώ οι κενότητες σε βασικές υποαγορές παραμένουν χαμηλές· σε πανευρωπαϊκό επίπεδο αναμένεται μεν ηπιότερη αύξηση σε σχέση με τα εκρηκτικά χρόνια της πανδημίας, αλλά η κατεύθυνση των prime ενοικίων παραμένει θετική.

Η αγορά γραφείων κινείται «διταχυτικά»: τα ποιοτικά, πιστοποιημένα κτίρια σε κεντρικές τοποθεσίες μισθώνονται ταχύτερα και σε υψηλότερες τιμές, ενώ παλαιότερο απόθεμα πιέζεται. Στην Αθήνα, τα CBD prime ενοίκια καταγράφονται περί τα €32/τ.μ. τον μήνα, φτάνοντας έως ~€37/τ.μ. για super-prime τοποθεσίες· στην Ευρώπη, οι μέσες prime τιμές συνέχισαν ονομαστική άνοδο το 2025, με πιο ήπιο ρυθμό.

Για developers με μεικτά χαρτοφυλάκια, ο συνδυασμός logistics, data centers, prime γραφείων προσφέρει συμπληρωματικά προφίλ ρίσκου και απόδοσης: στα δύο πρώτα, μεγαλύτερη ορατότητα ζήτησης και λειτουργική σταθερότητα· στα τρίτα, διατηρήσιμη αξία τοποθεσίας και ποιότητας. Οι μεσοπρόθεσμες εκτιμήσεις μεγάλων οίκων τοποθετούν logistics και data centers σε «ισχυρά» θεματικά plays για το 2025, ενώ τα σύγχρονα γραφεία παραμένουν επιλεκτικά ελκυστικά όπου υπάρχει σαφής μετατόπιση προς την ποιότητα.

Και εδώ ακριβώς αποκτά νόημα ο ρόλος του αρχιτέκτονα: από την αρχή, να «δένει» απόδοση, κανονιστική συμμόρφωση και εμπειρία χρήστη σε ένα καθαρό brief που αντέχει στον χρόνο· στα logistics, αποδοτικά κελύφη με χαμηλά OPEX και ευελιξία ροών· στα data centers, χωροθέτηση και σχεδιασμός για πλεονασμούς, θερμικά και ακουστικά όρια, ενεργειακή απόδοση· στα γραφεία, περιβάλλον που στηρίζει παραγωγικότητα, προσέλκυση ταλέντου και ESG στόχους, ώστε να διευκολύνεται η χρηματοδότηση, να μειώνονται τα ρίσκα και να ενισχύεται η τελική αποτίμηση του asset. Με αυτά δεδομένα, ποια αρχιτεκτονική γλώσσα και ποιο επίπεδο τεχνικών προδιαγραφών ταιριάζουν στο αποτύπωμα που θέλει να αφήσει ο επενδυτής;

SENEKA LOGISTICS

«Πώς μπορείς με μια μονοκοντυλιά να είσαι εγκρατής και ευθύβολος στην αρχιτεκτονική; Κληθήκαμε να σχεδιάσουμε στην κυριολεξία του less is more», σημειώνει ο Γιάννης Δουρίδας, από το γραφείο RC Tech, αναφερόμενος στο σχεδιασμό του κτιρίου Seneka Logistics, που βασίζεται στην απλότητα και στην αρχιτεκτονική καθαρότητα.
Στο νέο κτίριο διαχωρίστηκαν με σαφήνεια οι λειτουργικές του ενότητες. «Αυτό το κτίριο το σχεδιάσαμε από μέσα προς τα έξω· το σύστημα ταινιοδρόμων επιβάλλει από μόνο του σχεδιαστικές αρχές», σχολιάζουν οι Μάρκος και Γιάννης Δουρίδας. Η επιμήκης δομή στο SENEKA LOGISTICS αξιοποιεί τα 7.500 τ.μ. για αποδοτική χρήση των χώρων. Η νότια και η δυτική όψη, πλούσιες σε ανοίγματα, σκιάζονται από ανθεκτικά και ελαφριά διάτρητα αλουμινένια πλέγματα, εξασφαλίζοντας φωτεινότητα εσωτερικά. Το πλέγμα αναπτύσσεται κατακόρυφα από τον εξώστη του δεύτερου ορόφου μέχρι την ταράτσα, ενώ η κλίμακα διαφυγής αποκαλύπτεται στο ισόγειο και στον εξώστη του τρίτου ορόφου. Ο εξώστης του δεύτερου ορόφου δημιουργεί οπτική διάκριση των όγκων, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές λειτουργίες.

«Τι κοιτάει ο αρχιτέκτονας σε κτίριο logistics; Τη λειτουργία, αποκωδικοποιώντας τις πολύπλοκες διεργασίες και εξορθολογίζοντας τις κινήσεις στον χώρο, το Α και το Ω· και το τι είδους μικροκλίμα δημιουργείς, για την ασφάλεια εργαζομένων, αποθηκευμένων προϊόντων και μηχανολογικού εξοπλισμού. Όταν τα διασφαλίζεις αυτά, έχεις ένα κτίριο χωρίς αστοχίες, επαγγελματικές, τεχνικές και οικονομικές», επεξηγούν.

Σε έργα αυτής της κλίμακας, η αρχιτεκτονική σπάνια μένει εντός οικοπέδου· ορίζει το περιβάλλον που θα ακολουθήσει. Κτίρια όπως το SENEKA LOGISTICS έχουν μεγάλη κλίμακα, άρα επηρεάζουν τη “γειτονιά” νέων κτιρίων που δημιουργείται, και ως ΒΙΠΕ· συμβάλλουν στην εικόνα και στο μήνυμα που μεταφέρει η χώρα σχετικά με τις αναπτυξιακές της προτεραιότητες.Από εδώ ξεκινά και το ζήτημα της ευθύνης, γιατί κάθε ιδιωτική κίνηση μπορεί να λειτουργήσει πολλαπλασιαστικά. «Ξεκινάς κάτι από μία ιδιωτική πρωτοβουλία και ο πολλαπλασιασμός δημιουργεί κοινότητες· εδώ υπάρχει ευθύνη. Κυρίως, ως αρχιτέκτονας έχεις υποχρέωση στην εικόνα της πόλης και στους ανθρώπους της· αν δεν κάνεις αρχιτεκτονική με τα τεράστια κτίρια, τότε με τι θα κάνεις;», σχολιάζουν από το γραφείο RC TECH. Και όταν η κλίμακα μεγαλώνει, αλλάζει και η «γλώσσα» του έργου· ανοίγει η δυνατότητα για πιο φιλόδοξες αναφορές και προοπτικές. «Σε μεγάλο κτίριο δεν δουλεύεις τόσο με τον τόπο, αλλά με μία διεθνή γλώσσα· συνεπώς, εδώ μπορείς να πας τη χώρα σε ένα φουτουριστικό όραμα. Τι γίνεται όταν στα μεγάλα οικόπεδα κάνεις αδιάφορα πράγματα;»

Ταυτόχρονα, το αποτύπωμα δεν είναι μόνο πολεοδομικό· είναι και εταιρικό, αξιακό. «Η σωστή αρχιτεκτονική αντανακλά αξίες, το ethos μιας εταιρείας· αντανακλά τη διαφοροποίησή της». Σε επίπεδο μορφής και λειτουργίας, αυτό μεταφράζεται σε σαφήνεια και ασφάλεια· ο μεγάλος όγκος σπάει σε επιφάνειες που δίνουν αίσθηση αιώρησης, αντί ενός συμπαγούς “γκρι” κουτιού, θέμα που σχετίζεται άμεσα με την αίσθηση της πόλης.

Φωτογραφίες: Αθηνά Σούλη, Ανδρέας Σταυρίδης

Εργαστήρια, Γραφεία, Αποθήκες και Κατοικία STOP S.A.

Το μεταλλικό κτίριο της STOP S.A. στον Πειραιά στεγάζει αποθήκες, εργαστήρια, γραφεία και μία κατοικία· αποτελεί το πρώτο κτίριο στην Ελλάδα που λαμβάνει πιστοποίηση LEED Gold στην κατηγορία Warehouses & Distribution Centers. Η ιδέα αφορά τη δημιουργία ενός ογκώδους κτιρίου εργασίας, συνολικής επιφάνειας 5.500 τ.μ., το οποίο, ωστόσο, «κάθεται» κομψά σε ένα κορεσμένο σημείο της πόλης.

Στην εξωτερική εικόνα, η κλίμακα του λευκού, μονολιθικού όγκου «σπάει» από ένα σύνολο περσίδων, δημιουργώντας παιχνίδι σκιάσεων και φωτεινών επιφανειών· η ορθοκανονική κάτοψη, παραλληλόγραμμο 70 × 35 μ., εκμεταλλεύεται το μέγεθος του οικοπέδου και βελτιστοποιεί τη λειτουργικότητα, καθώς η επάλληλη διαμήκης τοποθέτηση των χρήσεων αποτελεί εργονομική απαίτηση, απολύτως αναγκαία για την ομαλή λειτουργία της επιχείρησης.

Στην κορυφή, ο όγκος της κατοικίας σχηματίζει μια λευκή «οθόνη» που φαίνεται σαν να «επιπλέει» στο τελευταίο επίπεδο, περιβαλλόμενη από φυτεμένους υπαίθριους χώρους· έτσι, ο οικιστικός χαρακτήρας αντιπαρατίθεται δημιουργικά με το βιομηχανικό υπόβαθρο και εξασφαλίζεται ιδιωτικότητα.

Η θέση στον Πειραιά επιβάλλει διπλή ανάγνωση κλίμακας. Από τη μία, προς τη Γραβιάς, ένα μέτωπο μικρότερης κίνησης, απέναντι από το διατηρητέο της οικίας Παπαστράτου· εδώ, τα μεγάλα ανοίγματα στο επίπεδο του δρόμου εκθέτουν ελεγχόμενα τη ζωή του κτιρίου – αποθήκες, γραφεία, κατοικία. Από την άλλη, η μεγάλη όψη αναπτύσσεται σε απόσταση από τον δρόμο, με ζώνη πάρκου και κίνησης που προϊδεάζει για την εταιρική ταυτότητα· κάθετα, προς την Αιτωλικού, έναν δρόμο υψηλότερης ροής και αναγνώρισης, αρθρώνεται το ισχυρό δημόσιο πρόσωπο της επιχείρησης.

Το πρόγραμμα δεν είναι αφηρημένο· απαντά σε πραγματικές ανάγκες της αγοράς. «Υπάρχει μεγάλη ανάγκη ανάπτυξης νέων κέντρων διανομής στην Ελλάδα. Ο εκσυγχρονισμός του λιμανιού του Πειραιά και η κίνηση του εμπορίου είναι ορισμένοι παράγοντες στους οποίους οφείλεται η αύξηση που θα δούμε στα επόμενα χρόνια. Οι αποθήκες και τα κέντρα διανομής σχεδιάζονται με βάση τον τριπλό άξονα “κόστος”, “κατασκευαστική μέθοδος” και “εργονομία”. Λόγω του μεγάλου μεγέθους τους έχουν προβολή και στο ευρύτερο κοινό και η αρχιτεκτονική τους οφείλει να τα μετατρέπει από “κουτιά” σε δημόσια κτίρια», λέει ο Γιάννης Δουρίδας από το γραφείο RC Tech.

Το ίδιο πνεύμα αντικατοπτρίζεται στις λεπτομέρειες: η ποιότητα που ο ιδιοκτήτης επιθυμεί για τη δική του κατοικία είναι η ποιότητα που θέλει να βιώνουν και οι εργαζόμενοι· ένα ήθος που δένει με την πόλη και την ιστορία της. Ο ιδιοκτήτης είναι Πειραιώτης· παράλληλες ιστορίες διαγράφονται, καθώς «παλιά ο Παπαστράτος είχε και κατοικία και εργοστάσιο μαζί απέναντι – και τώρα το ίδιο συμβαίνει εδώ», επαναφέροντας την ιδέα της συμβίωσης παραγωγής και κατοίκησης σε μια σύγχρονη, πιστοποιημένη εκδοχή.

Γραφεία Allianz Trade

Το αντικείμενο της μελέτης ήταν η ανακαίνιση των κεντρικών γραφείων της Allianz Trade, τα οποία καταλαμβάνουν έναν όροφο επιφάνειας 1200m², σε επαγγελματικό κτίριο στο κέντρο της Αθήνας.

Η κατακερματισμένη κάτοψη, αποτέλεσμα της προοδευτικής ανάπτυξης της εταιρείας τα τελευταία χρόνια, απλοποιήθηκε με την ένταξη ενός μεγάλου άξονα – διαδρόμου κίνησης μήκους 70 μέτρων. Η θεμελιώδης αυτή χειρονομία ορίζει την λειτουργική χωροθέτηση αναδεικνύοντας τον γραμμικό χαρακτήρα του κτιρίου και υποδηλώνοντας παράλληλα την κλίμακά του. Σε ενίσχυση αυτού, τα επιμέρους τμήματα τοποθετούνται εμφανώς ανάμεσα σε αλλεπάλληλα διαπερατά επίπεδα και σηματοδοτούνται από χαμηλά ξύλινα έπιπλα που λειτουργούν σαν “αγκαλιές”. Τα διευθυντικά γραφεία τοποθετούνται ανοιχτά, με διαφάνεια, ανάμεσα στα αντίστοιχα τμήματα τους, ενώ οι βοηθητικές χρήσεις κρύβονται στο πίσω μέρος του ορόφου, με την εισαγωγή ενός διαφράγματος επενδεδυμένου με ξύλινα ηχοαπορροφητικά πανέλα. Ο συνολικός σχεδιασμός των χώρων βασίζεται σε ένα μοντερνιστικό λεξιλόγιο οριζόντιων επιπέδων που επιπλέουν πάνω από ανάλαφρα κατακόρυφα διαχωριστικά εκατέρωθεν του άξονα κίνησης.
Ιδιαίτερη σημασία δόθηκε στη δημιουργία μιας ευρύχωρης και λειτουργικής εισόδου. Γύρω από αυτήν οργανώνονται, με γυάλινα διαχωριστικά, τα meeting rooms της εταιρείας, ενώ η φωτιζόμενη ελαστική μεμβράνη στην οροφή δημιουργεί συνθήκες φωτισμού ημέρας καθ’ όλη την διάρκεια λειτουργίας των γραφείων.

Στο ανατολικό άκρο του κεντρικού άξονα βρίσκονται οι χώροι εκτόνωσης – μεγάλες χρωματιστές κερκίδες που ευνοούν την πιο casual συνεργασία, η μεγάλη κοινόχρηστη τραπεζαρία σε μονοχρωματική τονικότητα και μία κατάφυτη, προσβάσιμη βεράντα.
Τα χρώματα των γραφείων είναι ζεστά για να αποδίδουν μια αίσθηση οικειότητας και χρησιμοποιούνται σε αντίθεση με πιο βιομηχανικά στοιχεία, όπως η ψευδοροφή από γραμμικά προφίλ αλουμινίου και τα ανεπίχριστα υποστυλώματα από σκυρόδεμα στον διάδρομο.

Φωτογραφίες: Αλίνα Λέφα

Σχετικά με τους RC Tech

Το αρχιτεκτονικό και τεχνικό γραφείο R.C.TECH εδρεύει στην Αθήνα και αναλαμβάνει ολοκληρωμένα έργα, από τη σύλληψη και τον αρχικό σχεδιασμό έως την επίβλεψη και την υλοποίηση, με πεδίο δράσης που εκτείνεται σε κατοικίες, εργασιακά περιβάλλοντα, πολιτιστικές υποδομές, logistics, επαναχρήσεις υφιστάμενων κτιρίων και φιλοξενία. Ο σχεδιασμός προκύπτει από επίμονη και μεθοδική δουλειά, στηριγμένη σε καθαρά αισθητικά και λειτουργικά κριτήρια· κάθε ανάθεση αντιμετωπίζεται με την ίδια προσοχή, είτε πρόκειται για ένα βιώσιμο βιομηχανικό κτίριο είτε για ένα σπίτι διακοπών είτε για συμμετοχή σε κλειστούς διαγωνισμούς υψηλών απαιτήσεων, με σταθερή επιδίωξη τεκμηριωμένης καινοτομίας.

Η βιωσιμότητα λειτουργεί ως αρχή που διατρέχει διαδικασίες και αποφάσεις· η ομάδα εξερευνά υλικά, συστήματα και μεθόδους που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση και την ανθεκτικότητα των κτιρίων, με στόχο την ισορροπία οικονομικών, κοινωνικών και οικολογικών παραμέτρων. Παράλληλα, η διαχείριση κατασκευής εξασφαλίζει ότι η πρόθεση του σχεδιασμού διατηρείται ατόφια μέχρι την παράδοση· κόστος, χρονοδιάγραμμα και προδιαγραφές παρακολουθούνται σε όλα τα στάδια, ώστε το τελικό αποτέλεσμα να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των χρηστών όπως έχουν οριστεί εξαρχής.

Οι δύο κλάδοι του γραφείου, σχεδιασμός και κατασκευή, λειτουργούν ως ενιαία ροή· η κοινή επίβλεψη και η συντονισμένη τεκμηρίωση διασφαλίζουν απρόσκοπτη επικοινωνία και συνέπεια από την προκαταρκτική μελέτη έως το εργοτάξιο, στοιχείο που έχει εξελιχθεί σε σαφές ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Η δουλειά της R.C.TECH έχει αναγνωριστεί σε ελληνικούς θεσμούς αρχιτεκτονικής και κατασκευής, μεταξύ άλλων με έπαινο στα GRAIL Awards 2025 για το Allianz Trade Athens, διάκριση Gold στα Exteriors Awards 2025 για το Seneka Logistics και μνεία στα Greek Architecture Awards 2020 του DOMa για την Country Residence in Neratza, ενώ έργα του γραφείου έχουν συμπεριληφθεί στον τόμο Greek Architecture Awards 2025.

Βραβεύσεις

• GRAIL Awards 2025 – Έπαινος (Honourable Mention) για το έργο Allianz Trade Athens στην κατηγορία Γραφεία / Χώροι Εργασίας.
• Exteriors Awards 2025 (Boussias) – Gold στην κατηγορία Best in Industrial & Warehouse Spaces για το Seneka Logistics: Νέο τετραώροφο κέντρο αποθήκευσης & διανομής
• Greek Architecture Awards 2020 (DOMa / Ελληνικό Ινστιτούτο Αρχιτεκτονικής) – Μνεία στην κατηγορία Completed Work για την Country Residence in Neratza (RCTECH).
• Greek Architecture Awards 2025 (DOMa) – Ένταξη του έργου Seneka Logistics Storage and Distribution Building, Kifisia στον επίσημο τόμο “Greek Architecture Awards 2025” με τα 42 καλύτερα έργα του 2024