Πώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνει την παγκόσμια οικονομία – Οι 4 κίνδυνοι για τις αγορές
Σε κάθε γεωπολιτική σύγκρουση, το πρώτο ερώτημα αφορά το ανθρώπινο κόστος. Με την ένταση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης να μετατρέπεται σε ανοιχτή πολεμική σύγκρουση το Σαββατοκύριακο, οι οικονομολόγοι παρακολουθούν στενά τόσο τις απώλειες σε ζωές και εισοδήματα όσι και τη συμπεριφορά των αγορών, η οποία μέχρι στιγμής κρίνεται «ορθολογική».
Καθώς οι traders επιστρέφουν στα γραφεία τους, το μεγαλύτερο βάρος πέφτει στις ομάδες ενέργειας και πετρελαίου. Η διαταραχή στις εφοδιαστικές αλυσίδς θεωρείται σχεδόν βέβαιη, με μέρος του ρίσκου να έχει ήδη ενσωματωθεί στις τιμές.
Οι τέσσερις μακροοικονομικοί παράγοντες
Ο Πολ Ντόνοβαν της UBS επισημαίνει τέσσερις βασικές διαστάσεις:
1. Οι τιμές του πετρελαίου και ο πληθωρισμός
Η άνοδος της ενέργειας μετακυλίεται στο κόστος παραγωγής και καταναλωτή, εντείνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις – ιδιαίτερα στις ΗΠΑ, όπου η αγοραστική δύναμη αποτελεί κεντρικό πολιτικό και οικονομικό ζήτημα.
2. Οι παγκόσμιες εμπορικές ροές
Η Ερυθρά Θάλασσα, βασικός διάδρομος μεταξύ Ανατολής και Δύσης που οδηγεί στη Διώρυγα του Σουέζ, παραμένει κρίσιμος κόμβος. Πιθανές επιθέσεις από τους Χούθι της Υεμένης θα μπορούσαν να επιβραδύνουν τη ναυσιπλοΐα, αναγκάζοντας πλοία να παρακάμπτουν την Αφρική, αυξάνοντας κόστος και χρόνους παράδοσης.
Οι δύο αυτοί παράγοντες θεωρούνται βραχυπρόθεσμοι. Οι πιο σύνθετες ανησυχίες αφορούν το δημοσιονομικό μέλλον των ΗΠΑ.
3. Η χρηματοδότηση ενός ακόμη πολέμου
Οι ΗΠΑ φέρουν ήδη εθνικό χρέος άνω των 38,5 τρισ. δολαρίων. Οι οικονομολόγοι δεν αμφισβητούν την ικανότητα εξυπηρέτησης του χρέους, αλλά ανησυχούν για τον ρυθμό αύξησής του. Πολλοί εισηγούνται περιορισμό του ετήσιου ελλείμματος στο 3% του ΑΕΠ. Ωστόσο, ενδεχόμενη παράταση στρατιωτικών επιχειρήσεων και ανάγκη αναπλήρωσης οπλικών αποθεμάτων θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά.
4. Το «αγκάθι» των δασμών
Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε πρόσφατα παράνομη τη νομική βάση επιβολής σειράς δασμών το 2025, με αποτέλεσμα περίπου 175 δισ. δολάρια να οδηγηθούν σε διαδικασία επιστροφής προς αμερικανικές επιχειρήσεις. Παρότι η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα συνολικά έσοδα από δασμούς δεν θα μειωθούν, η απώλεια αυτών των πόρων περιορίζει τα δημοσιονομικά περιθώρια.
Η Μάγια ΜακΓκίνιας, πρόεδρος της Επιτροπής για Υπεύθυνο Ομοσπονδιακό Προϋπολογισμό, έχει προειδοποιήσει ότι οι πληρωμές τόκων θα αγγίξουν σχεδόν τα 17 τρισ. δολάρια έως το 2036, με τις ετήσιες δαπάνες εξυπηρέτησης να διπλασιάζονται μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Επιπτώσεις στη Μέση Ανατολή
Πέρα από τις ΗΠΑ, η σύγκρουση αναμένεται να επιβαρύνει και την ανάπτυξη στη Μέση Ανατολή. Αν και η τουριστική αιχμή στον Κόλπο έχει περάσει, η αρνητική εικόνα που μεταδίδεται διεθνώς ενδέχεται να επηρεάσει επενδυτικές αποφάσεις και ροές κεφαλαίων, ιδίως από εύπορους διεθνείς επενδυτές.
Το βραχυπρόθεσμο σοκ στις αγορές μπορεί να απορροφηθεί. Το μακροπρόθεσμο, όμως, δημοσιονομικό και ενεργειακό αποτύπωμα της σύγκρουσης ίσως αποδειχθεί πολύ πιο επίμονο.
