Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν από τον πόλεμο στο Ιράν – Το ενεργειακό παιχνίδι ισχύος
Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή δεν παράγει μόνο απώλειες, αλλά και νέες ισορροπίες ισχύος στην αγορά ενέργειας, με ορισμένες χώρες να κεφαλαιοποιούν την κρίση και άλλες να επιβαρύνονται με υψηλό κόστος.
- Η ενεργειακή κρίση αναδιαμορφώνει τους παγκόσμιους οικονομικούς συσχετισμούς
- Παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου ενισχύουν τα έσοδά τους
- Η Ρωσία επανέρχεται δυναμικά στις εξαγωγές ενέργειας
- Ευρώπη, ΗΠΑ και Ασία αντιμετωπίζουν αυξημένες πιέσεις κόστους και πληθωρισμού
Οι πολεμικές συγκρούσεις αφήνουν πίσω τους βαριές ανθρώπινες και οικονομικές απώλειες, ωστόσο παράλληλα αναδιαμορφώνουν τους παγκόσμιους συσχετισμούς ισχύος. Η τρέχουσα κρίση στη Μέση Ανατολή επιβεβαιώνει ότι, σε περιόδους αναταραχής, ορισμένες οικονομίες καταφέρνουν να αξιοποιήσουν τις διαταραχές προς όφελός τους.
Σύμφωνα με ανάλυση του BBC, η άνοδος των τιμών σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο έχει δημιουργήσει ένα νέο πεδίο ευκαιριών για τις χώρες παραγωγής. Παρά τη σταδιακή στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές, η εξάρτηση της παγκόσμιας οικονομίας από τα ορυκτά καύσιμα παραμένει υψηλή, ενισχύοντας τη διαπραγματευτική ισχύ των εξαγωγέων ενέργειας.
Οι «κερδισμένοι» της κρίσης
Σε αυτό το περιβάλλον, η Νορβηγία αναδεικνύεται ως ένας από τους βασικούς ωφελημένους. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022, η χώρα αύξησε την παραγωγή της και κάλυψε μέρος του κενού που δημιουργήθηκε στην ευρωπαϊκή αγορά, ενισχύοντας σημαντικά τα έσοδά της.
Ο Καναδάς επιχειρεί επίσης να εδραιωθεί ως αξιόπιστος προμηθευτής ενέργειας, αξιοποιώντας τη ζήτηση, αν και περιορίζεται από τις δυνατότητες ταχείας αύξησης της παραγωγής του.
Η μεγαλύτερη, ωστόσο, ανατροπή αφορά τη Ρωσία. Παρά τις κυρώσεις, η χαλάρωση των περιορισμών και η αναδιάταξη των εμπορικών ροών έχουν επιτρέψει στη Μόσχα να επανενισχύσει τη θέση της. Οι εξαγωγές πετρελαίου προς την Ινδία αυξήθηκαν σημαντικά, ενώ εκτιμάται ότι τα έσοδα μπορεί να ενισχυθούν έως και κατά 5 δισ. δολάρια βραχυπρόθεσμα.
Οι οικονομίες που πιέζονται
Στον αντίποδα, οι επιπτώσεις είναι πιο σύνθετες για τις μεγάλες καταναλωτικές οικονομίες. Στις ΗΠΑ, αν και οι παραγωγοί πετρελαίου ωφελούνται από τις υψηλές τιμές, η συνολική οικονομία παραμένει εκτεθειμένη λόγω της υψηλής κατανάλωσης ενέργειας. Η αδυναμία ταχείας αύξησης της παραγωγής, ειδικά στον τομέα του σχιστολιθικού πετρελαίου, περιορίζει τα οφέλη.
Η Ευρώπη και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται σε ακόμη πιο δύσκολη θέση, εξαιτίας της εξάρτησής τους από εισαγόμενα καύσιμα. Η άνοδος των τιμών ενέργειας μεταφράζεται σε ενίσχυση του πληθωρισμού και πιέσεις στην οικονομική ανάπτυξη, επαναφέροντας τον κίνδυνο στασιμοπληθωρισμού.
Ανάλογες ανησυχίες καταγράφονται και στην Ασία. Χώρες όπως η Νότια Κορέα, η Ινδία και η Κίνα αντιμετωπίζουν αυξημένους κινδύνους για την ενεργειακή τους ασφάλεια. Η Νότια Κορέα, με κρίσιμη θέση στην παραγωγή ημιαγωγών, προειδοποιεί για πιθανές επιπτώσεις στην παραγωγή, ενώ η Ινδία επιχειρεί να εκμεταλλευτεί τις εμπορικές ευκαιρίες με τη Ρωσία.
Η Κίνα, από την πλευρά της, εμφανίζεται πιο θωρακισμένη, έχοντας επενδύσει στην ενίσχυση των αποθεμάτων της και διαφοροποιήσει τις πηγές προμήθειας.
Το νέο ενεργειακό τοπίο
Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί μόνο ένα ακόμη επεισόδιο γεωπολιτικής έντασης, αλλά επιταχύνει τη μετάβαση σε ένα νέο ενεργειακό τοπίο. Οι ισορροπίες μεταβάλλονται, οι συμμαχίες επανακαθορίζονται και η ενεργειακή ασφάλεια επανέρχεται στο επίκεντρο των στρατηγικών αποφάσεων.
