Τζέι Ντι Βανς: Το στοίχημα της συμφωνίας με το Ιράν και το ρήγμα με Νετανιάχου
- Τζέι Ντι Βανς: Ρόλος-κλειδί στις διαπραγματεύσεις για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή
- Εντάσεις με Μπενιαμίν Νετανιάχου για την πορεία της σύγκρουσης και τα σενάρια ανατροπής στο Ιράν
- Στο τραπέζι των ΗΠΑ και η στρατιωτική κλιμάκωση αν αποτύχει η διπλωματία
Ο Τζέι Ντι Βανς ετοιμάζεται να αναλάβει έναν από τους πιο κρίσιμους ρόλους της πολιτικής του διαδρομής, ηγούμενος των προσπαθειών των Ηνωμένων Πολιτειών για τον τερματισμό ενός πολέμου απέναντι στον οποίο εξαρχής διατηρούσε επιφυλάξεις.
Ήδη έχει πραγματοποιήσει αλλεπάλληλες τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, ενώ έχει έρθει σε επαφή με συμμάχους στον Κόλπο και συμμετέχει σε έμμεσες συνομιλίες με την ιρανική πλευρά. Σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να αποτελέσει τον βασικό διαπραγματευτή των ΗΠΑ σε ενδεχόμενες ειρηνευτικές συνομιλίες.
Ο Βανς είχε εμφανιστεί από νωρίς επιφυλακτικός απέναντι στις αισιόδοξες εκτιμήσεις του Ισραήλ για την πορεία του πολέμου και, με βάση αμερικανικές και ισραηλινές πηγές που επικαλείται το Axios, εκτιμά ότι οι συγκρούσεις θα συνεχιστούν για αρκετές ακόμη εβδομάδες.
Στο παρασκήνιο, συνεργάτες του θεωρούν ότι κύκλοι στο Ισραήλ επιχειρούν να υπονομεύσουν τον ρόλο του, ενδεχομένως επειδή τον αντιλαμβάνονται ως λιγότερο «σκληρό». Από την ισραηλινή πλευρά, οι σχετικοί ισχυρισμοί απορρίπτονται.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κατέστησε επισήμως σαφή τον ρόλο του Βανς κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του υπουργικού συμβουλίου, ζητώντας του να παρουσιάσει ενημέρωση για το Ιράν και επισημαίνοντας ότι συνεργάζεται με τους Στίβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.
Η θέση του στην ιεραρχία της κυβέρνησης, σε συνδυασμό με τη γνωστή αντίθεσή του σε παρατεταμένες στρατιωτικές εμπλοκές στο εξωτερικό, τον καθιστούν —σύμφωνα με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου— πιο αξιόπιστο συνομιλητή για την ιρανική πλευρά σε σχέση με άλλους Αμερικανούς απεσταλμένους.
Μάλιστα, σύμφωνα με πηγές, ο ίδιος ο Γουίτκοφ ήταν εκείνος που εισηγήθηκε τον Βανς ως επικεφαλής διαπραγματευτή. «Αν οι Ιρανοί δεν καταλήξουν σε συμφωνία με τον Βανς, δύσκολα θα υπάρξει συμφωνία», ανέφερε χαρακτηριστικά ανώτερος κυβερνητικός αξιωματούχος.
Από την πλευρά του Λευκού Οίκου επιχειρείται, πάντως, να περιοριστούν οι προσδοκίες, με αξιωματούχο να τονίζει ότι οι επαφές συνεχίζονται σε πολλαπλά επίπεδα και πως ο αντιπρόεδρος θα αναλάβει ενεργό ρόλο όταν —και εφόσον— ωριμάσουν οι συνθήκες για διαπραγμάτευση. «Η απόφαση ανήκει στην Τεχεράνη», σημειώνεται χαρακτηριστικά.
Την ίδια στιγμή, ο Τραμπ παρέτεινε την προθεσμία για διαπραγματεύσεις με το Ιράν, ενώ διαμεσολαβητές από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία επιχειρούν να ανοίξουν δίαυλο για απευθείας συνομιλίες.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η ιρανική πλευρά εξακολουθεί να αναμένει το «πράσινο φως» από την ανώτατη ηγεσία. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, ο Βανς θα μπορούσε να καθίσει στο τραπέζι των συνομιλιών απέναντι στον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ.
Διπλωματία υπό πίεση και σενάρια κλιμάκωσης
Παράλληλα, η αμερικανική κυβέρνηση διατηρεί στο τραπέζι και το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης, σε περίπτωση που οι διπλωματικές προσπάθειες δεν αποδώσουν.
Το κλίμα επιβαρύνθηκε περαιτέρω μετά από δύσκολη τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ Βανς και Νετανιάχου, κατά την οποία ο αντιπρόεδρος φέρεται να αμφισβήτησε τις αρχικές εκτιμήσεις της ισραηλινής πλευράς για την εξέλιξη του πολέμου, ιδίως ως προς το ενδεχόμενο εσωτερικής ανατροπής του καθεστώτος στο Ιράν.
Δημοσίευμα ισραηλινής εφημερίδας, που έκανε λόγο για έντονη αντιπαράθεση μεταξύ των δύο πλευρών, διαψεύστηκε από αμερικανικές και ισραηλινές πηγές, ενώ η πρεσβεία του Ισραήλ στην Ουάσιγκτον απέφυγε να σχολιάσει.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, ο Βανς συγκαταλεγόταν στις πιο επιφυλακτικές φωνές εντός της αμερικανικής κυβέρνησης, εκφράζοντας ανησυχίες για τη διάρκεια, τον σκοπό και τις επιπτώσεις της σύγκρουσης. Ωστόσο, μετά την απόφαση του Τραμπ για στρατιωτική εμπλοκή, στήριξε την επιλογή χρήσης ισχυρής στρατιωτικής ισχύος με στόχο μια ταχεία έκβαση.
Σύμβουλοί του επισημαίνουν ότι, παρότι παραμένει υποστηρικτικός προς το Ισραήλ, ανησυχεί για πιθανές αποκλίσεις μεταξύ των στρατηγικών στόχων Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ όσο ο πόλεμος παρατείνεται.
