Νέο deal για τη φαρμακοβιομηχανία με όχημα το Clawback
Σε μια από τις πιο φιλόδοξες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο της υγείας και της βιομηχανικής πολιτικής, η κυβέρνηση επιχειρεί να μετατρέψει το αμφιλεγόμενο μέτρο του clawback σε εργαλείο επενδύσεων και καινοτομίας. Η νέα κοινή υπουργική απόφαση, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ, εισάγει ένα σύστημα συμψηφισμού των υποχρεωτικών επιστροφών των φαρμακευτικών εταιρειών με δαπάνες για έρευνα, ανάπτυξη και παραγωγικές επενδύσεις.
Η βασική φιλοσοφία είναι αντί οι εταιρείες να επιστρέφουν κεφάλαια στο κράτος λόγω υπέρβασης της φαρμακευτικής δαπάνης, μπορούν να επενδύσουν ισόποσα στην ελληνική οικονομία. Το συνολικό ύψος των συμψηφισμών μπορεί να φτάσει έως τα 150 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026-2027, ποσό που θα καλυφθεί μέσω του κρατικού προϋπολογισμού, αντισταθμίζοντας τις απώλειες εσόδων των δημόσιων φορέων υγείας.
Οι επενδύσεις περιλαμβάνουν από κλινικές δοκιμές και ανάπτυξη νέων φαρμάκων μέχρι δημιουργία ή επέκταση παραγωγικών μονάδων και αξιοποίηση τεχνολογιών αιχμής, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η ανάλυση μεγάλων δεδομένων. Στόχος είναι η δημιουργία ενός οικοσυστήματος που δεν περιορίζεται στη διάθεση φαρμάκων, αλλά παράγει γνώση και προστιθέμενη αξία εντός συνόρων.
Ωστόσο, το πλαίσιο συνοδεύεται από αυστηρούς όρους. Οι εταιρείες οφείλουν να είναι φορολογικά και ασφαλιστικά ενήμερες, να τηρούν τις υποχρεώσεις τους για προηγούμενα έτη και να υλοποιούν τουλάχιστον το 70% των επενδυτικών τους σχεδίων. Σε αντίθετη περίπτωση, χάνουν το δικαίωμα συμψηφισμού και καλούνται να επιστρέψουν τα ποσά με τόκους. Επιπλέον, οι δαπάνες ελέγχονται και πιστοποιούνται από ορκωτούς ελεγκτές.
Η διαδικασία υλοποίησης θα γίνεται μέσω του Πληροφοριακού Συστήματος Κρατικών Ενισχύσεων, με συγκεκριμένα στάδια αξιολόγησης και ελέγχου. Οι επιχειρήσεις μπορούν να υποβάλουν έως τρία έργα έρευνας και ανάπτυξης και τρία επενδυτικά σχέδια, με χρονικό ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το τέλος του 2028.
Παρά την αισιοδοξία που συνοδεύει τη ρύθμιση, οι προκλήσεις παραμένουν. Η επιτυχία του μέτρου θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα εγκρίσεων, την απορρόφηση των κονδυλίων και την πραγματική ποιότητα των επενδύσεων. Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος γραφειοκρατικών καθυστερήσεων ή περιορισμένης συμμετοχής, εάν οι όροι θεωρηθούν υπερβολικά αυστηροί. Η ουσία είναι ότι η μετατροπή του clawback από δημοσιονομικό «πέναλτι» σε αναπτυξιακό κίνητρο αποτελεί μια σαφή αλλαγή παραδείγματος.
