Ανατροπή στην αγορά χρυσού: Από τις αγορές-ρεκόρ στις μαζικές πωλήσεις – Ποιοι είναι οι λόγοι
Μια σπάνια μεταβολή στην αγορά αποκαλύπτει η υποχώρηση του χρυσού: μετά από χρόνια αδιάκοπης συσσώρευσης, ορισμένες κεντρικές τράπεζες πωλούν ράβδους χρυσού, καθώς οι πιέσεις που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν τις αναγκάζουν να αναζητήσουν άμεσα ρευστότητα.
Ο χρυσός άμεσης παράδοσης, που αυτή τη στιγμή διαπραγματεύεται περίπου στα 4.838 δολάρια ανά ουγγιά, έχει υποχωρήσει περίπου 10% από το υψηλό στα τέλη Ιανουαρίου, μπαίνοντας σε έδαφος διόρθωσης, παρότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι εντείνονται. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια έντονη αντιστροφή σε σχέση με την περσινή άνοδο, όταν οι αγορές από τις κεντρικές τράπεζες στήριζαν τις τιμές παρά την αύξηση των επιτοκίων.
«Έχουν υπάρξει αξιοσημείωτες πωλήσεις χρυσού από κεντρικές τράπεζες», δήλωσε η Nicky Shiels, επικεφαλής στρατηγικής μετάλλων στην MKS Pamp, στο CNBC.
Οι αιτίες συνδέονται με τις συνθήκες πολέμου. Οι υψηλότερες τιμές στο πετρέλαιο επιβαρύνουν τις οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές, ενώ η αστάθεια των νομισμάτων αναγκάζει ορισμένες κεντρικές τράπεζες να παρεμβαίνουν πιο ενεργά στις αγορές συναλλάγματος, σύμφωνα με αναλυτές της αγοράς. Οι ανάγκες για δαπάνες αποτελούν επίσης κρίσιμο παράγοντα.
«Πολλές κάθονταν πάνω σε έναν επικερδή “κουμπαρά” με τιμές γύρω στα 5.000 δολάρια ανά ουγγιά», είπε η Shiels. Ορισμένες χρησιμοποιούν πλέον τα αποθέματα χρυσού για ενέργεια και άμυνα ή για να στηρίξουν εξασθενημένα νομίσματα».
Οι κεντρικές τράπεζες των αναδυόμενων αγορών φαίνεται να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της αλλαγής. Το ισχυρότερο δολάριο και το υψηλότερο κόστος δανεισμού εντείνουν τις πιέσεις στα νομίσματα, αυξάνοντας την ανάγκη για παρεμβάσεις.
«Όσον αφορά τον χρυσό, η αδυναμία των νομισμάτων των αναδυόμενων αγορών έχει οδηγήσει ορισμένες κεντρικές τράπεζες να πουλήσουν χρυσό για να τα σταθεροποιήσουν», δήλωσε ο Steve Brice, επικεφαλής επενδύσεων στη Standard Chartered.
Τα στοιχεία για τις πωλήσεις των κεντρικών τραπεζών συνήθως καθυστερούν ή παραμένουν μη δημόσια, αλλά έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ενδείξεις. Η Τουρκία είναι μέχρι στιγμής ο πιο αξιοσημείωτος πωλητής φέτος. Τα επίσημα αποθέματα χρυσού της μειώθηκαν κατά 131 τόνους τον Μάρτιο μέσω swaps και άμεσων πωλήσεων, καθώς οι αρχές επιδίωκαν να σταθεροποιήσουν τη λίρα, σύμφωνα με έκθεση της Metals Focus που δημοσιεύθηκε την περασμένη Πέμπτη.
Η τουρκική λίρα έχει αποδυναμωθεί περαιτέρω, σημειώνοντας νέα ιστορικά χαμηλά μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, υποχωρώντας περίπου 1,7% έναντι του δολαρίου από την έναρξη της σύγκρουσης.
Παρόμοια μοτίβα παρατηρούνται και αλλού. Η Ρωσία έχει μειώσει τα αποθέματα χρυσού τους τελευταίους μήνες, πιθανότατα για να καλύψει δημοσιονομικά ελλείμματα, ενώ και η Γκάνα έχει πουλήσει αποθέματα για να ενισχύσει τη ρευστότητα σε ξένο νόμισμα, σύμφωνα με στοιχεία της Metals Focus. Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Πολωνίας εξέτασε επίσης προσωρινά την πώληση μέρους των αποθεμάτων χρυσού για τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών. Η χώρα της Κεντρικής Ευρώπης ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής χρυσού μεταξύ των κεντρικών τραπεζών το 2024 και το 2025.
Ισχυρός πυλώνας ζήτησης
Η μεταβολή αυτή έχει σημασία, επειδή οι κεντρικές τράπεζες αποτελούσαν έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της αγοράς χρυσού τα τελευταία χρόνια. Οι σταθερές αγορές τους βοήθησαν να αντισταθμιστούν οι εκροές από δυτικούς επενδυτές και στήριξαν την άνοδο του χρυσού σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Οι κεντρικές τράπεζες υπήρξαν κυρίαρχη δύναμη στην αγορά χρυσού τα τελευταία χρόνια, αγοράζοντας πάνω από 1.000 τόνους ετησίως από το 2022, που αποτέλεσε το υψηλότερο επίπεδο ετήσιας ζήτησης στην ιστορία, έως το 2024, σύμφωνα με το World Gold Council. Το 2025, οι αγορές μειώθηκαν στους 863 τόνους, καθώς οι συμμετέχοντες στην αγορά αντιμετώπιζαν ακραία μεταβλητότητα τιμών.
«Η εκτίμησή μας για την πτώση είναι ότι πιθανότατα ορισμένες κεντρικές τράπεζες πωλούν χρυσό για να στηρίξουν το νόμισμά τους ή/και να χρηματοδοτήσουν αγορές ενέργειας», ανέφερε η Natixis, επισημαίνοντας ως βασικούς παράγοντες πίεσης την άνοδο των τιμών πετρελαίου και την ενίσχυση του δολαρίου.
Παρότι οι αναδυόμενες αγορές φαίνεται να οδηγούν τις πρόσφατες πωλήσεις, μεγάλοι κάτοχοι αποθεμάτων όπως η Τράπεζα της Ινδίας, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας και η Bundesbank παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αδιαφανείς όσον αφορά τη δραστηριότητά τους στον χρυσό, υπογραμμίζοντας τη περιορισμένη ορατότητα στις ροές του επίσημου τομέα.
Ο συνδυασμός της εξόδου των ιδιωτών επενδυτών από θέσεις σε χρυσό και της μετατροπής ορισμένων κεντρικών τραπεζών σε καθαρούς πωλητές αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους της πρόσφατης πτώσης, πρόσθεσε η Natixis.
Η Natixis επισήμανε επίσης την άνοδο των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων ως έναν ακόμη παράγοντα εκροών, καθώς οι υψηλότερες αποδόσεις σε τίτλους σταθερού εισοδήματος μειώνουν την ελκυστικότητα του χρυσού, που δεν αποδίδει τόκο.
Αντίστοιχα, ο Adrian Ash, διευθυντής έρευνας στη BullionVault, δήλωσε ότι η λογική είναι απλή: ο χρυσός που αγοράστηκε ως ασφάλεια πριν από μια κρίση μπορεί να μετατραπεί σε πηγή χρηματοδότησης όταν η κρίση ξεσπά.
«Αγοράσατε χρυσό σε περίπτωση κρίσης. Τώρα η κρίση ξέσπασε», είπε.
«Η άνοδος στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και στο δολάριο και στο κόστος δανεισμού παγκοσμίως, σημαίνει ότι πολλές κεντρικές τράπεζες θα χρειαστεί να αυξήσουν τα συναλλαγματικά τους αποθέματα… και ενδεχομένως να υπερασπιστούν το νόμισμά τους», πρόσθεσε.
Ωστόσο, βετεράνοι του κλάδου προειδοποιούν ότι αυτές οι κινήσεις είναι συχνά τακτικές και όχι δομικές. Οι πωλήσεις αναδεικνύουν τον ρόλο του χρυσού ως αποθεματικού περιουσιακού στοιχείου σε περιόδους πίεσης.
«Τονίζει πραγματικά γιατί οι κεντρικές τράπεζες διακρατούν χρυσό… είναι ένα ρευστό περιουσιακό στοιχείο που συνήθως αποδίδει καλά σε περιόδους αβεβαιότητας και συνεπώς μπορούν να το αξιοποιήσουν όταν χρειάζεται», δήλωσε ο Shaokai Fan από το World Gold Council στο CNBC.
Επιπλέον, μεγάλοι καταναλωτές όπως η Κίνα ιστορικά παρεμβαίνουν όταν οι τιμές πέφτουν, και ο ανώτερος αναλυτής εμπορευμάτων της Natixis, Bernard Dahdah, εκτιμά ότι ευκαιριακές αγορές θα επανεμφανιστούν εάν οι τιμές υποχωρήσουν περαιτέρω, ενδεχομένως προσφέροντας ένα «πάτωμα» στην αγορά.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Τραμπ: «Θα εξολοθρευτεί αμέσως όποιο ιρανικό πλοίο πλησιάσει στο Ορμούζ»
- ΕΕ: Προτεραιότητα η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ – Σχέδιο στήριξης για την ενεργειακή κρίση
- ΗΠΑ: Ναυτικός αποκλεισμός του Ιράν και «λουκέτο» στα Στενά του Ορμούζ – Άλμα στο πετρέλαιο
- Αιχμές Φιντάν για συνεργασία Ελλάδας-Ισραήλ: «Δεν δεχόμαστε υποδείξεις», απαντά το ΥΠΕΞ
Πηγή: CNBC
