Συναγερμός ΙΕΑ: Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή «βυθίζει» την αγορά πετρελαίου σε αστάθεια
- Ο ΙΕΑ προειδοποιεί για μία από τις πιο ασταθείς περιόδους στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.
- Οι απώλειες προσφοράς από τα Στενά του Ορμούζ ξεπερνούν πλέον το 1 δισ. βαρέλια.
- Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου προβλέπεται να μειωθεί κατά 420 χιλ. βαρέλια ημερησίως το 2026.
Μία από τις πιο ασταθείς και επικίνδυνες περιόδους των τελευταίων δεκαετιών διανύει η παγκόσμια αγορά πετρελαίου, σύμφωνα με τη νέα έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), η οποία αποτυπώνει το τεράστιο σοκ που προκαλούν ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ.
Ο ΙΕΑ προειδοποιεί ότι η κρίση έχει ήδη οδηγήσει σε απώλειες προσφοράς που ξεπερνούν συνολικά το 1 δισ. βαρέλια, ενώ περισσότερο από 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως παραμένουν εκτός αγοράς λόγω των περιορισμών στις εξαγωγές από τις χώρες του Κόλπου.
Η εικόνα αυτή επηρεάζει πλέον τόσο την παραγωγή όσο και τη ζήτηση, οδηγώντας σε μία σπάνια συνθήκη ταυτόχρονης συρρίκνωσης της κατανάλωσης και μεγάλης διαταραχής στην προσφορά.
Σύμφωνα με τις νέες προβλέψεις του ΙΕΑ, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου θα μειωθεί κατά 420 χιλιάδες βαρέλια ημερησίως το 2026, στα 104 εκατ. βαρέλια ημερησίως, δηλαδή περίπου 1,3 εκατ. βαρέλια χαμηλότερα σε σχέση με τις προβλέψεις πριν από την έναρξη του πολέμου.
Η μεγαλύτερη πτώση αναμένεται το δεύτερο τρίμηνο του 2026, όταν η ζήτηση προβλέπεται να υποχωρήσει κατά 2,45 εκατ. βαρέλια ημερησίως. Οι οικονομίες εκτός ΟΟΣΑ αντιστοιχούν στο μεγαλύτερο μέρος της μείωσης, ωστόσο σημαντική πτώση καταγράφεται και στις ανεπτυγμένες οικονομίες.
Ο ΙΕΑ αποδίδει την επιβράδυνση κυρίως στις υψηλές τιμές ενέργειας, στην επιδείνωση των οικονομικών συνθηκών και στα μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης καυσίμων που εφαρμόζουν κυβερνήσεις και επιχειρήσεις.
Ιδιαίτερα ισχυρές πιέσεις δέχονται οι αερομεταφορές και η πετροχημική βιομηχανία, ενώ η μειωμένη οικονομική δραστηριότητα αρχίζει να επηρεάζει ολοένα και περισσότερο τη συνολική ενεργειακή κατανάλωση.
Στο σκέλος της προσφοράς, η εικόνα παραμένει ακόμη πιο ανησυχητική.
Η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου υποχώρησε στα 95,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως τον Απρίλιο, με τις συνολικές απώλειες παραγωγής από τον Φεβρουάριο να φτάνουν πλέον τα 12,8 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Οι μεγαλύτερες απώλειες εντοπίζονται στις χώρες του Κόλπου που επηρεάζονται άμεσα από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, όπου η παραγωγή παραμένει 14,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως κάτω από τα προπολεμικά επίπεδα.
Παράλληλα, τα παγκόσμια αποθέματα καταγράφουν ιστορική συρρίκνωση. Μόνο τον Μάρτιο τα αποθέματα μειώθηκαν κατά 129 εκατ. βαρέλια, ενώ τον Απρίλιο ακολούθησε νέα πτώση 117 εκατ. βαρελιών.
Η διακοπή της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Ορμούζ οδήγησε σε τεράστια πτώση των χερσαίων αποθεμάτων κατά 170 εκατ. βαρέλια μέσα σε έναν μήνα, ενώ οι ποσότητες που αποθηκεύονται σε δεξαμενόπλοια αυξήθηκαν κατά 53 εκατ. βαρέλια, καθώς οι αγορές αναζητούν εναλλακτικές λύσεις μεταφοράς και αποθήκευσης.
Η κρίση έχει προκαλέσει ακραία μεταβλητότητα και στις τιμές του πετρελαίου.
Το North Sea Dated κινήθηκε μέσα σε εύρος σχεδόν 50 δολαρίων ανά βαρέλι τον Απρίλιο, ενώ η μέση τιμή εκτινάχθηκε στα 120,36 δολάρια ανά βαρέλι, αυξημένη κατά περίπου 16,5 δολάρια σε μηνιαία βάση.
Ταυτόχρονα, οι διακυμάνσεις στα συμβόλαια futures Brent και WTI παραμένουν ιδιαίτερα έντονες, αντανακλώντας τη μεγάλη αβεβαιότητα γύρω από την εξέλιξη του πολέμου και τη λειτουργία των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι παραγωγοί εκτός Μέσης Ανατολής αυξάνουν την παραγωγή και τις εξαγωγές τους για να καλύψουν μέρος του κενού.
Οι εξαγωγές αργού από τη λεκάνη του Ατλαντικού προς αγορές ανατολικά του Σουέζ έχουν αυξηθεί κατά 3,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τον Φεβρουάριο, κυρίως από τις ΗΠΑ, τη Βραζιλία, τον Καναδά, το Καζακστάν και τη Βενεζουέλα.
Αυξημένες εμφανίζονται και οι ρωσικές εξαγωγές, καθώς οι επιθέσεις σε ρωσικά διυλιστήρια έχουν περιορίσει την εγχώρια κατανάλωση και έχουν οδηγήσει περισσότερες ποσότητες προς τις διεθνείς αγορές.
Παράλληλα, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα προσπαθούν να ανακατευθύνουν μέρος των εξαγωγών τους μέσω τερματικών σταθμών εκτός Ορμούζ, ενώ στρατηγικά αποθέματα κρατών και εταιρειών διοχετεύονται σταδιακά στην αγορά.
Ωστόσο, ο ΙΕΑ προειδοποιεί ότι ακόμη και σε περίπτωση σταδιακής επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ μέσα στο τρίτο τρίμηνο, η ανάκαμψη της προσφοράς θα είναι πιο αργή από την επαναφορά της ζήτησης.
Ως αποτέλεσμα, η αγορά πετρελαίου εκτιμάται ότι θα παραμείνει ελλειμματική μέχρι και το τέλος του έτους, με τη μεταβλητότητα να θεωρείται σχεδόν βέβαιη ενόψει της θερινής περιόδου και της αυξημένης εποχικής ζήτησης.
