Ευρώπη: 11 εκατ. νέοι εκτός εργασίας και εκπαίδευσης – Η χαμένη ευκαιρία των 100 δισ. ευρώ

• Σχεδόν 11 εκατ. νέοι ηλικίας 15 έως 29 ετών στην Ε.Ε. και το Ηνωμένο Βασίλειο δεν εργάζονται ούτε συμμετέχουν σε εκπαίδευση ή κατάρτιση.
• Έως 100 δισ. ευρώ υπολογίζεται το δυνητικό οικονομικό όφελος από την επανένταξή τους, σύμφωνα με εκτίμηση του Reuters Breakingviews.
• Η Γαλλία και η Ιταλία εμφανίζουν υψηλά ποσοστά νέων εκτός αγοράς εργασίας, ενώ η Ολλανδία αποτελεί παράδειγμα αποτελεσματικότερης σύνδεσης εκπαίδευσης και απασχόλησης.

Μια σημαντική αντίφαση βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας: σχεδόν 11 εκατομμύρια νέοι παραμένουν εκτός απασχόλησης και εκπαίδευσης, την ώρα που σχεδόν οι μισές μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύονται να εντοπίσουν εργαζομένους με τις κατάλληλες δεξιότητες.

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις κοινωνικές συνέπειες της ανεργίας των νέων, αλλά μεταφράζεται και σε σημαντικές απώλειες για την ευρωπαϊκή οικονομία.

Σύμφωνα με ανάλυση του Πιερ Μπριανσόν στο Reuters Breakingviews, η αδυναμία αξιοποίησης ενός τόσο μεγάλου τμήματος του νέου εργατικού δυναμικού περιορίζει την παραγωγικότητα, επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά και ενισχύει τις κοινωνικές ανισότητες.

Το δυνητικό οικονομικό όφελος από την επανένταξη αυτών των νέων στην εργασία ή την εκπαίδευση θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 100 δισ. ευρώ, σύμφωνα με εκτίμηση που παρουσιάζει η ανάλυση.

Σχεδόν 9 εκατ. νέοι εκτός εργασίας στην Ε.Ε.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ, το 2025 το 12,3% των νέων ηλικίας 15 έως 29 ετών στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήκε στην κατηγορία NEET, δηλαδή δεν εργαζόταν, δεν σπούδαζε και δεν συμμετείχε σε πρόγραμμα επαγγελματικής κατάρτισης.

Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε σχεδόν 9 εκατομμύρια νέους.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο αντίστοιχος αριθμός υπολογίζεται σε 1,7 εκατομμύρια, ανεβάζοντας το σύνολο της Ε.Ε. και της Βρετανίας κοντά στα 11 εκατομμύρια.

Η παραμονή εκτός εργασίας και εκπαίδευσης αποτελεί σημαντική πρόκληση, καθώς μπορεί να περιορίσει τις επαγγελματικές προοπτικές των νέων και να δυσκολέψει τη μελλοντική ένταξή τους στην αγορά εργασίας.

Γαλλία και Ιταλία με υψηλά ποσοστά

Οι επιδόσεις διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών.

Στη Γαλλία, το ποσοστό των νέων NEET διαμορφώθηκε στο 15,9% το 2025, ξεπερνώντας τόσο τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ανέρχεται στο 12,3%, όσο και εκείνον του ΟΟΣΑ, στο 12,9%.

Η γαλλική οικονομία δεν έχει καταγράψει ουσιαστική βελτίωση στον συγκεκριμένο δείκτη κατά την τελευταία δεκαετία, σύμφωνα με την ανάλυση.

Στην Ιταλία, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώθηκε στο 15,6%, παραμένοντας υψηλό παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών.

Ειδικότερα, η χώρα έχει καταγράψει μείωση άνω των 10 ποσοστιαίων μονάδων μέσα σε μία δεκαετία.

Σύμφωνα με το Reuters Breakingviews, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισε το ειδικό πρόγραμμα στήριξης νέων NEET που ξεκίνησε στις αρχές του 2022, επί κυβέρνησης Μάριο Ντράγκι.

Αντίθετα, στο Ηνωμένο Βασίλειο το ποσοστό έχει αυξηθεί ελαφρώς, ενώ στη Γερμανία υποχώρησε στο 10%, συνεχίζοντας την πτωτική τάση που καταγράφεται από το 2015.

Το οικονομικό κόστος των 100 δισ. ευρώ

Η παραμονή εκατομμυρίων νέων εκτός εργασίας έχει σημαντικές επιπτώσεις τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο και στα δημόσια οικονομικά.

Οι κυβερνήσεις καλούνται να καλύπτουν αυξημένες κοινωνικές ανάγκες, μεταξύ άλλων μέσω επιδομάτων ανεργίας και υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης.

Παράλληλα, η οικονομία στερείται εργατικό δυναμικό, παραγωγικότητα και δυνητικά φορολογικά έσοδα.

Οι συνέπειες μπορούν να διαρκέσουν για πολλά χρόνια, καθώς η παρατεταμένη απομάκρυνση από την αγορά εργασίας δυσκολεύει τη μελλοντική επαγγελματική αποκατάσταση.

Το πρόβλημα επηρεάζει δυσανάλογα συχνά νέους από οικογένειες χαμηλότερου εισοδήματος, αυξάνοντας τον κίνδυνο διατήρησης των κοινωνικών ανισοτήτων από γενιά σε γενιά.

Σύμφωνα με το γαλλικό ινστιτούτο Cercle des économistes, η επανένταξη των νέων NEET στην εργασία ή στην εκπαίδευση θα μπορούσε να αυξήσει την οικονομική παραγωγή της Γαλλίας κατά περισσότερο από 0,4% ετησίως.

Με αναγωγή της συγκεκριμένης εκτίμησης στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ηνωμένο Βασίλειο, το Reuters Breakingviews υπολογίζει ότι το δυνητικό οικονομικό όφελος θα μπορούσε να πλησιάσει τα 100 δισ. ευρώ.

Το ποσό αυτό δεν αποτελεί καταγεγραμμένη ετήσια δημοσιονομική δαπάνη, αλλά εκτίμηση της πρόσθετης οικονομικής παραγωγής που θα μπορούσε να προκύψει από την καλύτερη αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού.

Το παράδειγμα της Ολλανδίας

Στον αντίποδα βρίσκονται ευρωπαϊκές χώρες που έχουν καταφέρει να περιορίσουν σημαντικά τον αριθμό των νέων εκτός εργασίας και εκπαίδευσης.

Η Ολλανδία καταγράφει ποσοστό μόλις 5,6%, ενώ η Ιρλανδία και η Νορβηγία εμφανίζουν αντίστοιχες επιδόσεις κοντά στο 6%.

Σύμφωνα με έκθεση της RAND Corporation, το ολλανδικό εκπαιδευτικό σύστημα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην έγκαιρη υποστήριξη των νέων που εγκαταλείπουν το σχολείο χωρίς να έχουν αποκτήσει αναγνωρισμένο τίτλο σπουδών.

Η προσέγγιση βασίζεται στη συνεργασία σχολείων, φορέων επαγγελματικής κατάρτισης, τοπικών αρχών και επιχειρήσεων, με στόχο να αποτρέπεται η μακροχρόνια απομάκρυνση των νέων από την εκπαίδευση και την απασχόληση.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει και η επαγγελματική εκπαίδευση.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το βρετανικό Resolution Foundation, το 2024 μόλις το 22% των νέων ηλικίας 18 έως 21 ετών στη Βρετανία συμμετείχε σε προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης.

Το αντίστοιχο ποσοστό έφτανε το 35% στην Ολλανδία, τη Δανία και τη Γερμανία.

Η διαφορά αναδεικνύει τη σημασία της σύνδεσης μεταξύ εκπαίδευσης και πραγματικών αναγκών της αγοράς εργασίας.

Γιατί οι μεταρρυθμίσεις δεν έχουν πάντα αποτέλεσμα

Η περίπτωση της Γαλλίας δείχνει ότι η αύξηση των διαθέσιμων προγραμμάτων κατάρτισης δεν αρκεί από μόνη της για την αντιμετώπιση του προβλήματος.

Μετά τη μεταρρύθμιση που προώθησε ο Εμανουέλ Μακρόν το 2017, ο αριθμός των μαθητευόμενων στη χώρα υπερδιπλασιάστηκε.

Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση, το πρόγραμμα δεν κατάφερε να προσελκύσει στον επιδιωκόμενο βαθμό ανέργους νέους που προέρχονται από οικογένειες χαμηλού εισοδήματος.

Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει την ανάγκη για πιο στοχευμένες παρεμβάσεις, ανάλογα με τις κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες κάθε ομάδας νέων.

Οι επιχειρήσεις αναζητούν εργαζομένους με δεξιότητες

Την ώρα που εκατομμύρια νέοι βρίσκονται εκτός αγοράς εργασίας, σχεδόν οι μισές μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ε.Ε. δηλώνουν ότι δυσκολεύονται να καλύψουν θέσεις με κατάλληλα καταρτισμένο προσωπικό.

Η αντίφαση αυτή αποτυπώνει το χάσμα μεταξύ των δεξιοτήτων που διαθέτει μέρος του εργατικού δυναμικού και εκείνων που αναζητούν οι εργοδότες.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει καταρτίσει κατάλογο 42 επαγγελμάτων με ελλείψεις προσωπικού, για τα οποία εξετάζονται δυνατότητες διευκόλυνσης της πρόσβασης εργαζομένων από τρίτες χώρες.

Στον κατάλογο περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων:

• Οικοδόμοι και συγκολλητές
• Μηχανολόγοι και χημικοί μηχανικοί
• Οδηγοί φορτηγών
• Ηλεκτροτεχνίτες
• Αναλυτές συστημάτων και προγραμματιστές λογισμικού

Η ύπαρξη εκατομμυρίων νέων εκτός εργασίας, παράλληλα με τις ελλείψεις σε κρίσιμα επαγγέλματα, υπογραμμίζει ότι η αντιμετώπιση του προβλήματος δεν περιορίζεται στη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης.

Απαιτείται επίσης η ανάπτυξη δεξιοτήτων, η ενίσχυση της επαγγελματικής κατάρτισης και η αποτελεσματικότερη διασύνδεση των νέων με τις επιχειρήσεις.

Η πρόκληση για την ευρωπαϊκή οικονομία

Η ανάλυση του Reuters Breakingviews καταλήγει ότι δεν υπάρχει μία ενιαία λύση για όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.

Η έγκαιρη στήριξη όσων εγκαταλείπουν την εκπαίδευση, η ανάπτυξη προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης και η στενότερη συνεργασία σχολείων, πανεπιστημίων και επιχειρήσεων αποτελούν βασικές κατευθύνσεις για τον περιορισμό του φαινομένου.

Παράλληλα, οι πολιτικές χρειάζεται να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν νέοι από οικονομικά ευάλωτες οικογένειες.

Για την Ευρώπη, η επανένταξη σχεδόν 11 εκατομμυρίων νέων στην εκπαίδευση και την εργασία δεν αποτελεί μόνο κοινωνική πρόκληση. Είναι και μια σημαντική οικονομική ευκαιρία, με δυνητικό όφελος που θα μπορούσε να προσεγγίσει τα 100 δισ. ευρώ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τζένσεν Χουάνγκ: Από ένα εστιατόριο το 1993 σε μια αυτοκρατορία 4 τρισ. δολαρίων
• Ο λογαριασμός των 13,87 δισ. ευρώ – Ποιοι σηκώνουν το βάρος της φορολογίας εισοδήματος
• Ποιοι αθλητές «πουλάνε» περισσότερο το 2026: Το ιστορικό ρεκόρ του Γιάννη Αντετοκούνμπο
• DBRS: Πώς η Ελλάδα εκτόξευσε τα φορολογικά έσοδα και τα πρωτογενή πλεονάσματα