Το Ορμούζ αδειάζει τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου – Φόβοι για νέα ενεργειακή κρίση
Η παρατεταμένη κρίση στα Στενά του Ορμούζ αρχίζει να μετατρέπεται από γεωπολιτικό σοκ σε πραγματική απειλή για την παγκόσμια οικονομία, την ενέργεια και τη ναυτιλία, καθώς τα αποθέματα πετρελαίου μειώνονται δραματικά -με ρυθμούς ταχύτερους από κάθε άλλη περίοδο μετά το 2018, σύμφωνα με αναλύσεις διεθνών οίκων αλλά και στοιχεία που επικαλούνται η WSJ και το Reuters.
Τους πρώτους μήνες μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν, η παγκόσμια αγορά κατάφερε να απορροφήσει μέρος του σοκ αξιοποιώντας ένα τεράστιο «μαξιλάρι ασφαλείας»: αποθέματα πετρελαίου που βρίσκονταν είτε σε χερσαίες εγκαταστάσεις είτε αποθηκευμένα σε δεξαμενόπλοια στη θάλασσα.
Όμως αυτό το απόθεμα ασφαλείας εξαντλείται πλέον με ανησυχητική ταχύτητα.
Τα αποθέματα υποχωρούν στα χαμηλότερα των τελευταίων ετών
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Allied Shipbroking και της Allied QuantumSea Research, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου — μετρημένα σε ημέρες κάλυψης της ζήτησης — αναμένεται να υποχωρήσουν στις 98 ημέρες μέχρι τα τέλη Μαΐου, από περίπου 101 σήμερα.
Παράλληλα, στοιχεία του Διεθνή Οργανισμού Ενέργειας δείχνουν ότι μόνο τον Μάρτιο και τον Απρίλιο τα παγκόσμια αποθέματα μειώθηκαν κατά περίπου 250 εκατ. βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί σε σχεδόν δυόμισι ημέρες παγκόσμιας κατανάλωσης.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η αγορά πλησιάζει στα λεγόμενα «tank bottoms», δηλαδή στα ελάχιστα επίπεδα ασφαλείας κάτω από τα οποία η λειτουργία της εφοδιαστικής αλυσίδας γίνεται εξαιρετικά δύσκολη.
Το Ορμούζ παραμένει το μεγάλο “choke point” της παγκόσμιας οικονομίας
Η εικόνα επιβαρύνεται από τις συνεχιζόμενες διαταραχές στη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και LNG. Ο διευθύνων σύμβουλος της Saudi Aramco, Αμίν Νάσερ, προειδοποίησε ότι η αγορά χάνει περίπου 100 εκατ. βαρέλια πετρελαίου για κάθε εβδομάδα που το πέρασμα παραμένει ουσιαστικά μπλοκαρισμένο.
Πριν από την κρίση, περίπου 70 πλοία διέρχονταν καθημερινά από την περιοχή. Σήμερα, σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, οι διελεύσεις έχουν περιοριστεί σε μόλις δύο έως πέντε πλοία ημερησίως.
Ακόμη και μετά τις εκτροπές φορτίων μέσω αγωγών και τη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων, η καθαρή απώλεια προσφοράς εκτιμάται μεταξύ 9 και 12 εκατ. βαρελιών ημερησίως.
Οι κυβερνήσεις «καίνε» τα στρατηγικά αποθέματα
Η πίεση έχει ήδη οδηγήσει στη μεγαλύτερη συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων στην ιστορία. Τα κράτη-μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας έχουν ήδη αποδεσμεύσει εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια, επιχειρώντας να σταθεροποιήσουν τις αγορές και να αποτρέψουν ακραίες ελλείψεις καυσίμων.
Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι αυτή η στρατηγική απλώς μεταθέτει το πρόβλημα χρονικά. Τα αποθέματα λειτουργούν ως προσωρινό «δίχτυ ασφαλείας», όχι ως μόνιμη αντικατάσταση της χαμένης παραγωγής.
Σύμφωνα με υπολογισμούς της αγοράς, ακόμη και τα συνολικά κρατικά αποθέματα διεθνώς θα επαρκούσαν μόνο για μερικούς μήνες σε περίπτωση παρατεταμένης διακοπής των ροών από τον Περσικό Κόλπο.
Το μεγάλο ρίσκο έρχεται το καλοκαίρι
Οι φόβοι εντείνονται επειδή η κρίση συμπίπτει με την παραδοσιακά ισχυρότερη περίοδο ζήτησης πετρελαίου.
Κατά το τρίτο τρίμηνο κάθε έτους, η κατανάλωση αυξάνεται λόγω:
- της θερινής τουριστικής περιόδου,
- της υψηλής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στη Μέση Ανατολή,
- και της αυξημένης δραστηριότητας των διυλιστηρίων.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας εκτιμά ότι η παγκόσμια διυλιστηριακή δραστηριότητα αυξάνεται κατά περίπου 3,7 εκατ. βαρέλια ημερησίως από τον Μάιο έως τον Αύγουστο.
Αυτό σημαίνει ότι η αγορά μπαίνει στη φάση μέγιστης κατανάλωσης με τα χαμηλότερα διαθέσιμα αποθέματα των τελευταίων ετών.
Η Ασία εμφανίζεται πιο εκτεθειμένη
Η ασιατική αγορά θεωρείται ήδη η πιο ευάλωτη απέναντι στις εξελίξεις.
Οι εισαγωγές αργού της Κίνας υποχώρησαν αισθητά τον Απρίλιο, ενώ μειωμένα εμφανίζονται και τα αποθέματα καυσίμων στη Σιγκαπούρη, βασικό ενεργειακό κόμβο της περιοχής. Αρκετές ασιατικές κυβερνήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει να αξιοποιούν στρατηγικά αποθέματα για να συγκρατήσουν τις εγχώριες τιμές καυσίμων και να αποτρέψουν ελλείψεις.
Η ναυτιλία δεν θα επανέλθει γρήγορα
Ακόμη και αν υπάρξει σύντομα συμφωνία για αποκλιμάκωση και επαναλειτουργία του Ορμούζ, η πλήρης επιστροφή στην κανονικότητα θεωρείται μακρινό σενάριο.
Η Wood Mackenzie εκτιμά ότι η ομαλοποίηση των ροών δεν θα επιτευχθεί πριν από τα τέλη Ιουνίου, ενώ η DHLανεβάζει τον χρονικό ορίζοντα αποκατάστασης ακόμη και στους έξι μήνες.
Οι αναλυτές σημειώνουν ότι η αποναρκοθέτηση, η αποκατάσταση υποδομών και η επανεκκίνηση των logistics απαιτούν χρόνο, ακόμη και σε περίπτωση άμεσης εκεχειρίας.
Το βασικό ερώτημα πλέον για τις αγορές δεν είναι μόνο πότε θα ανοίξει ξανά πλήρως το Ορμούζ — αλλά αν τα παγκόσμια αποθέματα θα αντέξουν μέχρι τότε.
