ΗΠΑ – Ιράν: Το μυστικό σχέδιο των 14 σημείων που αλλάζει τη Μέση Ανατολή

• Στις 19 Ιουνίου αναμένεται να υπογραφεί στην Ελβετία μνημόνιο κατανόησης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
• Το προσχέδιο περιλαμβάνει 14 σημεία και ανοίγει παράθυρο 60 ημερών για οριστική συμφωνία.
• Προβλέπεται επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και σταδιακή άρση κυρώσεων.
• Στο τραπέζι βρίσκεται πρόγραμμα οικονομικής στήριξης ύψους 300 δισ. δολαρίων.
• Κρίσιμο παραμένει το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.

Λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη υπογραφή μνημονίου κατανόησης στην Ελβετία, το περιεχόμενο του προσχεδίου συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν αποκαλύπτει το εύρος των φιλοδοξιών των δύο πλευρών. Η συμφωνία δεν περιορίζεται σε μια κατάπαυση του πυρός, αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει το πλαίσιο για μια συνολική αναδιάταξη των σχέσεων Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν.

Σύμφωνα με το κείμενο, οι δύο χώρες δεσμεύονται στον άμεσο και μόνιμο τερματισμό των εχθροπραξιών σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ενώ αναλαμβάνουν την υποχρέωση να απέχουν από μελλοντικές στρατιωτικές ενέργειες ή απειλές χρήσης βίας.

Το προσχέδιο προβλέπει επίσης σεβασμό της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των δύο χωρών, καθώς και αποχή από παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς.

Ορμούζ, κυρώσεις και πακέτο 300 δισ. δολαρίων

Στο επίκεντρο της συμφωνίας βρίσκεται η αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και να επαναφέρουν τη ναυσιπλοΐα στα προπολεμικά επίπεδα εντός 30 ημερών, ενώ το Ιράν δεσμεύεται να αποκαταστήσει πλήρως τη διέλευση εμπορικών πλοίων και να προχωρήσει σε αποναρκοθέτηση των θαλάσσιων διαδρόμων.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η πρόβλεψη για πρόγραμμα οικονομικής ανασυγκρότησης ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων. Το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μηχανισμού οικονομικής στήριξης που θα μπορούσε να αποτελέσει τη μεγαλύτερη οικονομική πρωτοβουλία για το Ιράν μετά από δεκαετίες κυρώσεων και διεθνούς απομόνωσης.

Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών θα εκδώσει εξαιρέσεις που θα επιτρέπουν εκ νέου τις εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και συναφών υπηρεσιών, ενώ προβλέπεται και η σταδιακή αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.

Το αγκάθι των πυρηνικών

Παρά τη θεαματική πρόοδο που αποτυπώνεται στο προσχέδιο, το πιο δύσκολο ζήτημα παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η Τεχεράνη επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή της ότι δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, ωστόσο οι κρίσιμες τεχνικές λεπτομέρειες παραπέμπονται στις διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν κατά τη διάρκεια των επόμενων 60 ημερών.

Στο διάστημα αυτό θα συζητηθούν:

• Τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου.
• Οι μελλοντικές δυνατότητες εμπλουτισμού.
• Οι ενεργειακές ανάγκες του Ιράν.
• Οι μηχανισμοί επιθεώρησης και επαλήθευσης.
• Οι όροι οριστικής άρσης των κυρώσεων.

Μέχρι να υπάρξει τελική συμφωνία, το Ιράν δεσμεύεται να μην επεκτείνει το πυρηνικό του πρόγραμμα, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην περιοχή.

Διεθνής κατοχύρωση μέσω ΟΗΕ

Το προσχέδιο προβλέπει επίσης τη δημιουργία ειδικού μηχανισμού παρακολούθησης της εφαρμογής της τελικής συμφωνίας, ενώ το οριστικό κείμενο αναμένεται να κατατεθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για έγκριση μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος.

Εάν οι συνομιλίες ολοκληρωθούν επιτυχώς, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές συμφωνίες της τελευταίας δεκαετίας, με επιπτώσεις που εκτείνονται από την αγορά ενέργειας και το διεθνές εμπόριο μέχρι τις ισορροπίες ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΕΚΤ: Οι κίνδυνοι για την ενέργεια παραμένουν παρά τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν
• Την Παρασκευή στο Μπούργκενστοκ της Ελβετίας η υπογραφή της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν
• Πώς η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν επηρεάζει την ελληνική οικονομία
• «Πράσινο φως» από το Ευρωκοινοβούλιο για τη συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ: Τι αλλάζει σε δασμούς και εμπόριο