Ποιος θα πληρώσει τον λογαριασμό της Ευρώπης: Τι διεκδικεί η Ελλάδα από τον νέο προϋπολογισμό

• Η ΕΕ μεταθέτει για τον Οκτώβριο τις κρίσιμες αποφάσεις για τον νέο προϋπολογισμό 2028-2034.
• Η Ελλάδα θέτει ως αδιαπραγμάτευτες προτεραιότητες την Πολιτική Συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική.
• Στο τραπέζι νέοι ευρωπαϊκοί φόροι και πηγές εσόδων για τη χρηματοδότηση των αυξημένων αναγκών της Ένωσης.

Χωρίς ουσιαστική πρόοδο ολοκληρώθηκε η συζήτηση των Ευρωπαίων ηγετών για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) της περιόδου 2028-2034, καθώς οι διαφωνίες για το ύψος του προϋπολογισμού και τον τρόπο χρηματοδότησής του παραμένουν μεγάλες. Η Σύνοδος Κορυφής των Βρυξελλών δεν κατέληξε σε συγκεκριμένες αποφάσεις, με τους «27» να παραπέμπουν τη δύσκολη διαπραγμάτευση στον Οκτώβριο, όταν η Ιρλανδία θα παρουσιάσει νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο με στόχο να γεφυρωθούν οι αποκλίσεις και να ανοίξει ο δρόμος για πολιτική συμφωνία έως το τέλος του έτους.

Για την Ελλάδα, η διαπραγμάτευση έχει ιδιαίτερη σημασία. Το αποτέλεσμα θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό το ύψος των πόρων που θα κατευθυνθούν τα επόμενα χρόνια στην Πολιτική Συνοχής, στην Κοινή Αγροτική Πολιτική, αλλά και σε νέους τομείς προτεραιότητας όπως η άμυνα, η ενεργειακή μετάβαση, η ανταγωνιστικότητα και η διαχείριση του μεταναστευτικού.

Το διακύβευμα είναι ακόμη μεγαλύτερο αν ληφθεί υπόψη ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να χρηματοδοτήσει ένα πολύ πιο απαιτητικό σύνολο πολιτικών σε σχέση με το παρελθόν. Η στήριξη της Ουκρανίας, η ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας, η τεχνολογική αυτονομία απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα, η πράσινη μετάβαση και η ενεργειακή ασφάλεια απαιτούν σημαντικά περισσότερους πόρους από όσους διέθετε η Ένωση στην προηγούμενη επταετία.

Οι ελληνικές κόκκινες γραμμές

Στη συνέντευξη Τύπου μετά το τέλος της Συνόδου, ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε τη διαπραγμάτευση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο «εξαιρετικά δύσκολη», σημειώνοντας ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των κρατών-μελών ως προς το ύψος του προϋπολογισμού και τις προτεραιότητες χρηματοδότησης.

Όπως ανέφερε, από τη μία πλευρά βρίσκονται οι χώρες που θεωρούν ότι οι αυξημένες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις απαιτούν έναν πιο φιλόδοξο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και από την άλλη εκείνες που αντιμετωπίζουν το ζήτημα κυρίως μέσα από το πρίσμα των εθνικών τους συνεισφορών, εμφανιζόμενες πιο επιφυλακτικές απέναντι σε μια σημαντική αύξηση των κοινοτικών δαπανών.

Ο πρωθυπουργός ξεκαθάρισε ότι η διατήρηση των πόρων της Πολιτικής Συνοχής και της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής αποτελεί αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα για την Ελλάδα. Πρόκειται για δύο από τους σημαντικότερους πυλώνες ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για τη χώρα, οι οποίοι στηρίζουν τις περιφέρειες, τις δημόσιες επενδύσεις, τις υποδομές και τον πρωτογενή τομέα.

Παράλληλα, εξέφρασε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι στο νέο πλαίσιο αναγνωρίζεται η ανάγκη διάθεσης περισσότερων πόρων για τη διαχείριση του μεταναστευτικού και για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, τομείς στους οποίους η Ελλάδα έχει επανειλημμένα ζητήσει ισχυρότερη ευρωπαϊκή στήριξη.

Η ελληνική θέση συνοψίζεται στην ανάγκη εξεύρεσης μιας ισορροπίας: η Ευρωπαϊκή Ένωση να αποκτήσει τα χρηματοδοτικά εργαλεία που χρειάζεται για να ενισχύσει την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τη στρατηγική της αυτονομία, χωρίς όμως να αποδυναμώσει πολιτικές που εξακολουθούν να αποτελούν βασικό μοχλό ανάπτυξης και σύγκλισης για χώρες όπως η Ελλάδα. Έτσι, η Αθήνα εμφανίζεται θετική σε έναν πιο φιλόδοξο κοινοτικό προϋπολογισμό, υπό την προϋπόθεση ότι οι νέες προτεραιότητες δεν θα χρηματοδοτηθούν εις βάρος των παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών.

Τα δύο στρατόπεδα

Η συζήτηση για το νέο δημοσιονομικό πλαίσιο έχει ήδη διαμορφώσει δύο διακριτά στρατόπεδα εντός της ΕΕ.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, με προεξάρχουσες τη Γερμανία, τις Κάτω Χώρες, την Αυστρία και αρκετές σκανδιναβικές κυβερνήσεις. Οι χώρες αυτές εμφανίζονται απρόθυμες να αυξήσουν τις εθνικές τους συνεισφορές και ζητούν περιορισμό των δαπανών, καθώς και αυστηρότερη στόχευση των κονδυλίων.

Από την άλλη πλευρά βρίσκονται τα κράτη που εξακολουθούν να στηρίζονται σε σημαντικό βαθμό στα ταμεία συνοχής και στις αγροτικές ενισχύσεις. Οι χώρες αυτές επιδιώκουν να αποτρέψουν περικοπές σε πολιτικές που θεωρούν ότι συμβάλλουν στη σύγκλιση των οικονομιών και στη μείωση των ανισοτήτων εντός της Ένωσης.

Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο αριθμούς. Αφορά το μοντέλο ανάπτυξης που θα επιλέξει η Ευρώπη για την επόμενη δεκαετία και το αν οι νέες γεωπολιτικές και αμυντικές ανάγκες θα αλλάξουν ριζικά τον τρόπο κατανομής των κοινοτικών πόρων.

Η αναζήτηση νέων εσόδων

Η δυσκολία επίτευξης συμφωνίας δεν περιορίζεται στο ύψος του προϋπολογισμού. Εξίσου περίπλοκο είναι το ερώτημα για το ποιος θα τον χρηματοδοτήσει.

Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ανακοίνωσε ότι οι ηγέτες συμφώνησαν να αναθέσουν στην Ιρλανδία την επιτάχυνση των εργασιών για τους νέους «ίδιους πόρους» της ΕΕ, δηλαδή τις πηγές εσόδων που θα μπορούσαν να ενισχύσουν τον κοινοτικό προϋπολογισμό χωρίς να αυξηθούν υπερβολικά οι εθνικές εισφορές.

Μεταξύ των προτάσεων που βρίσκονται στο τραπέζι περιλαμβάνονται έσοδα από το σύστημα εμπορίας εκπομπών άνθρακα, φόροι στις ψηφιακές υπηρεσίες, στα κρυπτονομίσματα και στα διαδικτυακά τυχερά παιχνίδια, εισφορές από μεγάλες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην ευρωπαϊκή αγορά, αλλά και άλλες πηγές χρηματοδότησης που εξακολουθούν να προκαλούν αντιδράσεις μεταξύ των κρατών-μελών.

Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η ΕΕ χρειάζεται ένα «ισχυρό και σταθερό σύστημα νέων ιδίων πόρων», καθώς οι ανάγκες χρηματοδότησης αυξάνονται διαρκώς.

Ο Οκτώβριος ως σημείο καμπής

Το επόμενο καθοριστικό ραντεβού έχει οριστεί για τον Οκτώβριο. Μέχρι τότε, η Ιρλανδία θα επιχειρήσει να διαμορφώσει ένα νέο «διαπραγματευτικό κουτί» που θα καταγράφει τα σημεία σύγκλισης και θα επιχειρεί να γεφυρώσει τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.

Η πίεση για συμφωνία είναι έντονη, καθώς το 2027 αρκετές χώρες της ΕΕ –μεταξύ αυτών και η Ελλάδα– εισέρχονται σε εκλογικούς κύκλους, γεγονός που θα μπορούσε να καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την επίτευξη συμβιβασμών.

Για την Αθήνα, ο Οκτώβριος δεν αποτελεί απλώς έναν ακόμη σταθμό μιας ευρωπαϊκής διαπραγμάτευσης. Είναι το σημείο στο οποίο θα αρχίσει να διαφαίνεται εάν η Ελλάδα θα καταφέρει να διατηρήσει τη θέση της μεταξύ των βασικών ωφελημένων του νέου ευρωπαϊκού προϋπολογισμού ή αν η μετατόπιση των ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων θα οδηγήσει σε έναν διαφορετικό χάρτη χρηματοδότησης για την επόμενη επταετία.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Κόστα: Η ΕΕ κρατά ανοιχτό δίαυλο με τη Μόσχα, αλλά δεν βλέπει διάθεση για ειρήνη
• Υποχωρούν σταδιακά οι τιμές των καυσίμων: Έως 15 λεπτά φθηνότερη η βενζίνη μέσα σε έναν μήνα
• Υδρογονάνθρακες: Το μεγάλο στοίχημα των 10 δισ. ευρώ – Γιατί το 16% ποσοστό επιτυχίας θεωρείται «καλό νέο» για τη γεώτρηση του 2027