Κάρτες αντί για μετρητά: Η συνταγή της ΤτΕ για να κλείσει το «κενό ΦΠΑ»
- Η Τράπεζα της Ελλάδος προτείνει διεύρυνση φορολογικών κινήτρων για πληρωμές με ηλεκτρονικά μέσα.
- Στόχος είναι η περαιτέρω μείωση της φοροδιαφυγής σε κλάδους όπου κυριαρχούν τα μετρητά.
- Το κενό ΦΠΑ έχει περιοριστεί στο 11,4%, από 24% το 2019.
- Η ΤτΕ ζητά παράλληλα στοχευμένους ελέγχους σε ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους.
Τη διεύρυνση των φορολογικών κινήτρων προς τους καταναλωτές, ώστε να συνεχίσουν να ζητούν αποδείξεις και να πραγματοποιούν πληρωμές μέσω τραπεζικού συστήματος, εισηγείται η Τράπεζα της Ελλάδος στην Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2026 που κατατέθηκε στη Βουλή. Όπως επισημαίνει, η ενίσχυση των ηλεκτρονικών συναλλαγών μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στον περιορισμό της φοροδιαφυγής, ιδιαίτερα σε επαγγελματικούς κλάδους όπου εξακολουθεί να κυριαρχεί η χρήση μετρητών.
Η κεντρική τράπεζα αναγνωρίζει ότι τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος στη φορολογική συμμόρφωση, χάρη στην επέκταση των POS, την αύξηση των πληρωμών με κάρτες και τη σταδιακή υποχώρηση των μετρητών. Ωστόσο, υποστηρίζει ότι η προσπάθεια πρέπει να συνεχιστεί, συνδυάζοντας ισχυρότερα κίνητρα για τους καταναλωτές με πιο στοχευμένους φορολογικούς ελέγχους.
Το στοίχημα του ΦΠΑ και των ηλεκτρονικών συναλλαγών
Σύμφωνα με την ΤτΕ, η περαιτέρω εξάπλωση των ηλεκτρονικών πληρωμών περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια μη έκδοσης αποδείξεων και απόκρυψης συναλλαγών, καθώς οι πληρωμές μέσω του τραπεζικού συστήματος είναι πλήρως ανιχνεύσιμες.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η στροφή των πολιτών προς τις ψηφιακές πληρωμές συνεχίζεται με αμείωτο ρυθμό:
- Οι ενεργές κάρτες πληρωμών έφτασαν τα 23,6 εκατ. στο τέλος Μαρτίου 2026.
- Καταγράφηκε ετήσια αύξηση 6% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο του 2025.
- Το 85% αφορά χρεωστικές κάρτες.
- Οι συναλλαγές με κάρτες ανήλθαν σε 658,3 εκατ., αυξημένες κατά 11,7%.
- Η συνολική αξία τους έφτασε τα 18,45 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το 73% των ηλεκτρονικών συναλλαγών στην Ελλάδα πραγματοποιείται πλέον μέσω καρτών, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα στις υψηλότερες θέσεις της Ευρώπης, πίσω μόνο από την Πορτογαλία και την Κύπρο.
Το κενό ΦΠΑ μειώνεται, αλλά παραμένει υψηλό
Η πρόοδος αποτυπώνεται και στη μείωση του λεγόμενου «κενού ΦΠΑ», δηλαδή της διαφοράς μεταξύ των φόρων που θα έπρεπε θεωρητικά να εισπράττονται και εκείνων που τελικά εισπράττονται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το κενό ΦΠΑ στην Ελλάδα περιορίστηκε στο 11,4% το 2023, από 24% το 2019. Παρότι η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 9,5% έχει μειωθεί σημαντικά, η ΤτΕ εκτιμά ότι υπάρχουν ακόμη μεγάλα περιθώρια βελτίωσης.
Για τον λόγο αυτό προτείνει την εντατικοποίηση των ελέγχων σε επαγγέλματα και δραστηριότητες όπου οι συναλλαγές με μετρητά εξακολουθούν να αποτελούν τον βασικό τρόπο πληρωμής και η απόκρυψη εισοδήματος παραμένει ευκολότερη.
Σταθερό φορολογικό πλαίσιο και στοχευμένες παρεμβάσεις
Η Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής δεν περιορίζεται στο θέμα της φοροδιαφυγής. Η Τράπεζα της Ελλάδος ζητά επίσης τη διατήρηση ενός σταθερού και φιλικού προς τις επενδύσεις φορολογικού περιβάλλοντος, προτείνοντας ενίσχυση των κινήτρων για έρευνα και ανάπτυξη, αλλά και επιταχυνόμενες αποσβέσεις για επενδύσεις στη βιομηχανία.
Παράλληλα, αναφερόμενη στις επιπτώσεις της νέας ενεργειακής κρίσης, υπογραμμίζει ότι τα μέτρα στήριξης πρέπει να είναι αυστηρά στοχευμένα προς τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Η κεντρική τράπεζα απορρίπτει τις οριζόντιες παρεμβάσεις, θεωρώντας ότι έχουν υψηλό δημοσιονομικό κόστος και περιορισμένη αποτελεσματικότητα, ενώ τονίζει ότι τυχόν μειώσεις φορολογικών συντελεστών θα πρέπει να συνοδεύονται από παρεμβάσεις που διευρύνουν τη φορολογική βάση και ενισχύουν την εισπραξιμότητα των φόρων.
Όπως επισημαίνει, η στόχευση, η αναλογικότητα και η ύπαρξη σαφούς χρονικού ορίζοντα αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ώστε τα μέτρα στήριξης να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά τις κρίσεις χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο τη δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Bank of America: Έρχεται δύσκολο καλοκαίρι για το ευρώ – «Στοιχηματίζει» στο δολάριο
- Μιχάλης Τυρίμος (Capacitor Partners): Ελλάδα και Κύπρος χτίζουν κοινό οικοσύστημα τεχνητής νοημοσύνης
- Ανάπτυξη χωρίς ευημερία; Γιατί οι Έλληνες δεν νιώθουν την οικονομική ανάκαμψη
- Τουρισμός: Άλμα 37% στα έσοδα και 27% στις αφίξεις – Νέο ρεκόρ προ των πυλών
