Πώς οι αγορές ενέργειας δημιούργησαν το «Amazon του πετρελαίου» και απέτρεψαν έκρηξη τιμών

• Οι διεθνείς αγορές ενέργειας απέφυγαν μια ανεξέλεγκτη άνοδο τιμών χάρη σε ένα πιο ευέλικτο σύστημα just-in-time logistics για το πετρέλαιο.
• Η δυνατότητα άμεσης παρακολούθησης δεξαμενόπλοιων μέσω ψηφιακών και δορυφορικών τεχνολογιών μειώνει την ανάγκη για μεγάλα εμπορικά αποθέματα.
• Η Κίνα και οι ΗΠΑ έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη σταθεροποίηση της αγοράς μέσω στρατηγικών αποθεμάτων και προσαρμογής των εισαγωγών.

Οι επιχειρήσεις και οι κυβερνήσεις κατάφεραν να αποτρέψουν μια πολύ μεγαλύτερη εκτίναξη των τιμών ενέργειας κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, αξιοποιώντας ένα νέο, πιο ευέλικτο μοντέλο εφοδιασμού στην αγορά πετρελαίου.

Πρόκειται για ένα σύστημα just-in-time παράδοσης, το οποίο βασίζεται σε καινοτομίες στην ψηφιακή τεχνολογία, στη δορυφορική παρακολούθηση και στη δυνατότητα άμεσης εκτροπής φορτίων πετρελαίου, μειώνοντας την ανάγκη για παραδοσιακή αποθήκευση μεγάλων ποσοτήτων.

Ο βετεράνος αναλυτής πετρελαίου και managing director της PPHB, Jim Wicklund, το περιγράφει ως το «Amazon του πετρελαίου», συγκρίνοντας τη νέα δυναμική των ενεργειακών αγορών με την ικανότητα του κολοσσού του ηλεκτρονικού εμπορίου να διαχειρίζεται αποθέματα και logistics με εξαιρετική ακρίβεια.

Ακόμη και όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η εκεχειρία με το Ιράν είχε «τελειώσει», εν μέσω νέας ανταλλαγής στρατιωτικών πληγμάτων, η αμερικανική τιμή αναφοράς του αργού αυξήθηκε μόλις κατά περίπου 5%, στα 74 δολάρια το βαρέλι.

Το επίπεδο αυτό παρέμεινε πολύ χαμηλότερα από το υψηλό των 112 δολαρίων που είχε καταγραφεί στα μέσα Μαΐου, παρά το γεγονός ότι η προσωρινή διακοπή λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ επηρέασε σχεδόν το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Το «Amazon του πετρελαίου» αλλάζει τους κανόνες

Η βασική διαφορά σε σχέση με τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του 1970 είναι η πληροφόρηση. Τότε, οι αγορές είχαν περιορισμένη εικόνα για το πού βρίσκονται τα φορτία πετρελαίου και ποιος τα ελέγχει. Σήμερα, η εικόνα είναι ριζικά διαφορετική.

Όπως εξηγεί ο Wicklund στο Fortune, πλέον ένας trader ή μια εταιρεία μπορεί μέσω των ψηφιακών τερματικών να εντοπίσει σχεδόν κάθε δεξαμενόπλοιο που βρίσκεται στη θάλασσα, να γνωρίζει ποιος το κατέχει, τι μεταφέρει και πώς μπορεί να εξασφαλίσει το φορτίο.

Αυτό έχει μειώσει σημαντικά τη σημασία των φυσικών αποθεμάτων για τη διαμόρφωση της τιμής του πετρελαίου. Η δυνατότητα άμεσης αγοράς και εκτροπής φορτίων που βρίσκονται ήδη εν πλω προσφέρει στην αγορά ένα επίπεδο ευελιξίας που στο παρελθόν δεν υπήρχε.

Σύμφωνα με τον Wicklund, η συσχέτιση ανάμεσα στα εμπορικά αποθέματα και στις τιμές του πετρελαίου έχει μειωθεί εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια. Οι αγορές δεν χρειάζονται πλέον φυσικά αποθέματα στον ίδιο βαθμό, καθώς μπορούν να «παραγγείλουν» φορτία πετρελαίου που βρίσκονται ήδη στο παγκόσμιο σύστημα μεταφορών.

Ο ρόλος της ναυτιλίας και η εξαίρεση από τον Jones Act

Ένας ακόμη κρίσιμος παράγοντας για τη σταθεροποίηση της αγοράς ήταν η απόφαση της κυβέρνησης Τραμπ να άρει προσωρινά την εφαρμογή του Jones Act, ενός νόμου ηλικίας 106 ετών που απαιτεί τα πλοία που μεταφέρουν φορτία μεταξύ αμερικανικών λιμανιών να είναι κατασκευασμένα, νηολογημένα και επανδρωμένα στις ΗΠΑ.

Η προσωρινή εξαίρεση αύξησε τον αριθμό των διαθέσιμων πλοίων για τη μεταφορά αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων μεταξύ εγχώριων λιμανιών.

Έτσι, περισσότερα πλοία μπορούσαν να μεταφέρουν καύσιμα από τον Κόλπο του Μεξικού μέσω της Διώρυγας του Παναμά προς την Καλιφόρνια, η οποία είχε βρεθεί αντιμέτωπη με πιέσεις λόγω πρόσφατων διακοπών λειτουργίας διυλιστηρίων.

Η ευελιξία στη ναυτιλία λειτούργησε ως βαλβίδα αποσυμπίεσης για την αμερικανική αγορά καυσίμων, περιορίζοντας τον κίνδυνο τοπικών ελλείψεων και απότομων αυξήσεων τιμών.

Ο παράγοντας Κίνα

Αν τα εμπορικά αποθέματα έχουν πλέον μικρότερη σημασία σε σχέση με το παρελθόν, τα κρατικά στρατηγικά αποθέματα αποδείχθηκαν καθοριστικά. Ιδιαίτερα η Κίνα έπαιξε απροσδόκητα σημαντικό ρόλο στη συγκράτηση των τιμών.

Πριν από την έναρξη του πολέμου, η Κίνα εισήγαγε περισσότερα από 11,5 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Τον Ιούνιο, οι εισαγωγές της υποχώρησαν κάτω από τα 7 εκατ. βαρέλια ημερησίως, μειώνοντας ουσιαστικά την παγκόσμια ζήτηση κατά σχεδόν 5 εκατ. βαρέλια την ημέρα.

Παρότι το Πεκίνο δεν δημοσιοποιεί αναλυτικά στοιχεία για τα αποθέματά του, η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά ότι τα κινεζικά στρατηγικά αποθέματα είχαν αυξηθεί σε περίπου 1,4 δισ. βαρέλια πριν από την έναρξη της κρίσης.

Ο Arjun Murti, energy macro and policy partner στη Veriten, σημειώνει ότι ο ρόλος της Κίνας ως παράγοντα σταθεροποίησης της αγοράς ενέργειας αποτελεί νέα εξέλιξη. Όπως αναφέρει, η τόσο μεγάλη μείωση των κινεζικών εισαγωγών δεν είχε προβλεφθεί και είχε τεράστιο αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές.

Η Κίνα λειτούργησε, στην πράξη, ως μηχανισμός απορρόφησης του σοκ, αξιοποιώντας τα υψηλά αποθέματά της και περιορίζοντας προσωρινά τις εισαγωγές της.

Τα στρατηγικά αποθέματα των ΗΠΑ

Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν και τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου των ΗΠΑ. Αν και το αμερικανικό Strategic Petroleum Reserve βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο από το 1983, εξακολουθεί να διαθέτει περισσότερα από 300 εκατ. βαρέλια αργού.

Στις 3 Ιουλίου, τα αποθέματα ανέρχονταν σε 319 εκατ. βαρέλια, μειωμένα από τα 415 εκατ. βαρέλια που υπήρχαν στην αρχή του πολέμου.

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει εγκρίνει συνολική αποδέσμευση 172 εκατ. βαρελιών σε διάστημα αρκετών μηνών, με στόχο τη συγκράτηση των τιμών των καυσίμων. Αναλυτές εκτιμούν ότι, λόγω της πολιτικής ανάγκης για χαμηλότερες τιμές στην αντλία, οι ΗΠΑ είναι απίθανο να ξεκινήσουν άμεσα την αναπλήρωση των στρατηγικών τους αποθεμάτων πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές.

Αυτό σημαίνει ότι τα αμερικανικά αποθέματα μπορεί να μειωθούν ακόμη περισσότερο πριν αρχίσει η διαδικασία αναπλήρωσής τους, πιθανότατα από το επόμενο έτος.

Γιατί δεν ήρθε το σενάριο των 200 δολαρίων

Η ανθεκτικότητα των αγορών ενέργειας διέψευσε, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις για τιμές πετρελαίου στα 200 δολάρια το βαρέλι.

Ο Wicklund αναγνωρίζει ότι δεν είχε προβλέψει τόσο υψηλές τιμές, ωστόσο δηλώνει ότι εκπλήχθηκε από το πόσο πολύ υποχώρησαν οι τιμές στα τέλη Ιουνίου και τον Ιούλιο.

Η εξήγηση βρίσκεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων: ψηφιακή ορατότητα των φορτίων, ευέλικτα logistics, στρατηγικά αποθέματα, μείωση κινεζικών εισαγωγών και παρεμβάσεις στην αμερικανική αγορά μεταφορών.

Η νέα πραγματικότητα δείχνει ότι οι αγορές πετρελαίου έχουν γίνει πιο προσαρμοστικές, πιο ψηφιακές και λιγότερο εξαρτημένες από τα παραδοσιακά αποθέματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι κίνδυνοι έχουν εξαφανιστεί. Μια νέα κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή, μια παρατεταμένη διακοπή στα Στενά του Ορμούζ ή μια απότομη μεταστροφή στη ζήτηση θα μπορούσαν να επαναφέρουν έντονες πιέσεις στις τιμές.

Ωστόσο, η μέχρι τώρα συμπεριφορά της αγοράς δείχνει ότι το παγκόσμιο ενεργειακό σύστημα διαθέτει πλέον περισσότερα εργαλεία για να απορροφά μεγάλα σοκ.

Όπως το έθεσε ο Wicklund, αντί οι αναλυτές να προσπαθούν να εξηγήσουν γιατί η αγορά κάνει λάθος, ίσως πρέπει πρώτα να εξετάσουν γιατί οι ίδιες οι υποθέσεις τους μπορεί να είναι λανθασμένες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Δεκαπενταύγουστος: Στα ύψη οι προκρατήσεις – Ακριβότερα τα νησιά, κερδίζει έδαφος η ηπειρωτική Ελλάδα
• Τα τρία στοιχήματα της κυβέρνησης έως τον Σεπτέμβριο: Τιμές, πακέτο ΔΕΘ και Ταμείο Ανάκαμψης
• Ακίνητα: Ισχυρή δυναμική σε επαγγελματικούς χώρους και οικόπεδα – Οι τάσεις που διαμορφώνουν την αγορά