F-35, S-400 και νέα εξοπλιστικά: Το σύνθετο ταμείο της Συνόδου του ΝΑΤΟ
- Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε θετικός απέναντι στην Τουρκία, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο άρσης κυρώσεων και επανεξέτασης των F-35.
- Η Αθήνα επιμένει ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα δεν εξαρτάται μόνο από τον Λευκό Οίκο, αλλά και από το Κογκρέσο και το ζήτημα των S-400.
- Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε ξανά το casus belli, χαρακτηρίζοντάς το ασύμβατο με σχέσεις καλής γειτονίας μεταξύ συμμάχων.
- Η Σύνοδος ανέδειξε και μια ευρύτερη μετατόπιση: το ΝΑΤΟ περνά σε νέα φάση κοινών προμηθειών, συμπαραγωγών και αμυντικών επενδύσεων δεκάδων δισεκατομμυρίων.
Οι εικόνες από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα έδωσαν την εντύπωση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει νέα σελίδα στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας. Οι αναφορές του στα F-35, η πρόθεσή του να εξετάσει την άρση των κυρώσεων κατά της Άγκυρας και το θερμό κλίμα με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κυριάρχησαν στους τίτλους.
Το πραγματικό ταμείο, όμως, είναι πιο σύνθετο. Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις διαμορφώνεται μια ευρύτερη αναδιάταξη στη δυτική αμυντική αρχιτεκτονική, με νέα εξοπλιστικά προγράμματα, ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής παραγωγής και την Τουρκία να διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο.
Για την Αθήνα, το ζητούμενο είναι να διαβαστούν οι εξελίξεις χωρίς υπερβολές. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να μεταφέρει τη συζήτηση από τις πολιτικές εντυπώσεις στα πραγματικά δεδομένα: τα νομικά εμπόδια για την Τουρκία, τον ρόλο του Κογκρέσου, το casus belli και τον ελληνικό εξοπλιστικό σχεδιασμό.
Το μήνυμα Μητσοτάκη
Στη συνέντευξη Τύπου μετά τη Σύνοδο, ο πρωθυπουργός απέφυγε τόσο την κινδυνολογία όσο και τους πανηγυρισμούς. Το μήνυμα της Αθήνας ήταν ότι δεν υπάρχει λόγος να καλλιεργείται κλίμα ανησυχίας, αλλά και ότι η Ελλάδα παρακολουθεί τις εξελίξεις χωρίς αυταπάτες.
Στο Μέγαρο Μαξίμου εκτιμούν ότι η επαναπροσέγγιση Ουάσινγκτον – Άγκυρας δεν συνεπάγεται αυτόματη ανατροπή των ισορροπιών στα ελληνοτουρκικά. Οι δίαυλοι επικοινωνίας με την Τουρκία παραμένουν ανοιχτοί, αλλά οι πάγιες ελληνικές θέσεις δεν αλλάζουν.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέφερε δύο βασικές σταθερές της ελληνικής στρατηγικής. Η πρώτη αφορά το casus belli, δηλαδή την απειλή πολέμου που διατηρεί η Τουρκία σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων. Ο πρωθυπουργός το χαρακτήρισε «ιστορική ανορθογραφία», επισημαίνοντας ότι δεν μπορεί να συνυπάρχει με σχέσεις καλής γειτονίας μεταξύ δύο συμμάχων στο ΝΑΤΟ.
Η δεύτερη αφορά το πλαίσιο του ελληνοτουρκικού διαλόγου. Για την Αθήνα, η μόνη διαφορά που μπορεί να οδηγηθεί σε επίλυση είναι η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, αποκλειστικά στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.
Η απάντηση Ερντογάν και το «παρακολουθήστε μας»
Η απάντηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ήρθε λίγες ώρες αργότερα. Ο Τούρκος πρόεδρος εμφανίστηκε να κρατά ανοιχτό τον διάλογο, λέγοντας ότι οι επαφές των δύο πλευρών συνεχίζονται και ότι η Τουρκία είναι υπέρ της συζήτησης για τα ζητήματα του Αιγαίου.
Στο θέμα των F-35, όμως, ο τόνος του ήταν διαφορετικός. Ο Ερντογάν σχολίασε ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης «δεν έπρεπε να πέσει σε αυτό το λάθος», υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να σχολιάζει τις τουρκικές εξοπλιστικές επιλογές, όπως η Τουρκία δεν σχολιάζει τις ελληνικές.
Ερωτηθείς για τους S-400, απέφυγε να δώσει σαφή απάντηση, περιοριζόμενος στη φράση «παρακολουθήστε μας». Η διατύπωση αυτή δείχνει ότι η Άγκυρα δεν θεωρεί το ζήτημα κλειστό, παρότι ακριβώς οι S-400 παραμένουν το βασικό εμπόδιο για πιθανή επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35.
Τα F-35 και ο ρόλος του Κογκρέσου
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε δημόσια θετικός απέναντι στην Τουρκία, δηλώνοντας ότι θα εξετάσει την πώληση F-35 και την άρση κυρώσεων. Ωστόσο, ακόμη και ο ίδιος άφησε να εννοηθεί ότι δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο εστιάζει η ελληνική πλευρά. Η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν είναι απλή πολιτική χειρονομία του Λευκού Οίκου. Συνδέεται με τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400, με το αμερικανικό νομοθετικό πλαίσιο και με τον ρόλο του Κογκρέσου.
Η Αθήνα, επομένως, δεν δείχνει διάθεση να μπει σε δημόσια διελκυστίνδα για το τι μπορεί ή δεν μπορεί να αγοράσει η Τουρκία. Αντιθέτως, υπενθυμίζει ότι η Ελλάδα έχει ήδη δρομολογήσει τη δική της συμμετοχή στο πρόγραμμα των F-35 και ότι οι Έλληνες πιλότοι αναμένεται να αρχίσουν εκπαίδευση μέσα στο 2027.
Το ελληνικό επιχείρημα είναι απλό: η χώρα δεν χρειάζεται να χτίσει τη στρατηγική της πάνω στο τι δεν θα πάρει η Τουρκία, αλλά πάνω στο τι έχει ήδη εξασφαλίσει η ίδια.
Η νέα αμυντική αρχιτεκτονική του ΝΑΤΟ
Η Σύνοδος της Άγκυρας, όμως, δεν αφορούσε μόνο τα F-35. Το μεγαλύτερο ίσως αποτύπωμά της βρίσκεται στη νέα ώθηση που δίνεται στη νατοϊκή και ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
Στο περιθώριο των εργασιών ανακοινώθηκαν προμήθειες και βιομηχανικές συνεργασίες δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, σηματοδοτώντας τη μετάβαση του ΝΑΤΟ σε μια νέα φάση κοινών εξοπλισμών, συμπαραγωγών και ταχύτερης αμυντικής παραγωγής.
Οι αποφάσεις δίνουν το στίγμα της νέας στρατηγικής. Το ΝΑΤΟ προχωρά σε διαπραγματεύσεις για αεροσκάφη έγκαιρης προειδοποίησης Saab GlobalEye, εξετάζει την απόκτηση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στρατηγικής επιτήρησης MQ-4C Triton, δημιουργεί νέα πολυεθνική δύναμη στρατηγικών μεταφορών με Airbus A400M και επεκτείνει τον κοινό στόλο αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού A330 MRTT.
Παράλληλα, η πρωτοβουλία Drone Edge δείχνει ότι drones και anti-drone τεχνολογίες περνούν στον πυρήνα των νέων νατοϊκών δυνατοτήτων.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η Συμμαχία δεν περιορίζεται πλέον στη συζήτηση για ποσοστά αμυντικών δαπανών. Προσπαθεί να δημιουργήσει ένα νέο κοινό βιομηχανικό οικοσύστημα, με ταχύτερες γραμμές παραγωγής, κοινές προμήθειες και διαλειτουργικά συστήματα.
Το τουρκικό στοίχημα
Δεν είναι τυχαίο ότι η Τουρκία επιδιώκει να αποκτήσει θέση σε αυτή τη νέα αρχιτεκτονική. Για την Άγκυρα, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η επιστροφή στα F-35. Είναι και η συμμετοχή στα νέα ευρωπαϊκά και νατοϊκά αμυντικά εργαλεία, στις συμπαραγωγές και στη βιομηχανική αλυσίδα που διαμορφώνεται.
Ο Ερντογάν ζήτησε από τους συμμάχους να άρουν τους περιορισμούς στην αμυντική βιομηχανία και να αποφύγουν πρακτικές αποκλεισμού, ιδίως σε σχήματα που συνδέονται με την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η Άγκυρα θέλει να εμφανιστεί όχι μόνο ως αγοραστής εξοπλισμών, αλλά και ως παραγωγός και εταίρος στη νέα φάση της αμυντικής βιομηχανίας.
Αυτό εξηγεί γιατί η Τουρκία πιέζει ταυτόχρονα σε πολλά μέτωπα: F-35, αεράμυνα, ευρωπαϊκά προγράμματα, συμπαραγωγές και άρση περιορισμών.
Η ελληνική αφετηρία
Από ελληνικής πλευράς, η εκτίμηση είναι ότι η χώρα εισέρχεται σε αυτή τη νέα περίοδο από διαφορετική αφετηρία.
Η Ελλάδα έχει ήδη εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των F-35, διαθέτει Rafale, αναβαθμίζει τα F-16 σε Viper και διατηρεί υψηλές αμυντικές δαπάνες σε σχέση με τους νατοϊκούς στόχους. Παράλληλα, συμμετέχει στους νέους ευρωπαϊκούς αμυντικούς σχεδιασμούς, επιδιώκοντας να ενισχύσει και την εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Το βασικό συμπέρασμα για την Αθήνα μετά τη Σύνοδο της Άγκυρας είναι ότι οι πολιτικές εικόνες δεν αρκούν για να αλλάξουν τα στρατηγικά δεδομένα.
Η Τουρκία μπορεί να κερδίζει momentum στις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον, αλλά εξακολουθεί να έχει θεσμικά και γεωπολιτικά εμπόδια μπροστά της. Η Ελλάδα, από την άλλη, καλείται να κινηθεί με ψυχραιμία, να κρατήσει ανοιχτούς τους διαύλους και να επιταχύνει τη δική της αμυντική και διπλωματική προετοιμασία.
Η Σύνοδος της Άγκυρας έδειξε ότι το ΝΑΤΟ περνά σε νέα εποχή εξοπλισμών. Και σε αυτή τη νέα εποχή, το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος έχει καλύτερες σχέσεις με την Ουάσινγκτον, αλλά ποιος μπορεί να μετατρέψει τις συμμαχίες, τις επενδύσεις και τη βιομηχανική του βάση σε πραγματική αποτρεπτική ισχύ.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Μητσοτάκης – Ερντογάν: Casus belli, F-35 και ήρεμα νερά μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ
- Ακίνητα: Επιβραδύνεται η άνοδος στις τιμές κατοικιών – Ποιες περιοχές είναι οι ακριβότερες
- Αγορά ακινήτων: Το διπλό φορολογικό «σήμα» που ετοιμάζει η κυβέρνηση στη ΔΕΘ
- AXIA – Alpha Finance: Νέες υψηλότερες τιμές-στόχοι για τις τράπεζες – «Βλέπει» ράλι έως 27%
