Η Ευρώπη μπροστά σε δύσκολες αποφάσεις: Συντάξεις, άμυνα και χρέος στο 130%

• Το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι το μέσο ευρωπαϊκό χρέος μπορεί να φτάσει στο 130% του ΑΕΠ έως το 2040.
• Οι πρόσθετες δημόσιες δαπάνες εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά σχεδόν 5% του ΑΕΠ ετησίως.
• Κύριες πιέσεις αποτελούν η γήρανση, η υγεία, η άμυνα και η ενεργειακή μετάβαση.
• Ένα μέτριο πακέτο μεταρρυθμίσεων θα κάλυπτε μόλις περίπου το ένα τρίτο του δημοσιονομικού κενού.

Η δυναμική του δημόσιου χρέους στην Ευρώπη κινδυνεύει να ακολουθήσει «εκρηκτική» πορεία, εάν οι κυβερνήσεις δεν αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες δαπάνες για συντάξεις, υγεία, άμυνα και ενεργειακή μετάβαση, προειδοποιεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Στο δυσμενές σενάριο αμετάβλητων πολιτικών, το μέσο δημόσιο χρέος των ευρωπαϊκών χωρών θα μπορούσε να διπλασιαστεί περίπου και να φτάσει στο 130% του ΑΕΠ έως το 2040.

Οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ υποστηρίζουν ότι η αποσπασματική διαχείριση των δημοσιονομικών πιέσεων φτάνει πλέον στα όριά της.

Οι μικρές αυξήσεις φόρων, οι επιμέρους περικοπές και οι περιορισμένες αλλαγές στις δημόσιες δαπάνες δύσκολα θα επαρκέσουν για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος που θα εντείνεται για δεκαετίες.

Επιπλέον δαπάνες 5% του ΑΕΠ έως το 2040

Σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Ταμείου, οι δημόσιες δαπάνες για συντάξεις, υγειονομική και μακροχρόνια περίθαλψη, άμυνα και ενεργειακή μετάβαση μπορούν να αυξηθούν κατά σχεδόν 5% του ΑΕΠ έως το 2040.

Η πίεση αυτή εμφανίζεται σε μια περίοδο χαμηλής δυνητικής ανάπτυξης, γήρανσης του πληθυσμού και περιορισμένης πολιτικής διάθεσης για νέους φόρους ή μεγάλες περικοπές δαπανών.

Εάν οι κυβερνήσεις δεν αντιδράσουν, το μέσο δημόσιο χρέος στην Ευρώπη θα μπορούσε να φτάσει περίπου στο 130% του ΑΕΠ, από επίπεδα κοντά στο μισό αυτού του ποσοστού σήμερα.

Η εκτίμηση δεν αποτελεί πρόβλεψη ότι το συγκεκριμένο αποτέλεσμα θα συμβεί αναπόφευκτα. Αποτυπώνει την πορεία που θα μπορούσε να ακολουθήσει το χρέος εάν οι σημερινές πολιτικές παραμείνουν ουσιαστικά αμετάβλητες.

Γιατί οι μικρές παρεμβάσεις δεν αρκούν

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι ένα «μέτριο» πακέτο μεταρρυθμίσεων θα μπορούσε να καλύψει περίπου το ένα τρίτο του μελλοντικού δημοσιονομικού κενού.

Τη μεγαλύτερη θετική επίδραση θα είχαν οι αλλαγές στα συνταξιοδοτικά συστήματα και οι πολιτικές που ενισχύουν την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και την απασχόληση.

Ωστόσο, ακόμη και με ισχυρότερη ανάπτυξη, οι περισσότερες χώρες θα χρειαστούν και δημοσιονομική προσαρμογή, μέσω καλύτερης στόχευσης των δαπανών, περιορισμού αναποτελεσματικών επιδοτήσεων ή αύξησης εσόδων.

Όπως επισημαίνουν οι οικονομολόγοι του Ταμείου, όσο μεγαλύτερη είναι η πρόοδος στις μεταρρυθμίσεις τόσο μικρότερη θα είναι η ανάγκη για επώδυνες αυξήσεις φόρων ή περικοπές.

Στο μικροσκόπιο συντάξεις και κοινωνικές δαπάνες

Η γήρανση του πληθυσμού αναμένεται να αυξήσει σημαντικά το κόστος των συντάξεων, της υγειονομικής περίθαλψης και των υπηρεσιών φροντίδας ηλικιωμένων.

Το ΔΝΤ θεωρεί ότι η συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση μπορεί να αποτελέσει ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία περιορισμού των μακροπρόθεσμων πιέσεων.

Οι επιλογές μπορούν να περιλαμβάνουν τη σύνδεση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού των παροχών και κίνητρα για μεγαλύτερη συμμετοχή των ηλικιωμένων στην αγορά εργασίας.

Παράλληλα, το Ταμείο εντοπίζει περιθώρια καλύτερης στόχευσης των κοινωνικών παροχών σε χώρες όπως το Βέλγιο και η Γαλλία, καθώς και περιορισμού των γενικευμένων ενεργειακών επιδοτήσεων σε χώρες όπως η Γερμανία και η Σλοβακία.

Υπό πίεση το ευρωπαϊκό κοινωνικό μοντέλο

Οι οικονομολόγοι του ΔΝΤ αναγνωρίζουν ότι οι μεγάλες κυβερνήσεις, η καθολική υγειονομική περίθαλψη, η δημόσια εκπαίδευση και τα εκτεταμένα προγράμματα κοινωνικής προστασίας έχουν στηρίξει την κοινωνική συνοχή και τη σταθερότητα της Ευρώπης μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Προειδοποιούν, όμως, ότι το σημερινό εύρος υπηρεσιών και παροχών μπορεί να είναι δύσκολο να χρηματοδοτηθεί με τον ίδιο τρόπο τις επόμενες δεκαετίες.

Η «επανεξέταση του ρόλου του κράτους», όπως τη χαρακτηρίζει το Ταμείο, δεν σημαίνει απαραίτητα διάλυση του κοινωνικού μοντέλου. Μπορεί, σύμφωνα με τη μελέτη, να σημαίνει καλύτερη ιεράρχηση των δημόσιων υπηρεσιών, αποτελεσματικότερη χρηματοδότηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μεγαλύτερη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα.

Η άμυνα προσθέτει νέο βάρος

Στις παραδοσιακές πιέσεις από τις συντάξεις και την υγεία έχουν προστεθεί πλέον η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας και οι επενδύσεις για την ενεργειακή ασφάλεια και την πράσινη μετάβαση.

Οι συγκεκριμένες δαπάνες είναι δύσκολο να αναβληθούν, καθώς συνδέονται με την ασφάλεια, τη γεωπολιτική αυτονομία και τις κλιματικές δεσμεύσεις της Ευρώπης.

Το ΔΝΤ προειδοποιεί, ωστόσο, ότι η χρηματοδότησή τους αποκλειστικά μέσω νέου δανεισμού θα επιδεινώσει τη βιωσιμότητα του χρέους και θα περιορίσει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια αντίδρασης στην επόμενη οικονομική κρίση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ο Τραμπ βάζει διόδια στα Στενά του Ορμούζ – Ανακοίνωσε τέλος 20% ανά φορτίο
• Business Monitor: Από τους προορισμούς του αύριο στην επέμβαση που καταργεί τις αποστάσεις
• Γιατί ο μισθός κοστίζει πολύ στην επιχείρηση και φτάνει μειωμένος στον εργαζόμενο
• Πώς η Ελλάδα εδραιώνεται ως ενεργειακός κόμβος της Νοτιοανατολικής Ευρώπης