Γουόρεν Μπάφετ: Η μία ερώτηση που πρέπει να κάνεις πριν από κάθε δύσκολη απόφαση

• Ο Warren Buffett προτείνει το «newspaper test»: πριν από μια δύσκολη απόφαση, ένας ηγέτης πρέπει να αναρωτηθεί πώς θα αισθανόταν αν η πράξη του δημοσιευόταν την επόμενη ημέρα σε μια τοπική εφημερίδα.
• Όπως έχει δηλώσει, ο ίδιος και ο Bill Gates διαθέτουν αρκετά χρήματα ώστε να αντέξουν οικονομικές απώλειες, αλλά δεν μπορούν να διακινδυνεύσουν «ούτε ένα ίχνος» της φήμης τους.
• Το τεστ εφαρμόζεται σε τρία επίπεδα: ξεκάθαρη εξήγηση της απόφασης, αξιολόγηση των συνεπειών για τους λιγότερο ισχυρούς και δημιουργία κουλτούρας στην οποία οι εργαζόμενοι μπορούν να εκφράζουν ανησυχίες.

Πριν από μια δύσκολη απόφαση, ο Warren Buffett προτείνει να θέσουμε στον εαυτό μας μία απλή ερώτηση: Θα αισθανόμουν άνετα αν αυτή η απόφαση δημοσιευόταν αύριο στο πρωτοσέλιδο μιας εφημερίδας;

Ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής αποκαλεί αυτή την προσέγγιση «το τεστ της εφημερίδας» και τη θεωρεί ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία για την αξιολόγηση σύνθετων ηθικών αποφάσεων.

Κατά τη διάρκεια εκδήλωσης ερωτήσεων και απαντήσεων στο University of Nebraska–Lincoln το 2005, ο Buffett ρωτήθηκε πώς πρέπει να αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι τα ηθικά διλήμματα όταν οι συνθήκες είναι δύσκολες.

Η απάντησή του επικεντρώθηκε σε κάτι που θεωρεί ακόμη πιο πολύτιμο από τα χρήματα: τη φήμη.

«Δεν μπορούμε να χάσουμε ούτε ένα ίχνος της φήμης μας»

Ο Buffett εξήγησε ότι ο ίδιος και ο φίλος του, Bill Gates, διαθέτουν αρκετά χρήματα ώστε να αντέξουν σημαντικές οικονομικές απώλειες.

Εκείνο που, όπως είπε, δεν έχουν την πολυτέλεια να χάσουν είναι η φήμη τους — «ούτε ένα ίχνος».

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για κάθε ανώτερο στέλεχος.

Τα έσοδα μπορούν να ανακάμψουν. Ένα κακό οικονομικό τρίμηνο μπορεί να διορθωθεί. Μια λανθασμένη επένδυση μπορεί να αντισταθμιστεί από μια μελλοντική επιτυχία.

Όταν, όμως, οι εργαζόμενοι, οι πελάτες ή οι συνεργάτες πάψουν να εμπιστεύονται έναν ηγέτη ή μια επιχείρηση, η αποκατάσταση αυτής της εμπιστοσύνης μπορεί να χρειαστεί χρόνια — και σε ορισμένες περιπτώσεις να μην επιτευχθεί ποτέ.

Πώς λειτουργεί το «τεστ της εφημερίδας»

Όταν βρισκόταν στην ηγεσία της Berkshire Hathaway, ο Buffett ζητούσε από τους διευθυντές των εταιρειών του να αξιολογούν κάθε πράξη τους βάσει δύο κριτηρίων.

Το πρώτο ήταν αυτονόητο: Είναι νόμιμη η απόφαση;

Ωστόσο, για τον Buffett, η νομιμότητα αποτελούσε απλώς την αφετηρία και όχι το τελικό κριτήριο.

Η δεύτερη ερώτηση ήταν πιο αποκαλυπτική: Πώς θα αισθανόσουν αν ήξερες ότι η απόφασή σου θα περιγραφόταν την επόμενη ημέρα στην τοπική εφημερίδα;

Ο Buffett πρόσθετε και ορισμένες ακόμη προϋποθέσεις.

Η ιστορία, έλεγε, θα έπρεπε να έχει γραφτεί από έναν έξυπνο αλλά όχι ιδιαίτερα φιλικό δημοσιογράφο και να διαβαστεί από την οικογένεια, τους φίλους, τους εργαζομένους και τους γείτονες του ανθρώπου που έλαβε την απόφαση.

Θα μπορούσε ακόμη να υπερασπιστεί δημόσια την επιλογή του;

Εάν η απάντηση είναι θετική, τότε η απόφαση πιθανότατα περνά το τεστ.

Εάν, αντίθετα, βρίσκεται υπερβολικά κοντά στην ηθική «κόκκινη γραμμή», η οδηγία του Buffett είναι ξεκάθαρη: απορρίπτεται.

1. Εξέτασε την εξήγηση, όχι μόνο την απόφαση

Πριν από οποιαδήποτε ενέργεια, οι ηγέτες πρέπει να είναι σε θέση να περιγράψουν την απόφασή τους με απλή και κατανοητή γλώσσα.

Πρέπει να εξηγήσουν:

• τι ακριβώς πρόκειται να κάνουν,
• ποιος ωφελείται,
• ποιος αναλαμβάνει τον κίνδυνο,
• γιατί θεωρούν την επιλογή δικαιολογημένη.

Η ποιότητα της εξήγησης αποτελεί από μόνη της ένα ηθικό τεστ.

Αν μια απόφαση ακούγεται προβληματική όταν περιγράφεται καθαρά, χωρίς εταιρική ορολογία, τεχνικές διατυπώσεις ή νομικές υπεκφυγές, τότε πιθανότατα υπάρχει πραγματικό πρόβλημα.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο αν μια απόφαση μπορεί να εφαρμοστεί. Είναι αν μπορεί να υποστηριχθεί ανοιχτά χωρίς να χρειάζεται να παρουσιαστεί με παραπλανητικό ή ασαφή τρόπο.

2. Δες την απόφαση μέσα από τα μάτια των λιγότερο ισχυρών

Τα ανώτατα στελέχη αξιολογούν συχνά τις αποφάσεις από την οπτική της επιχείρησης: το κόστος, την απόδοση, τον κίνδυνο και το στρατηγικό όφελος.

Η ηθική κρίση, όμως, απαιτεί να δουν την ίδια απόφαση και μέσα από τα μάτια των ανθρώπων που θα επηρεαστούν περισσότερο και έχουν τη μικρότερη δυνατότητα να αντιδράσουν.

Οι ηγέτες πρέπει να αναρωτηθούν: Πώς θα επηρεαστούν οι εργαζόμενοι που δεν μπορούν να αμφισβητήσουν την απόφαση;

Μεταφέρονται οι αρνητικές συνέπειες στο προσωπικό πρώτης γραμμής, ενώ τα ανώτερα στελέχη παραμένουν προστατευμένα;

Θα λαμβάναμε την ίδια απόφαση εάν διακυβευόταν η δική μας θέση, αμοιβή ή ασφάλεια;

Μια επιλογή μπορεί να φαίνεται απολύτως λογική από τον όροφο των στελεχών και βαθιά άδικη σε όλα τα υπόλοιπα επίπεδα του οργανισμού.

3. Δημιούργησε μια κουλτούρα στην οποία οι ανησυχίες ακούγονται

Ο Buffett έλεγε στους διευθυντές της Berkshire Hathaway ότι μπορούσαν να επικοινωνήσουν απευθείας μαζί του όταν δεν ήταν βέβαιοι για μια απόφαση.

Αυτή η διαθεσιμότητα μετέδιδε ένα κρίσιμο μήνυμα: τα ηθικά ερωτήματα πρέπει να συζητούνται πριν ληφθεί μια απόφαση και όχι να συγκαλύπτονται αφού προκληθεί η ζημιά.

Για να λειτουργήσει αυτό το μοντέλο, οι εργαζόμενοι δεν πρέπει να τιμωρούνται όταν αμφισβητούν μια επιλογή ή εκφράζουν ανησυχίες.

Όταν η έκφραση αμφιβολίας συνοδεύεται από επαγγελματικό κόστος, η σιωπή γίνεται η ασφαλέστερη επιλογή. Και μέσα στη σιωπή, η κακή κρίση εξαπλώνεται.

Οι ηγέτες πρέπει να δημιουργούν τις συνθήκες ώστε οι εργαζόμενοι και οι managers να μπορούν να πουν:ν«Αυτό δεν μου φαίνεται σωστό».

«Μπορεί να ακολουθούμε την πολιτική, αλλά πιστεύω ότι παραβιάζουμε τον σκοπό της».

«Πώς θα εξηγούσαμε δημόσια αυτή την απόφαση;»

Η φήμη χτίζεται μία απόφαση τη φορά

Η δύναμη του «newspaper test» βρίσκεται στην απλότητά του.

Περιορίζει την πολυπλοκότητα και υποχρεώνει τους ηγέτες να εξετάσουν αν η ιδιωτική τους επιχειρηματολογία μπορεί να αντέξει στον δημόσιο έλεγχο.

Πριν από την επόμενη δύσκολη απόφαση, ο Buffett προτείνει να φανταστεί κανείς πρώτα τον τίτλο. Έπειτα το άρθρο. Και στη συνέχεια τους ανθρώπους που σέβεται περισσότερο να διαβάζουν κάθε λεπτομέρεια.

Η τελική ερώτηση είναι απλή: Θα ήμουν ακόμη υπερήφανος να βάλω το όνομά μου κάτω από αυτή την απόφαση;

Εάν υπάρχει δισταγμός, η απάντηση μπορεί να έχει ήδη δοθεί.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• «Σκεφτείτε τι θέλετε να γράφει η νεκρολογία σας»: Το πιο δυνατό μάθημα ζωής του Γουόρεν Μπάφετ στα 95 του
• Γουόρεν Μπάφετ: Η τελευταία επιστολή του «σοφού της Ομάχα» ανεβάζει τη μετοχή της Berkshire
• «Μην απελπίζεστε»: Τα σοφά λόγια του Γουόρεν Μπάφετ που πρέπει να θυμόμαστε σε κάθε κρίση