Θέουτα: Μπορεί η Ισπανία να βρεθεί εκτός Σένγκεν; Τι προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο
Η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τη συζήτηση για το μέλλον της ζώνης Σένγκεν, μετά την πρόταση της πρωθυπουργού της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, να ανασταλεί η συμμετοχή της Ισπανίας στον χώρο ελεύθερης κυκλοφορίας. Τη θέση αυτή υποστήριξε και η υπουργός Εσωτερικών της Φινλανδίας, ωστόσο γεννάται το ερώτημα κατά πόσο μια τέτοια κίνηση μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη ή αν αποτελεί αποκλειστικά πολιτική παρέμβαση χωρίς νομικό έρεισμα.
Πώς λειτουργεί η ζώνη Σένγκεν
Η ζώνη Σένγκεν αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, καθώς επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία προσώπων χωρίς συνοριακούς ελέγχους μεταξύ των συμμετεχουσών χωρών.
Η δημιουργία της ξεκίνησε το 1985, ενώ η πρώτη ουσιαστική κατάργηση των εσωτερικών συνόρων τέθηκε σε εφαρμογή το 1995 μεταξύ του Βελγίου, της Γερμανίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας, του Λουξεμβούργου, της Ολλανδίας και της Πορτογαλίας.
Σήμερα, τόσο οι πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και οι υπήκοοι τρίτων χωρών που πληρούν τις προϋποθέσεις μπορούν να μετακινούνται εντός της ζώνης χωρίς να υπόκεινται σε ελέγχους στα εσωτερικά σύνορα.
Στον χώρο Σένγκεν συμμετέχουν σήμερα 29 χώρες: όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ, με εξαίρεση την Κύπρο και την Ιρλανδία, καθώς και η Ισλανδία, το Λιχτενστάιν, η Νορβηγία και η Ελβετία.
Τι προβλέπει το ευρωπαϊκό δίκαιο
Το ενδεχόμενο αναστολής της συμμετοχής ενός κράτους-μέλους στη ζώνη Σένγκεν δεν προβλέπεται από το ισχύον ευρωπαϊκό νομικό πλαίσιο.
«Το σύστημα Σένγκεν δεν περιλαμβάνει τέτοια πρόβλεψη: ένα κράτος δεν μπορεί μονομερώς να αποκλείσει ένα άλλο κράτος μέλος», εξηγεί η Marie-Laure Basilien-Gainche, καθηγήτρια Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Lyon 3.
Πότε μπορούν να επανέλθουν συνοριακοί έλεγχοι
Παρότι δεν υπάρχει δυνατότητα αποκλεισμού μιας χώρας από τη Σένγκεν, τα κράτη-μέλη μπορούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να επαναφέρουν προσωρινούς και έκτακτους συνοριακούς ελέγχους.
Οι σχετικές διαδικασίες προβλέπονται από τον Κώδικα Συνόρων Σένγκεν και εφαρμόζονται όταν υπάρχει σοβαρή απειλή για τη δημόσια τάξη ή την εσωτερική ασφάλεια.
Μεταξύ των περιπτώσεων που αναφέρονται περιλαμβάνονται η τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα, καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον τομέα της δημόσιας υγείας, αλλά και αιφνίδιες και μαζικές μετακινήσεις υπηκόων τρίτων χωρών μεταξύ κρατών-μελών, εφόσον ενδέχεται να επηρεάσουν τη λειτουργία του χώρου Σένγκεν.
Στο πλαίσιο αυτό, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε από τον υπουργό Εσωτερικών να ενισχύσει τους ελέγχους στα σύνορα με την Ισπανία.
Ωστόσο, όπως επισημαίνει η Marie-Laure Basilien-Gainche, «δεν υπάρχει κοινό εσωτερικό σύνορο μεταξύ Ιταλίας και Ισπανίας, πόσο μάλλον μεταξύ Ισπανίας και Φινλανδίας».
Η θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε «απαράδεκτες» τις εικόνες από τη Θέουτα, ωστόσο οι Βρυξέλλες απέρριψαν ξεκάθαρα την πρόταση της Τζόρτζια Μελόνι για αναστολή της συμμετοχής της Ισπανίας στη Σένγκεν.
Απαντώντας σε ερώτημα του AFP, Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι η Επιτροπή κατανοεί τις ανησυχίες που εκφράζουν ορισμένες κυβερνήσεις, υπογραμμίζοντας όμως ότι προτεραιότητα παραμένει η αποτελεσματική προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Παράλληλα, οι Βρυξέλλες επισημαίνουν ότι η συγκεκριμένη μεταναστευτική κρίση αφορά αποκλειστικά τον ισπανικό θύλακα της Θέουτα και όχι το σύνολο του χώρου Σένγκεν. Όπως σημειώνουν, εξακολουθούν να εφαρμόζονται οι απαραίτητοι έλεγχοι για την είσοδο στην ευρωπαϊκή ήπειρο, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχουν καταγραφεί μετακινήσεις που να υποδηλώνουν διασπορά των μεταναστευτικών ροών προς άλλα κράτη-μέλη.
«Δεν πρόκειται για ανθρώπους που έφτασαν στην Ισπανία και στη συνέχεια κινούνται ανεμπόδιστα προς τη Γαλλία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ίδιος Ευρωπαίος αξιωματούχος, απορρίπτοντας τα σενάρια περί άμεσης απειλής για τη λειτουργία της ζώνης Σένγκεν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Πληθωρισμός: Στο 2,7% στην Ελλάδα με φρένο σε τρόφιμα και υπηρεσίες – Αυξημένος στο 2,9% στην Ευρωζώνη
- Το σχέδιο του Τραμπ για τη Γάζα – Τι ακολουθεί μετά τον αφοπλισμό της Χαμάς
- FIFA: Παραιτήθηκε κορυφαίος σύμβουλος του Ινφαντίνο για το σχέδιο πώλησης μεριδίου στο Παγκόσμιο Κύπελλο
