Ιός του Δυτικού Νείλου: Οδηγός προστασίας από τον ΕΟΔΥ

Σε αυξημένη εγρήγορση βρίσκονται οι υγειονομικές αρχές λόγω της έντονης κυκλοφορίας του ιού του Δυτικού Νείλου στην Ελλάδα, με την Αττική να παρουσιάζει φέτος ιδιαίτερα αυξημένο αριθμό κρουσμάτων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα ο ΕΟΔΥ, μέχρι τις 12 Αυγούστου έχουν καταγραφεί στη χώρα 110 κρούσματα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου. Από αυτά, τα 81 παρουσίασαν εκδηλώσεις από το Κεντρικό Νευρικό Σύστημα, ενώ 29 είχαν ήπιες εκδηλώσεις. Τα κρούσματα έχουν καταγραφεί σε 39 Δήμους, σε 14 Περιφερειακές Ενότητες της Αττικής, της Θεσσαλίας, της Κεντρικής Μακεδονίας και της Πελοποννήσου.

Ο ΕΟΔΥ εκτιμά ότι αναμένεται να καταγραφούν και άλλα κρούσματα το επόμενο διάστημα, ενώ η κορύφωση της εποχικής έξαρσης συμβαίνει συνήθως από τα μέσα έως τα τέλη Αυγούστου και μέχρι τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Η εικόνα αυτή δεν σημαίνει, πάντως, ότι ο ιός έχει γίνει πιο μεταδοτικός. Όπως εξηγεί η Δανάη Περβανίδου, MD, MPH, προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Μεταδίδονται με Διαβιβαστές της Διεύθυνσης Επιδημιολογικής Επιτήρησης και Πρόληψης Μεταδοτικών Νοσημάτων του ΕΟΔΥ, σε συνέντευξή της στη δημοσιογράφο του ΑΠΕ-ΜΠΕ Έφη Φουσέκη, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα επιστημονικές ενδείξεις ότι ο ιός παρουσιάζει διαφορετική συμπεριφορά ή μεγαλύτερη μεταδοτικότητα σε σχέση με προηγούμενες περιόδους.

Γιατί αυξάνονται τα κρούσματα

Η ένταση της κυκλοφορίας του ιού εξαρτάται από έναν σύνθετο συνδυασμό παραγόντων. Σε αυτούς περιλαμβάνονται οι μεταναστευτικές οδοί των πτηνών, που αποτελούν τη βασική δεξαμενή του ιού στη φύση, η ανοσία και οι πληθυσμοί των άγριων πτηνών, οι πληθυσμοί και η ποικιλομορφία των κουνουπιών, αλλά και οι περιβαλλοντικές και κλιματικές συνθήκες.

Ιδιαίτερα σημαντικές είναι η θερμοκρασία και οι βροχοπτώσεις, καθώς επηρεάζουν τόσο τους πληθυσμούς των κουνουπιών όσο και την ικανότητά τους να προσλαμβάνουν και να μεταδίδουν τον ιό.

Μάλιστα, όπως επισημαίνει η κ. Περβανίδου, ο θερμός χειμώνας του 2025-2026 στην Αττική, ο οποίος ήταν ο δεύτερος θερμότερος των τελευταίων 150 ετών, πιθανώς συνέβαλε στη φετινή επιδημιολογική εικόνα.

Η Αττική βρίσκεται στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στον ΕΟΔΥ ο αυξημένος ρυθμός καταγραφής κρουσμάτων αρκετά νωρίς μέσα στην περίοδο μετάδοσης, κυρίως σε περιοχές της Αττικής.

Η έντονη κυκλοφορία του ιού σε κουνούπια, σε περιοχές με μεγάλη πληθυσμιακή πυκνότητα, δημιουργεί κίνδυνο να συνεχιστεί η καταγραφή αυξημένου αριθμού περιστατικών τις επόμενες εβδομάδες.

Εφόσον συνεχιστεί ο ίδιος ρυθμός, η φετινή περίοδος ενδέχεται να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών ως προς τον αριθμό των κρουσμάτων. Για τον λόγο αυτό, ο ΕΟΔΥ επισημαίνει την ανάγκη για άμεση αντίδραση των αρμόδιων τοπικών αρχών, αλλά και για αυξημένη προσοχή από τους πολίτες.

Πώς προστατευόμαστε από τα κουνούπια

Το βασικό μήνυμα του ΕΟΔΥ προς τους πολίτες είναι η συστηματική εφαρμογή των μέτρων ατομικής προστασίας.

Δεν είναι όλα τα κουνούπια μολυσμένα – τα περισσότερα δεν είναι. Ωστόσο, καθώς σε ορισμένες περιοχές κυκλοφορούν μολυσμένα κουνούπια, οι πολίτες θα πρέπει να περιορίζουν όσο είναι δυνατόν την έκθεσή τους σε τσιμπήματα.

Τα βασικά μέτρα προστασίας

Ο ΕΟΔΥ συστήνει:

• Εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά, για το σώμα και τον χώρο, όπως ταμπλέτες ή «φιδάκια», πάντοτε σύμφωνα με τις οδηγίες χρήσης.
• Σήτες σε πόρτες και παράθυρα.
• Κουνουπιέρες, όπου χρειάζεται.
• Χρήση κλιματιστικών ή ανεμιστήρων, που μπορούν να περιορίσουν την έκθεση στα κουνούπια.
• Μακριά ρούχα, ιδιαίτερα από το σούρουπο και μετά, στον βαθμό που το επιτρέπουν οι καιρικές συνθήκες.

Παράλληλα, οι πολίτες καλούνται να ενημερώνονται για τις περιοχές στις οποίες έχει καταγραφεί κυκλοφορία του ιού και να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί όταν διαμένουν ή επισκέπτονται αυτές τις περιοχές.

Ποιοι πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί

Ιδιαίτερη συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας χρειάζεται να δείχνουν τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας και τα άτομα με ανοσοκαταστολή, καθώς και άνθρωποι με ορισμένα χρόνια υποκείμενα νοσήματα.

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και επιπλοκές, ενώ αυξημένο κίνδυνο αντιμετωπίζουν και τα άτομα με ανοσοκαταστολή.

Το στάσιμο νερό είναι ο βασικός εχθρός στην αυλή και το μπαλκόνι

Ένα από τα σημαντικότερα μέτρα πρόληψης αφορά τον περιορισμό των σημείων όπου μπορούν να αναπαραχθούν τα κουνούπια.

Οι πολίτες θα πρέπει να ελέγχουν τακτικά και σχολαστικά τους ιδιωτικούς χώρους – αυλές, κήπους, βεράντες, ταράτσες, μπαλκόνια, χωράφια και οικόπεδα – για σημεία όπου μπορεί να συγκεντρώνεται στάσιμο νερό.

Αντικείμενα που μπορούν να συγκρατήσουν νερό θα πρέπει να είναι αναποδογυρισμένα ή καλυμμένα, ενώ όπου αυτό δεν είναι δυνατό το νερό θα πρέπει να ανανεώνεται τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται επίσης οι υδρορροές, τα φρεάτια και τα λούκια, τα οποία πρέπει να καθαρίζονται, καθώς και οι ανοιχτές δίοδοι ή οι αγωγοί εξαερισμού βόθρων, οι οποίοι πρέπει να καλύπτονται με σήτα.

Η συμμετοχή των πολιτών σε αυτή την προσπάθεια θεωρείται κρίσιμη, καθώς στους ιδιωτικούς χώρους δεν μπορούν να παρεμβαίνουν οι αρμόδιες υπηρεσίες της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Τι κάνει ο ΕΟΔΥ

Ο ΕΟΔΥ διαθέτει ενισχυμένο σύστημα επιδημιολογικής επιτήρησης. Τα διαγνωσμένα κρούσματα δηλώνονται άμεσα στον Οργανισμό από τα συνεργαζόμενα εργαστήρια, ενώ τα περιστατικά διερευνώνται εντός 24-48 ωρών από τη διάγνωσή τους.

Ο Οργανισμός ενημερώνει άμεσα τις αρμόδιες αρχές, τους Δήμους και τις Περιφέρειες για τα κρούσματα, ενώ ενημερώνει σε τακτική βάση και για το επίπεδο κινδύνου κάθε Δήμου. Παράλληλα, υπάρχει εθνικό Σχέδιο Δράσης που προβλέπει τις ενέργειες πρόληψης και απόκρισης ανά επίπεδο κινδύνου.

Για το 2026, ο ΕΟΔΥ έχει ήδη εκδώσει τρία Δελτία Τύπου σχετικά με τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου, ενώ η επιτήρηση και η απόκριση των εθνικών αρχών δημόσιας υγείας βρίσκονται, σύμφωνα με την κ. Περβανίδου, στο μέγιστο επίπεδο.

Σε τοπικό επίπεδο, οι δράσεις αφορούν κυρίως την εντατικοποίηση της διαχείρισης των κουνουπιών και την ενημέρωση των πολιτών για τα μέτρα ατομικής προστασίας και την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής στους ιδιωτικούς χώρους.

Η περίοδος που χρειάζεται τη μεγαλύτερη προσοχή

Με βάση τα ιστορικά δεδομένα, η κορύφωση της εποχικής έξαρσης του ιού του Δυτικού Νείλου παρατηρείται συνήθως από το δεύτερο μισό του Αυγούστου έως τις αρχές ή τα μέσα Σεπτεμβρίου.

Αυτό σημαίνει ότι το επόμενο διάστημα είναι ιδιαίτερα κρίσιμο και η τήρηση των μέτρων προστασίας έχει σημασία τόσο σε ατομικό όσο και σε επίπεδο κοινότητας.

Το μήνυμα της κ. Περβανίδου είναι ότι δεν χρειάζεται πανικός, αλλά χρειάζεται ενημέρωση, εγρήγορση και συνέπεια στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας από τα κουνούπια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μαίνεται η μεγάλη φωτιά στη Σκύρο – Ενισχύθηκαν οι πυροσβεστικές δυνάμεις, σηκώθηκαν έξι εναέρια
• Κάρτες σίτισης: Μια αγορά που μεγαλώνει με κανόνες του 2004
• ΑΑΔΕ: «Βροχή» τα λουκέτα και τα πρόστιμα σε Σαντορίνη και Νάξο – Παραβάσεις χιλιάδων ευρώ