Νέο «Σπίτι μου» στη ΔΕΘ: Ποιοι θα μπορούν να αγοράσουν κατοικία

• Η Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική προβλέπει επέκταση του «Σπίτι μου» με προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και περίπου 16.000 ωφελούμενους.
• Το «Σπίτι μου ΙΙ» ολοκληρώθηκε με 14.114 υπογεγραμμένες συμβάσεις στεγαστικών δανείων, συνολικού ύψους 1,54 δισ. ευρώ.
• Για τον επόμενο κύκλο εξετάζεται η ένταξη νεότερων κατοικιών, πέρα από τον σημερινό χρονικό περιορισμό του 2007.
• Στο τραπέζι βρίσκονται πιο ευέλικτα εισοδηματικά και ηλικιακά κριτήρια.

Το «Σπίτι μου ΙΙ» έκλεισε τον κύκλο του, αλλά η συζήτηση για τη διάδοχη παρέμβαση έχει ήδη αρχίσει. Η κυβέρνηση προσέρχεται στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης με το στεγαστικό ψηλά στην ατζέντα και με έναν πιθανό τρίτο κύκλο φθηνών στεγαστικών δανείων να αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα ενδιαφέροντος.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης είχε αφήσει από τον Ιούλιο ανοιχτό το ενδεχόμενο συνέχισης του προγράμματος, διατυπώνοντας παράλληλα επιφυλάξεις. Το ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο εάν θα υπάρξει ένα «Σπίτι μου 3», αλλά κυρίως με ποιους όρους θα σχεδιαστεί και ποια προβλήματα του προηγούμενου κύκλου θα επιχειρήσει να αντιμετωπίσει.

Η κατεύθυνση υπάρχει ήδη στην εγκεκριμένη Εθνική Στρατηγική για τη Στεγαστική Πολιτική 2026-2035. Στον κυβερνητικό οδικό χάρτη περιλαμβάνεται η επέκταση του προγράμματος «Σπίτι μου», με προϋπολογισμό 500 εκατ. ευρώ και εκτιμώμενη κάλυψη περίπου 16.000 δικαιούχων.

Αυτό δεν ισοδυναμεί ακόμη με επίσημη προκήρυξη τρίτου κύκλου. Αποτελεί, όμως, την πρώτη σαφή βάση πάνω στην οποία μπορεί να διαμορφωθεί το επόμενο πρόγραμμα.

Τι άφησε πίσω του το «Σπίτι μου ΙΙ»

Η συμβασιοποίηση του δεύτερου κύκλου ολοκληρώθηκε στις 31 Αυγούστου, με 15.097 εγκεκριμένα δάνεια, συνολικού ύψους 1,82 δισ. ευρώ. Το ποσό αντιστοιχεί στο 94,5% του διαθέσιμου προϋπολογισμού.

Από αυτά, κατέληξαν σε υπογραφή 14.114 δανειακές συμβάσεις, συνολικής αξίας 1,54 δισ. ευρώ. Μέσω του προγράμματος χρηματοδοτήθηκαν αγορές ακινήτων που ξεπέρασαν τα 2,15 δισ. ευρώ, ενώ η δημόσια στήριξη διαμορφώθηκε στα 943,2 εκατ. ευρώ.

Το μέσο εγκεκριμένο στεγαστικό δάνειο ανήλθε στις 120.400 ευρώ, δίνοντας μια εικόνα τόσο της οικονομικής κλίμακας του προγράμματος όσο και των ακινήτων που μπορούσαν να αποκτήσουν οι συμμετέχοντες.

Τα στοιχεία αποτυπώνουν και το κοινωνικό προφίλ των ωφελουμένων. Περίπου δύο στους τρεις δικαιούχους, ποσοστό 66,6%, είχαν ετήσιο εισόδημα έως 24.000 ευρώ. Το μέσο εισόδημα ήταν 21.130 ευρώ, η μέση ηλικία τα 38 έτη και το 41% των ωφελουμένων δεν ξεπερνούσε τα 36.

Η υψηλή απορρόφηση δείχνει ότι η ζήτηση για φθηνότερη χρηματοδότηση παραμένει ισχυρή. Παράλληλα, όμως, ανέδειξε ένα διαφορετικό εμπόδιο: την περιορισμένη προσφορά κατοικιών που πληρούν όλες τις προϋποθέσεις του προγράμματος.

Ο «κόφτης» του 2007 και η στενή αγορά ακινήτων

Στο «Σπίτι μου ΙΙ», η επιλέξιμη κατοικία έπρεπε να βρίσκεται εντός συγκεκριμένων ορίων. Η αξία της δεν μπορούσε να υπερβαίνει τις 250.000 ευρώ, η επιφάνειά της τα 150 τετραγωνικά μέτρα, ενώ ίσχυε και χρονικός περιορισμός ως προς την παλαιότητά της.

Ο συνδυασμός των κριτηρίων περιόρισε τη δεξαμενή των διαθέσιμων ακινήτων, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου οι τιμές κατοικίας έχουν αυξηθεί σημαντικά. Αρκετοί ενδιαφερόμενοι μπορούσαν να εξασφαλίσουν την τραπεζική έγκριση, αλλά δυσκολεύονταν να βρουν ακίνητο που να ανταποκρίνεται ταυτόχρονα στις ανάγκες τους και στους όρους του προγράμματος.

Για τον λόγο αυτό, μία από τις βασικές αλλαγές που εξετάζονται είναι η μετακίνηση του χρονικού ορίου, ώστε να μπορούν να ενταχθούν και κατοικίες κατασκευασμένες μετά το 2007.

Η διεύρυνση θα μπορούσε να αυξήσει τις επιλογές των αγοραστών και να επιτρέψει την ένταξη νεότερων, ενδεχομένως ενεργειακά αποδοτικότερων ακινήτων. Πρόκειται, ωστόσο, για σενάριο υπό επεξεργασία και όχι για οριστικοποιημένο όρο του επόμενου κύκλου.

Το κρίσιμο για τον σχεδιασμό θα είναι να αυξηθεί η πραγματική προσφορά επιλέξιμων κατοικιών. Διαφορετικά, η προσθήκη νέας φθηνής χρηματοδότησης σε μια αγορά με περιορισμένα διαθέσιμα ακίνητα μπορεί να ενισχύσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των αγοραστών χωρίς να λύσει το βασικό πρόβλημα πρόσβασης στη στέγη.

Ποιοι μπορεί να μπουν στον νέο κύκλο

Αλλαγές εξετάζονται και στην περίμετρο των δικαιούχων. Ένα από τα σενάρια προβλέπει πιο ευέλικτα εισοδηματικά όρια, ώστε να μη μένουν εκτός νοικοκυριά που υπερβαίνουν οριακά τα σημερινά ανώτατα επίπεδα.

Ανοιχτό παραμένει και το ενδεχόμενο αναθεώρησης των ηλικιακών κριτηρίων. Μέχρι στιγμής δεν έχει διαμορφωθεί συγκεκριμένη πρόταση, ούτε έχει αποσαφηνιστεί εάν η διεύρυνση θα αφορά το κατώτατο ή το ανώτατο ηλικιακό όριο.

Η πρόκληση είναι να διευρυνθεί η πρόσβαση χωρίς να χαθεί η στόχευση του προγράμματος. Βασικός προσανατολισμός παραμένει η υποστήριξη νέων, ζευγαριών και οικογενειών που αναζητούν πρώτη κατοικία, αλλά δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν προσιτό στεγαστικό δάνειο με τους συνήθεις όρους της αγοράς.

Το νέο μοντέλο χρηματοδότησης

Η μεγαλύτερη διαφορά ενός μελλοντικού «Σπίτι μου 3» μπορεί να βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο θα εξασφαλίζονται τα χαμηλότερα επιτόκια.

Το «Σπίτι μου ΙΙ» στηρίχθηκε σε σημαντικό βαθμό σε πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης. Για τον επόμενο κύκλο, η Εθνική Στρατηγική περιγράφει έναν μηχανισμό που θα μπορούσε να λειτουργεί χωρίς την ίδια εξάρτηση από έκτακτη ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Το προτεινόμενο μοντέλο προβλέπει φορολογικές ελαφρύνσεις προς τις τράπεζες, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές θα χορηγούν στεγαστικά δάνεια με μειωμένο επιτόκιο σε επιλέξιμους δανειολήπτες.

Η διαφορά είναι ουσιαστική. Αντί το Δημόσιο ή οι ευρωπαϊκοί πόροι να καλύπτουν απευθείας μέρος του επιτοκίου, το κράτος θα παρέχει φορολογικό κίνητρο στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα για να προσφέρουν φθηνότερη χρηματοδότηση.

Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένας μηχανισμός με μεγαλύτερη διάρκεια, ο οποίος θα μπορεί να συνεχιστεί και μετά την ολοκλήρωση των διαθέσιμων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αποτελεί επίσημη κατεύθυνση της Εθνικής Στρατηγικής. Δεν έχει αποφασιστεί, πάντως, ότι ο επόμενος κύκλος του «Σπίτι μου» θα υιοθετήσει αυτούσιο το μοντέλο.

Τι πρέπει ακόμη να κλειδώσει

Η ανακοίνωση ενός νέου προγράμματος αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Για να αποκτήσει συγκεκριμένο περιεχόμενο, πρέπει να προσδιοριστούν:

• ο ακριβής μηχανισμός χρηματοδότησης,
• τα εισοδηματικά και ηλικιακά όρια,
• το ανώτατο ύψος του δανείου,
• η αξία και η επιφάνεια των επιλέξιμων κατοικιών,
• καθώς και το νέο όριο παλαιότητας των ακινήτων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ενοίκια: Πού έφτασαν τα 14 ευρώ/τ.μ. – Οι περιοχές με τις μεγαλύτερες αυξήσεις το 2026
• Οι χώρες που έγιναν πλουσιότερες μέσα στο 2026
• Παγκόσμιο sell-off στα ομόλογα: Πετρέλαιο, χρέος και AI εκτοξεύουν τις αποδόσεις