Η Ευρώπη χάνει πάνω από 13 δισ. ευρώ τον χρόνο από το παράνομο εμπόριο τσιγάρων

Η παράνομη αγορά καπνού στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια του παραδοσιακού λαθρεμπορίου, με το οργανωμένο έγκλημα να μεταφέρει ολοένα περισσότερο την παραγωγή στο εσωτερικό της Ευρώπης. Οι οικονομικές απώλειες για την ΕΕ και τα κράτη-μέλη υπολογίζονται σε πάνω από 13 δισ. ευρώ ετησίως.

Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, η παράνομη παραγωγή τσιγάρων και άλλων προϊόντων καπνού έχει αυξηθεί, ενώ παράνομα εργοστάσια έχουν εντοπιστεί σχεδόν σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Η μεταφορά παραγωγικών δραστηριοτήτων από χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπως η Ουκρανία και η Λευκορωσία, στο εσωτερικό της Ένωσης αποτελεί στρατηγική επιλογή των εγκληματικών οργανώσεων, καθώς μειώνει τις αποστάσεις από τις αγορές και περιορίζει την πολυπλοκότητα των αλυσίδων εφοδιασμού.

Το μέγεθος της αγοράς αποτυπώνεται και στην κατανάλωση: το 2023 τα παράνομα προϊόντα αντιστοιχούσαν στο 8,8% της συνολικής κατανάλωσης τσιγάρων στην ΕΕ. Παράλληλα, η παράνομη αγορά των υπόλοιπων προϊόντων καπνού εκτιμάται σε σχεδόν 21.000 τόνους.

Το Ελεγκτικό Συνέδριο εντοπίζει, ωστόσο, σημαντικές αδυναμίες στον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ αντιμετωπίζει το φαινόμενο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν διαθέτει αξιόπιστη και ανεξάρτητη εκτίμηση για το συνολικό μέγεθος του παράνομου εμπορίου και τις οικονομικές του επιπτώσεις, ενώ τα διαθέσιμα στοιχεία βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις κατασχέσεις και δεν αποτυπώνουν το σύνολο της δραστηριότητας.

Παράλληλα, οι κανόνες, οι έλεγχοι και οι ποινές διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των κρατών-μελών. Διαφορετική αντιμετώπιση ισχύει, μεταξύ άλλων, για τον ακατέργαστο καπνό, τον εξοπλισμό παραγωγής, τα θερμαινόμενα προϊόντα και τα υγρά ηλεκτρονικών τσιγάρων. Οι διαφορές αυτές δημιουργούν κενά που μπορούν να αξιοποιήσουν οι εγκληματικές οργανώσεις.

Το οικονομικό κίνητρο παραμένει ισχυρό, καθώς τα παράνομα προϊόντα προσφέρουν υψηλά περιθώρια κέρδους, ενώ ο κίνδυνος εντοπισμού και οι κυρώσεις δεν είναι παντού αντίστοιχα αυστηροί.

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο ζητά από την Κομισιόν να αναλάβει ισχυρότερο συντονιστικό ρόλο και να προχωρήσει σε πιο ενιαία ευρωπαϊκή προσέγγιση. Όπως προκύπτει από τα ευρήματα, η κατακερματισμένη αντιμετώπιση αφήνει κενά τα οποία το οργανωμένο έγκλημα έχει ήδη μάθει να εκμεταλλεύεται.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τεχνικό πρόβλημα καθηλώνει τα αεροπλάνα σε Βρετανία και Ιρλανδία
• ΑΑΔΕ: Νέο πλαίσιο ελέγχων και κυρώσεων για τις αιτήσεις αγροτικών ενισχύσεων
• Νέες αμερικανικές κυρώσεις στο Ιράν: Στο στόχαστρο ολόκληρος ο τομέας αερομεταφορών