Ενεργειακή κρίση: Το νέο ράλι του πετρελαίου φέρνει αυξήσεις σε καύσιμα και ρεύμα
- Το Brent τη Δευτέρα ξεπέρασε ακόμα και τα 107 δολάρια, ενώ η μέση τιμή της αμόλυβδης στην Ελλάδα φτάνει τα 2,15 ευρώ το λίτρο.
- Οι περιορισμένες διελεύσεις από το Στενό του Ορμούζ και η διακοπή λειτουργίας του σαουδαραβικού αγωγού East-West αυξάνουν τις πιέσεις στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
- Η μεταφορά πετρελαίου μέσω εναλλακτικών διαδρομών γύρω από την Αφρική αυξάνει τον χρόνο και το κόστος μεταφοράς, εντείνοντας τις πιέσεις στις τιμές ενέργειας.
Η νέα άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η μεταφορά ενέργειας από τη Μέση Ανατολή βρίσκεται υπό έντονη πίεση. Το Brent κινείται πάνω από τα 107 δολάρια το βαρέλι, ενώ οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα από τα Στενά του Ορμούζ και την Ερυθρά Θάλασσα δημιουργούν νέα δεδομένα για την παγκόσμια αγορά.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το ύψος της τιμής του πετρελαίου. Αφορά και τις ίδιες τις διαδρομές μέσω των οποίων το πετρέλαιο φτάνει από τους παραγωγούς στις αγορές. Όσο οι βασικές θαλάσσιες αρτηρίες παραμένουν υπό πίεση, τόσο αυξάνονται το κόστος, ο χρόνος και η αβεβαιότητα της μεταφοράς.
Το Ορμούζ από βασική αρτηρία σε «στενό σημείο»
Υπό κανονικές συνθήκες, περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα περνούν από τα Στενά του Ορμούζ, καθιστώντας τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Η εικόνα πλέον είναι διαφορετική. Η ναυσιπλοΐα έχει περιοριστεί σημαντικά, ενώ οι διελεύσεις δεξαμενόπλοιων έχουν μειωθεί δραστικά. Η εξέλιξη αυτή περιορίζει την ομαλή ροή πετρελαίου προς τις διεθνείς αγορές και αυξάνει την πίεση στις τιμές.
Παράλληλα, η κατάσταση στην Ερυθρά Θάλασσα εξακολουθεί να δυσκολεύει τη μεταφορά πετρελαίου, καθώς οι απειλές για τη ναυσιπλοΐα στην περιοχή περιορίζουν ακόμη περισσότερο τις διαθέσιμες επιλογές.
Σε κίνδυνο και η εναλλακτική διαδρομή της Σαουδικής Αραβίας
Στην εξίσωση προστέθηκε και ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας, ο οποίος αποτελεί βασική χερσαία εναλλακτική διαδρομή για τη μεταφορά πετρελαίου από την ανατολική προς τη δυτική πλευρά της χώρας.
Ο αγωγός έχει μήκος περίπου 1.200 χιλιομέτρων και δυνατότητα μεταφοράς έως 5 εκατ. βαρελιών την ημέρα. Η λειτουργία του έχει διακοπεί μετά τις επιθέσεις, περιορίζοντας μία από τις βασικές δυνατότητες παράκαμψης των Στενών του Ορμούζ.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια αγορά, καθώς η δυνατότητα μεταφοράς πετρελαίου μέσω εναλλακτικών αγωγών είναι περιορισμένη σε σχέση με τον όγκο που υπό κανονικές συνθήκες περνά από το Ορμούζ.
Η εναλλακτική της Αφρικής
Όταν οι θαλάσσιες διαδρομές μέσω Ορμούζ και Ερυθράς Θάλασσας δεν είναι διαθέσιμες, μία από τις βασικές εναλλακτικές είναι η διαδρομή γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας.
Η επιλογή αυτή όμως έχει σημαντικό κόστος. Η παράκαμψη της Αφρικής προσθέτει χιλιάδες ναυτικά μίλια στη διαδρομή και μπορεί να αυξήσει τον χρόνο μεταφοράς προς τις ασιατικές αγορές κατά αρκετές εβδομάδες.
Παράλληλα, οι μεγαλύτερες αποστάσεις σημαίνουν υψηλότερα ναύλα, μεγαλύτερη κατανάλωση καυσίμων για τα πλοία και αυξημένο συνολικό κόστος μεταφοράς. Έτσι, ακόμη και όταν υπάρχει διαθέσιμο πετρέλαιο, η μεταφορά του στην αγορά γίνεται ακριβότερη και πιο αργή.
Υπάρχουν και άλλες χερσαίες επιλογές, μεταξύ των οποίων διαδρομές μέσω Ιράκ και Τουρκίας, όμως καμία δεν μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει σε κλίμακα και ταχύτητα τη ροή μέσω του Ορμούζ.
Η ενεργειακή κρίση έχει ήδη φτάσει στην Ελλάδα
Οι διεθνείς πιέσεις έχουν ήδη περάσει στην ελληνική αγορά καυσίμων. Η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης έχει φτάσει στα 2,15 ευρώ το λίτρο, ενώ το diesel κινείται στα 2,11 ευρώ το λίτρο.
Την ίδια ώρα, οι τιμές διυλιστηρίου διαμορφώνονται περίπου στα 1,60 ευρώ το λίτρο για την αμόλυβδη και στα 1,55 ευρώ για το diesel, πριν από τους φόρους και τα υπόλοιπα κόστη που διαμορφώνουν την τελική τιμή στην αντλία.
Πιέσεις καταγράφονται και στην ηλεκτρική ενέργεια. Η ελληνική χονδρεμπορική τιμή για την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου διαμορφώνεται στα 170 ευρώ/MWh, έναντι μέσου όρου περίπου 133 ευρώ/MWh τον Αύγουστο.
Το αποτέλεσμα είναι ένα νέο κύμα ενεργειακού κόστους που δεν περιορίζεται στην τιμή της βενζίνης, αλλά μπορεί να επηρεάσει ευρύτερα το κόστος μεταφορών, παραγωγής και κατανάλωσης.
Το κρίσιμο ερώτημα
Το ερώτημα στο οποίο οι αγορές ψάχνουν απεγνωσμένα απάντηση, είναι πλέον, αν η σημερινή αναταραχή αποτελεί ένα προσωρινό σοκ ή αν θα εξελιχθεί σε παρατεταμένη ενεργειακή κρίση.
Η απάντηση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πόσο γρήγορα θα αποκατασταθούν οι βασικές διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου και αν οι εναλλακτικές οδοί μπορούν να καλύψουν μέρος των απωλειών.
Για την Ελλάδα, το άμεσο αποτύπωμα είναι ήδη ορατό στις τιμές των καυσίμων και στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Όσο όμως παραμένουν περιορισμένες οι μεταφορές από τις βασικές ενεργειακές αρτηρίες της Μέσης Ανατολής, το κόστος δεν θα καθορίζεται μόνο από την προσφορά πετρελαίου, αλλά και από το πόσο δύσκολο και ακριβό είναι να φτάσει εκεί όπου χρειάζεται.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
Moody’s: Στα 110 δισ. δολάρια ο ενεργειακός λογαριασμός των data centers στις ΗΠΑ
Αυτοκατανάλωση και φωτοβολταϊκά χωρίς άδεια: Τι αλλάζει με το νέο πλαίσιο του ΥΠΕΝ
