ΕΚΤ: Η ακριβή ενέργεια δεν έχει φέρει νέο «2022» στα ράφια – Τι δείχνουν οι τιμές
- Η συχνότητα των ανατιμήσεων αυξήθηκε τον Μάρτιο του 2026, αλλά στη συνέχεια σταθεροποιήθηκε.
- Οι αυξήσεις δεν έχουν εξαπλωθεί σε τόσες κατηγορίες τροφίμων ούτε έχουν αποκτήσει την επιμονή του 2022.
- Η ΕΚΤ παρακολουθεί καθημερινές τιμές διαδικτυακών σούπερ μάρκετ, εξετάζοντας τόσο το μέγεθος όσο και τη συχνότητα των μεταβολών.
- Η ηπιότερη εικόνα δεν σημαίνει πτώση τιμών ούτε αποκλείει καθυστερημένες επιβαρύνσεις από την ενέργεια.
Το αυξημένο ενεργειακό κόστος δεν έχει μεταφερθεί μέχρι στιγμής στα τρόφιμα με την ένταση που καταγράφηκε στην κρίση του 2022. Αυτό είναι το βασικό εύρημα ανάλυσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), η οποία εξετάζει πώς αλλάζουν οι τιμές στα διαδικτυακά σούπερ μάρκετ της Ευρωζώνης.
Μετά το ενεργειακό σοκ που προκάλεσε ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, οι ανατιμήσεις έγιναν συχνότερες τον Μάρτιο του 2026. Η αρχική αυτή αντίδραση, ωστόσο, ήταν μικρότερη από εκείνη που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και δεν εξελίχθηκε σε αντίστοιχο, παρατεταμένο κύμα αυξήσεων.
Δεν μετρά μόνο πόσο αυξάνονται οι τιμές
Για να παρακολουθεί τις εξελίξεις, η ΕΚΤ αξιοποιεί τη βάση Daily Price Dataset (DPD), η οποία συγκεντρώνει καθημερινά τιμές προϊόντων από διαδικτυακά σούπερ μάρκετ.
Η ανάλυση επιτρέπει να εξετάζονται δύο διαφορετικές πλευρές της ακρίβειας: πόσο μεγάλη είναι κάθε αύξηση και πόσο συχνά αλλάζουν οι τιμές.
Η διαφορά έχει σημασία. Μια μεγάλη ανατίμηση σε λίγα προϊόντα δεν δίνει την ίδια εικόνα με μικρότερες αυξήσεις που επαναλαμβάνονται σε όλο και περισσότερες κατηγορίες. Στη δεύτερη περίπτωση, η πληθωριστική πίεση αποκτά μεγαλύτερη έκταση και μπορεί να διαρκέσει περισσότερο.
Τα στοιχεία του 2026 δείχνουν ότι, μετά την αρχική άνοδο, η συχνότητα των αυξήσεων σταθεροποιήθηκε. Παράλληλα, το μέσο μέγεθος κάθε ανατίμησης μεταβλήθηκε σχετικά λίγο, ενώ περιορισμένη παραμένει η διαφορά μεταξύ της συχνότητας αυξήσεων και μειώσεων.
Τι είναι διαφορετικό από το 2022
Στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση, ολοένα περισσότερες κατηγορίες τροφίμων εμφάνιζαν συχνές ανατιμήσεις, με την τάση να συνεχίζεται επί μήνες.
Αυτή τη φορά, το μερίδιο του καλαθιού τροφίμων που αντιστοιχεί σε κατηγορίες με συχνές αυξήσεις παραμένει χαμηλότερο. Δεν παρατηρείται, δηλαδή, η ίδια διαδοχική εξάπλωση των ανατιμήσεων.
Η συμπεριφορά των επιχειρήσεων αποτελεί κρίσιμο μέρος της εξήγησης. Όταν οι μεταβολές του κόστους είναι περιορισμένες, μπορούν να διατηρούν τον συνήθη προγραμματισμό αναθεώρησης των τιμών τους. Όταν οι επιβαρύνσεις γίνονται απότομες και μεγάλες, έχουν ισχυρότερο κίνητρο να επισπεύσουν τις αυξήσεις.
Η μέχρι τώρα εικόνα υποδηλώνει ότι δεν έχει εκδηλωθεί αντίστοιχη ευρείας κλίμακας αναπροσαρμογή τιμοκαταλόγων με εκείνη του 2022.
Γιατί το καλάθι τροφίμων απασχολεί την ΕΚΤ
Τα τρόφιμα αντιπροσωπεύουν περίπου το 20% του καλαθιού κατανάλωσης που χρησιμοποιείται για τη μέτρηση του εναρμονισμένου πληθωρισμού στην Ευρωζώνη. Για τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα, απορροφούν ακόμη μεγαλύτερο μέρος των δαπανών.
Οι αυξήσεις επηρεάζουν επομένως δυσανάλογα τους οικονομικά ασθενέστερους. Επειδή, μάλιστα, πρόκειται για συχνές αγορές, οι τιμές στα ράφια διαμορφώνουν σε σημαντικό βαθμό και την αντίληψη των καταναλωτών για την ακρίβεια.
Για την ΕΚΤ, ζητούμενο είναι να διαπιστώσει εάν μια αρχική αύξηση του κόστους εξελίσσεται σε ευρύτερη και επίμονη πληθωριστική πίεση.
Η επιφύλαξη για τους επόμενους μήνες
Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία της συγκεκριμένης ανάλυσης αφορούν τον Σεπτέμβριο του 2026. Συνεπώς, δεν αποτυπώνουν τυχόν μεταγενέστερες μεταβολές.
Παράλληλα, η μεταφορά του ενεργειακού κόστους στα τρόφιμα μπορεί να καθυστερήσει. Όπως επισημαίνει η ΕΚΤ σε ξεχωριστή ανάλυσή της, οι επιβαρύνσεις περνούν σταδιακά μέσα από τις μεταφορές, τα λιπάσματα, τη συσκευασία και την επεξεργασία, πριν εμφανιστούν στην τελική τιμή.
Η πιο συγκρατημένη αντίδραση έως τώρα δεν σημαίνει ότι το καλάθι έχει γίνει φθηνότερο. Σημαίνει ότι, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία, οι ανατιμήσεις δεν έχουν αποκτήσει ακόμη την έκταση και τη διάρκεια της προηγούμενης κρίσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Business Monitor: Μπορούμε να αποταμιεύουμε σήμερα;
- Η ακριβή υπόσχεση της τεχνητής νοημοσύνης
- Μισθοί: Τέλος στο «πόσα έπαιρνες πριν;» – Τι αλλάζει για εργαζομένους και επιχειρήσεις
