AI στην εργασία: Πότε οι πλατφόρμες οφείλουν εξηγήσεις και πότε αποφασίζει άνθρωπος

Για έναν εργαζόμενο σε ψηφιακή πλατφόρμα, η επόμενη ανάθεση εμφανίζεται στην οθόνη του κινητού του. Εκείνο που συχνά δεν βλέπει είναι γιατί η εφαρμογή επέλεξε τον ίδιο για τη συγκεκριμένη δουλειά, πώς υπολόγισε την αμοιβή του ή τι βάρος έδωσε στις αξιολογήσεις των πελατών. Όσο περισσότερες από αυτές τις αποφάσεις περνούν σε αυτοματοποιημένα συστήματα, τόσο πιο δύσκολο γίνεται για τον εργαζόμενο να εντοπίσει ποιος μπορεί να του δώσει μια εξήγηση όταν κάτι πάει στραβά.

Αυτή τη σχέση ανάμεσα στον εργαζόμενο, την επιχείρηση και τον αλγόριθμο επιχειρεί να ρυθμίσει το νομοσχέδιο που έθεσε σε δημόσια διαβούλευση το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης στις 6 Νοεμβρίου. Το σχέδιο ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/2831 για την εργασία μέσω ψηφιακών πλατφορμών. Για τις επιχειρήσεις του κλάδου, η βασική αλλαγή είναι ότι θα πρέπει να μπορούν να εξηγήσουν πώς τα συστήματά τους κατανέμουν δουλειά και επηρεάζουν αποδοχές. Για όσους εργάζονται μέσω αυτών, η διαφορά είναι ότι θα μπορούν να αμφισβητήσουν μια απόφαση και να ζητήσουν από άνθρωπο να την εξετάσει.

Πού τελειώνει η αρμοδιότητα του αλγορίθμου

Το πιο σαφές όριο αφορά την πρόσβαση του εργαζομένου στην ίδια τη δουλειά του. Αν μια πλατφόρμα πρόκειται να περιορίσει, να αναστείλει ή να κλείσει τον λογαριασμό του, την τελική απόφαση θα πρέπει να πάρει άνθρωπος. Το ίδιο ισχύει αν πρόκειται να διακοπεί η συνεργασία. Ένα αυτοματοποιημένο σύστημα μπορεί, για παράδειγμα, να εντοπίσει μια δραστηριότητα που θεωρεί ασυνήθιστη. Η ένδειξη αυτή, όμως, θα πρέπει να φτάσει σε αρμόδιο πρόσωπο προτού η πλατφόρμα αποκλείσει τον εργαζόμενο από τις επόμενες αναθέσεις.

Στην αμοιβή, η υποχρέωση παίρνει διαφορετική μορφή. Αν μια πλατφόρμα αρνηθεί να πληρώσει για εργασία που έχει ήδη εκτελεστεί και η απόφασή της βασίζεται, έστω εν μέρει, σε αυτοματοποιημένο σύστημα, θα οφείλει να εξηγήσει γραπτώς τον λόγο. Η αιτιολόγηση θα πρέπει να φτάσει στον ενδιαφερόμενο το αργότερο την ημέρα που τίθεται σε ισχύ η απόφαση. Έτσι, ένας διανομέας που ολοκλήρωσε μια παράδοση θα γνωρίζει για ποιον λόγο η πλατφόρμα αρνείται την πληρωμή και θα μπορεί να ζητήσει επανεξέταση για τη συγκεκριμένη συναλλαγή.

Τι θα γνωρίζει ο εργαζόμενος για την ψηφιακή αξιολόγησή του

Η ενημέρωση θα ξεκινά προτού προκύψει μια διαφωνία. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να γνωστοποιούν ποια αυτοματοποιημένα συστήματα χρησιμοποιούν για να παρακολουθούν ή να αξιολογούν την εργασία, ποια δεδομένα επεξεργάζονται και ποιες βασικές παραμέτρους λαμβάνουν υπόψη όταν κατανέμουν αναθέσεις ή επηρεάζουν τους όρους απασχόλησης. Για κάποιον που εξαρτά το εισόδημά του από αυτές τις αναθέσεις, έχει πρακτική σημασία να ξέρει, για παράδειγμα, αν και πώς η βαθμολογία του επηρεάζει την πρόσβασή του στην επόμενη δουλειά.

Η ευρωπαϊκή Οδηγία προβλέπει επίσης ότι ο εργαζόμενος θα μπορεί να πάρει σε ψηφιακή μορφή δεδομένα που δημιουργήθηκαν κατά την εργασία του, μαζί με τις βαθμολογίες και τις αξιολογήσεις του, και να τα διαβιβάσει σε άλλη πλατφόρμα. Η πρόβλεψη έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για όσους αλλάζουν συνεργάτη και θέλουν να μεταφέρουν ένα καταγεγραμμένο ιστορικό της δουλειάς τους.

Τα δεδομένα που μένουν εκτός ορίων

Η χρήση της AI για τη διαχείριση της εργασίας έχει όρια και ως προς το τι μπορεί να παρακολουθεί μια επιχείρηση. Η Οδηγία απαγορεύει στα αυτοματοποιημένα συστήματα των πλατφορμών να επεξεργάζονται στοιχεία για την ψυχολογική ή συναισθηματική κατάσταση των εργαζομένων και δεδομένα από ιδιωτικές συνομιλίες τους. Απαγορεύει επίσης τη συλλογή προσωπικών δεδομένων όταν ο εργαζόμενος ούτε προσφέρει ούτε εκτελεί εργασία μέσω της πλατφόρμας.

Η αλγοριθμική διαχείριση συνδέεται, τέλος, με ένα ευρύτερο ερώτημα για το επιχειρηματικό μοντέλο των πλατφορμών. Όταν μια εφαρμογή κατανέμει εργασίες, δίνει οδηγίες και αξιολογεί την εκτέλεσή τους, πόση αυτονομία έχει στην πράξη ο άνθρωπος που εμφανίζεται στη σύμβασή του ως ανεξάρτητος συνεργάτης; Το νομοσχέδιο επιδιώκει να διευκολύνει τον προσδιορισμό της πραγματικής σχέσης απασχόλησης, από την οποία εξαρτώνται τα εργασιακά και ασφαλιστικά του δικαιώματα. Η δημόσια διαβούλευση ολοκληρώνεται στις 19 Νοεμβρίου 2026.

«Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα εξαιρετικά χρήσιμο εργαλείο, ωστόσο η χρήση της θα πρέπει να διέπεται από διαφάνεια και από δικλείδες ασφαλείας με στόχο την προστασία των εργαζομένων και της αγοράς εργασίας. Αυτό ακριβώς διασφαλίζουμε με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο, το οποίο μεταξύ άλλων θεσπίζει ανθρώπινη εποπτεία της αλγοριθμικής διαχείρισης στις πλατφόρμες και περαιτέρω διατάξεις για την ουσιαστική προστασία των εργαζομένων σε αυτές», δήλωσε η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως.

Σημειώνεται ότι το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης ρυθμίσεις για τη γονική άδεια και την άδεια φροντιστή, την ασφαλιστική κάλυψη νέων κοντά στην ενηλικίωση και τη συμπληρωματική παροχή κυοφορίας και λοχείας από τη ΔΥΠΑ για μητέρες ασφαλισμένες στον ΕΔΟΕΑΠ.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Παγκόσμιο κραχ στις αγορές: Πώς ο φόβος για πάγωμα των data centers πυροδότησε το sell-off στα τσιπ
• BofA: Η άνοδος του πετρελαίου μπορεί να εκτινάξει τα επιτόκια σε Ευρώπη και ΗΠΑ
• Έλον Μασκ: Έχασε 33 δισ. δολάρια σε μία ημέρα – Παραμένει 490 δισ. πλουσιότερος από τον Τζεφ Μπέζος
• Charlotte Foucteau στο Drive Your Legacy: «Ηγεσία είναι να αφήνεις τους ανθρώπους γύρω σου πιο δυνατούς»