Data centers: Επενδυτικό ενδιαφέρον έως 10 δισ. ευρώ στην Ελλάδα και η μάχη για ηλεκτρικό χώρο

Στην ελληνική αγορά των data centers, τα έργα που λειτουργούν ή κατασκευάζονται προσεγγίζουν σε αξία το 1 δισ. ευρώ, ενώ το δυνητικό επενδυτικό ενδιαφέρον μπορεί να φτάσει τα 10 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Ελληνική Ένωση Κατασκευαστών και Λειτουργών Κέντρων Δεδομένων (GRDCA). Για τα επόμενα έργα, η πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο είναι μέρος της επενδυτικής απόφασης. Από τη διαθέσιμη ισχύ εξαρτάται το μέγεθος της εγκατάστασης και από τον χρόνο σύνδεσης το πότε η εγκατάσταση θα μπορεί να εξυπηρετεί πελάτες.

Στην πρώτη συνέντευξη Τύπου της Ένωσης, χθες το απόγευμα στην Αίγλη Ζαππείου, ο πρόεδρός της, Αλέξανδρος Μπεχράκης, έδωσε στους δημοσιογράφους το παράδειγμα ενός data center ισχύος 100 MW. Με βάση το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, που ψηφίστηκε χθες στη Βουλή, ο επενδυτής θα χρειαστεί να προσκομίσει εγγυητική επιστολή 20 εκατ. ευρώ και να καταβάλλει ειδικό τέλος 1,5 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Στον προϋπολογισμό του έργου προστίθενται οι δαπάνες σύνδεσης και ενίσχυσης του δικτύου.

Οι νέοι όροι έρχονται σε μια περίοδο κατά την οποία τα αιτήματα σύνδεσης προσεγγίζουν, σύμφωνα με την Ένωση, τα 11 GW. Η GRDCA ζητά να αποδεσμεύεται ισχύς από σχέδια που μένουν στάσιμα, εκτιμά όμως ότι οι επιβαρύνσεις δυσκολεύουν και τα έργα που βρίσκονται πιο κοντά στην κατασκευή. «Να τραβήξουμε τη γραμμή, αλλά σε ένα σημείο που να έχει νόημα», είπε χαρακτηριστικά ο Αλ. Μπεχράκης.

Από τα 30 MW στα σχέδια για 200 MW

Το μέγεθος της ουράς αποκτά άλλη διάσταση αν το δει κανείς δίπλα στα στοιχεία της αγοράς. Στα μέσα του 2023, η ισχύς του εξοπλισμού πληροφορικής των ελληνικών data centers, το λεγόμενο IT load, περιοριζόταν στα 6–7 MW. Σήμερα βρίσκεται περίπου στα 30 MW και εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 40–60 MW με την ολοκλήρωση των έργων που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο κατασκευής. Τα ανακοινωμένα σχέδια επέκτασης των παρόχων προσεγγίζουν τα 200 MW. Στη συνολική ισχύ που χρειάζεται κάθε εγκατάσταση προστίθενται και οι απαιτήσεις ψύξης και των υπόλοιπων ηλεκτρομηχανολογικών συστημάτων.

Καθώς η αγορά μεγαλώνει, η σειρά σύνδεσης αποκτά άμεση επιχειρηματική σημασία. Ένα αίτημα μπορεί να αφορά έργο σε πρώιμο στάδιο ή εγκατάσταση με εξασφαλισμένη γη, χρηματοδότηση και πελάτες. Όταν ένα σχέδιο μένει στάσιμο και συνεχίζει να δεσμεύει ισχύ, περιορίζει τη δυνατότητα άλλων έργων να προχωρήσουν. Γι’ αυτό η Ένωση ζητά η αξιολόγηση να λαμβάνει υπόψη την πρόοδο της αδειοδότησης, τη διαθεσιμότητα γης, τη χρηματοδότηση και την εμπειρία του επενδυτή. Ζητά ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια για τη διαθέσιμη ισχύ και προτείνει οι εγκρίσεις και οι δεσμεύσεις που απαιτούνται από τον επενδυτή να αντιστοιχούν στο στάδιο ανάπτυξης του έργου.

Πώς αλλάζει το κόστος μιας επένδυσης

Η ωριμότητα ενός έργου βρίσκεται και στον πυρήνα της διαφωνίας για την εγγυητική επιστολή των 200.000 ευρώ ανά MW. Η GRDCA ζητά να επανεξεταστεί το ύψος της και να μειώνεται σταδιακά όσο ολοκληρώνονται συγκεκριμένα ορόσημα, ώστε η χρηματοοικονομική δέσμευση να υποχωρεί καθώς προχωρά η επένδυση. Προτείνει επίσης να εξεταστεί η αποδοχή εταιρικών εγγυήσεων και να αποφεύγεται η κατάπτωση της εγγυητικής όταν η καθυστέρηση οφείλεται σε παράγοντες εκτός του ελέγχου του επενδυτή.

Το ειδικό τέλος των 15.000 ευρώ ανά MW μέγιστης ισχύος καταβάλλεται ετησίως από την έναρξη λειτουργίας της εγκατάστασης, υπέρ των δήμων και των τοπικών οικιακών καταναλωτών. Η Ένωση ζητά την κατάργησή του, καθώς η χρέωση υπολογίζεται στη μέγιστη ισχύ ακόμη και όταν η εγκατάσταση αξιοποιεί μόνο ένα μέρος της. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τα μεγάλα data centers, που προσθέτουν δυναμικότητα σε διαδοχικές φάσεις, ανάλογα με τη ζήτηση των πελατών τους. Για αυτά τα έργα η GRDCA ζητά να διατηρείται η προτεραιότητα σύνδεσης καθώς αυξάνεται το φορτίο τους, με συντονισμό μεταξύ ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ.

Για τα έργα που έχουν ήδη δρομολογηθεί, η GRDCA ζητά να προστατευθούν οι όροι που έχουν χορηγηθεί με προσφορές και συμβάσεις σύνδεσης, καθώς πάνω σε αυτούς έχουν στηριχθεί ο προϋπολογισμός και το σχέδιο χρηματοδότησής τους. Ζητά επίσης το κόστος ενίσχυσης του δικτύου να επιμερίζεται με όρους αντίστοιχους με εκείνους που ισχύουν για άλλους μεγάλους καταναλωτές υψηλής τάσης.

Το 60% από νέες ΑΠΕ και ο χρόνος έναρξης λειτουργίας

Αν οι εγγυητικές και το τέλος επηρεάζουν τον προϋπολογισμό, η απαίτηση για κάλυψη τουλάχιστον του 60% της ετήσιας κατανάλωσης από νέους σταθμούς ΑΠΕ μπορεί, κατά την Ένωση, να επηρεάσει και το πότε μια εγκατάσταση θα αρχίσει να εξυπηρετεί πελάτες. Ακόμη και με την κατασκευή ολοκληρωμένη και τις συμβάσεις με πελάτες υπογεγραμμένες, ένα data center μπορεί να χρειαστεί να περιμένει για την ηλεκτροδότησή του αν καθυστερήσει το έργο ΑΠΕ που θα καλύπτει μέρος των αναγκών του.

Η GRDCA προτείνει μεταβατική περίοδο 18 έως 24 μηνών, υπολογισμό της υποχρέωσης με βάση την πραγματική κατανάλωση και ευελιξία στην αξιοποίηση διμερών συμβάσεων αγοράς ενέργειας (PPAs), εγγυήσεων προέλευσης και συστημάτων αποθήκευσης. Η αποθήκευση, για παράδειγμα, επιτρέπει να αξιοποιείται μέρος της παραγωγής των φωτοβολταϊκών και σε ώρες κατά τις οποίες η παραγωγή τους υποχωρεί, ενώ οι ανάγκες της εγκατάστασης συνεχίζονται.

Τι καταναλώνουν σήμερα οι εγκαταστάσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η GRDCA, τα data centers στην Ελλάδα κατανάλωσαν περίπου 65 GWh το 2024, ποσότητα που αντιστοιχεί γύρω στο 0,1% της συνολικής ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας. Σε ένα σενάριο όπου το IT load φτάνει τα 200–250 MW, η Ένωση εκτιμά ότι το μερίδιο θα μπορούσε να προσεγγίσει το 1%, ανάλογα με τον βαθμό αξιοποίησης των εγκαταστάσεων.

Σε επίπεδο εγκατάστασης, η επιλογή συστήματος ψύξης επηρεάζει και τις ανάγκες σε νερό. Η Ένωση αναφέρει ότι οι περισσότερες ελληνικές μονάδες χρησιμοποιούν τεχνολογίες αερόψυξης ή συστήματα κλειστού κυκλώματος, που περιορίζουν την κατανάλωση νερού για ψύξη. Για τον θόρυβο, σημασία έχουν η θέση του εξοπλισμού, η ηχομόνωση και οι μετρήσεις κατά τη λειτουργία, ώστε να μπορεί να αξιολογηθεί η επίπτωση σε κάθε περιοχή.

Πού χωρούν τα νέα data centers

Η πρόσβαση στο δίκτυο επηρεάζει και το πού θα γίνουν τα επόμενα έργα. Η πυκνότητα των τηλεπικοινωνιακών δικτύων και η εγγύτητα σε μεγάλους εταιρικούς πελάτες ευνοούν την Αττική, ιδίως για υπηρεσίες που απαιτούν χαμηλή καθυστέρηση στη μεταφορά δεδομένων. Για εγκαταστάσεις μεγαλύτερης κλίμακας, η επιλογή της τοποθεσίας εξαρτάται περισσότερο από την ισχύ που μπορεί να διαθέσει το δίκτυο, την έκταση της διαθέσιμης γης και τη δυνατότητα επέκτασης. Για έναν πάροχο που σχεδιάζει να αναπτυχθεί σε φάσεις, η επιλογή οικοπέδου συνδέεται έτσι με το πότε μπορεί να ηλεκτροδοτηθεί η πρώτη φάση και πόση επιπλέον ισχύ θα μπορεί να εξασφαλίσει όταν αυξηθεί η ζήτηση των πελατών του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• JOIST: Με αφετηρία το Πάρκο στη Λάρισα «χτίζει» δίκτυο καινοτομίας σε Ελλάδα και Ευρώπη
• Η The Mart εξαγοράζει την ΕΝΑ Cash & Carry από την ΑΒ Βασιλόπουλος
• Ελληνικά καλλυντικά: Η εξαγωγική άνοδος ανοίγει τον δρόμο για νέες αγορές