Moody’s: Ανθεκτική η κυριαρχία των ελληνικών τραπεζών στις καταθέσεις – Πού βλέπει πιέσεις
- 16/11/2026, 15:48
- SHARE
Ισχυρή αναμένεται να παραμείνει η καταθετική βάση των ελληνικών τραπεζών, παρά τις παρεμβάσεις που προτείνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού για την ενίσχυση του ανταγωνισμού. Σύμφωνα με τη Moody’s, τα μέτρα θα μπορούσαν να αυξήσουν σταδιακά το κόστος των καταθέσεων, αλλά ο αντίκτυπός τους εκτιμάται ότι θα είναι προοδευτικός, χωρίς άμεση ανατροπή των συνθηκών χρηματοδότησης του κλάδου.
Στο βασικό της σενάριο, η Moody’s δεν προβλέπει σημαντική αποδυνάμωση της θέσης των τεσσάρων συστημικών τραπεζών στις καταθέσεις τα επόμενα δύο έως τρία χρόνια. Τα υψηλά εμπόδια εισόδου νέων ανταγωνιστών, η άφθονη ρευστότητα και οι σταθερές σχέσεις με τους πελάτες λειτουργούν ως βασικά στηρίγματα.
Το ολιγοπώλιο που στηρίζει τη χρηματοδότηση
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού ξεκίνησε την έρευνά της τον Ιούλιο του 2024, με αφορμή τα επιτόκια καταθέσεων που βρίσκονταν χαμηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Στην τελική της έκθεση περιγράφει την ελληνική αγορά ως ένα στενό ολιγοπώλιο τεσσάρων συστημικών τραπεζών.
Οι τέσσερις όμιλοι συγκεντρώνουν πάνω από το 90% των καταθέσεων, ενώ το 89% των ιδιωτών και επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσε ότι μία από αυτές αποτελεί την κύρια ή τη μοναδική του τράπεζα.
Η Moody’s επισημαίνει ότι αρκετά από τα χαρακτηριστικά που εντοπίζει η Επιτροπή αποτελούν ταυτόχρονα πλεονεκτήματα από την πλευρά της πιστοληπτικής αξιολόγησης: περιορισμένος ανταγωνισμός, πλεονάζουσα ρευστότητα και χαμηλή κινητικότητα καταθετών. Ο συνδυασμός τους διατηρεί το κόστος χρηματοδότησης χαμηλό και στηρίζει τα καθαρά επιτοκιακά περιθώρια.
Γιατί οι τράπεζες δεν πιέζονται να αυξήσουν τα επιτόκια
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η διαφορά ανάμεσα στις καταθέσεις και στις ανάγκες χρηματοδότησης των δανείων. Τον Ιούνιο του 2026, ο μέσος δείκτης δανείων προς καταθέσεις των τεσσάρων συστημικών τραπεζών διαμορφωνόταν περίπου στο 63,5%.
Παράλληλα, οι εισροές καταθέσεων κατά την περίοδο 2018-2024, ύψους περίπου 70 δισ. ευρώ, υπερέβησαν κατά πολύ τις εκταμιεύσεις δανείων. Έτσι, οι τράπεζες δεν χρειάστηκε να προσελκύσουν πρόσθετες καταθέσεις προσφέροντας υψηλότερες αποδόσεις.
Σε αυτό το περιβάλλον, παραμένει χαμηλό το λεγόμενο «beta καταθέσεων», δηλαδή ο βαθμός στον οποίο οι μεταβολές των επιτοκίων μεταφέρονται στις αποδόσεις των καταθετών.
Η Επιτροπή εντοπίζει και ασυμμετρία: οι τράπεζες αυξάνουν αργά τα επιτόκια καταθέσεων όταν τα επιτόκια της αγοράς ανεβαίνουν, αλλά τα μειώνουν γρήγορα όταν υποχωρούν. Αποδίδει αυτή τη συμπεριφορά στη συγκέντρωση της αγοράς, στο κόστος αλλαγής τράπεζας, στην περιορισμένη χρηματοοικονομική γνώση και στην αντίληψη ασφάλειας που προσφέρουν οι καθιερωμένοι όμιλοι.
Οι πελάτες διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με την κύρια τράπεζά τους
Η σύνθεση της καταθετικής βάσης ενισχύει αυτή τη σταθερότητα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η Moody’s, περίπου το 70% των καταθέσεων προέρχεται από ιδιώτες με μικρά υπόλοιπα, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 60%. Οι συγκεκριμένοι καταθέτες προτιμούν λογαριασμούς όψεως και ταμιευτηρίου, με χαμηλότερες αποδόσεις από τις προθεσμιακές.
Στην έρευνα, μόλις το 11% των ιδιωτών και το 8% των επιχειρήσεων διατηρούσαν προθεσμιακή κατάθεση.
Ακόμη και η συνεργασία με περισσότερες τράπεζες δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε συχνή μετακίνηση κεφαλαίων. Αν και το 68% των ιδιωτών και το 59% των επιχειρήσεων διαθέτουν λογαριασμούς σε τουλάχιστον δύο τράπεζες, οι περισσότεροι εξακολουθούν να θεωρούν μία ως κύρια. Αντίστοιχα, οι προθεσμιακές καταθέσεις ανοίγονται συνήθως σε τράπεζες με τις οποίες υπάρχει ήδη συνεργασία.
Οι τέσσερις προτάσεις και τα ενδεχόμενα που εξετάζει η Moody’s
Η Επιτροπή Ανταγωνισμού προτείνει τέσσερις βασικές κατευθύνσεις:
- Ενθάρρυνση της εισόδου νέων τραπεζών στην ελληνική αγορά.
- Δημιουργία αποταμιευτικών λογαριασμών με κρατική εγγύηση, κατά το γαλλικό πρότυπο του «Livret A».
- Ανάπτυξη αυθεντικών αποταμιευτικών προϊόντων.
- Διευκόλυνση της μετακίνησης των καταθετών, με εργαλεία σύγκρισης, απλούστερες διαδικασίες και, μακροπρόθεσμα, δυνατότητα διατήρησης του αριθμού λογαριασμού σε ολόκληρη την ΕΕ.
Για τη Moody’s, η άμεση εισαγωγή λογαριασμών με κρατική εγγύηση ή μια ουσιαστική αύξηση της κινητικότητας των καταθετών θα μπορούσαν να αυξήσουν το κόστος χρηματοδότησης και να πιέσουν τα περιθώρια κέρδους.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι η πιθανή μετατόπιση αποταμιεύσεων προς αμοιβαία κεφάλαια, έντοκα γραμμάτια, ομόλογα και μετοχές. Η διάθεση επενδυτικών προϊόντων δημιουργεί έσοδα από προμήθειες για τις τράπεζες, αλλά μια διαρκής στροφή προς αυτές τις επιλογές θα μπορούσε να αποδυναμώσει την καταθετική τους βάση.
Εάν τέτοιες αλλαγές αποκτούσαν ουσιαστική έκταση, ο οίκος θα επανεξέταζε τις επιπτώσεις στο προφίλ χρηματοδότησης και στη συνολική πιστωτική θέση των τραπεζών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- DBRS στο Fortune Greece: Τι θα ξεκλειδώσει τον επόμενο γύρο αναβαθμίσεων για τις ελληνικές τράπεζες
- Γεωργιάδης στο Fortune Greece: Τι λέει για τους φόρους σε καπνικά, αλκοόλ και προϊόντα με ζάχαρη ή αλάτι
- Τεχνητή νοημοσύνη: Η Ελλάδα των δύο ταχυτήτων – Το χάσμα 37% με 7% που απειλεί την ανταγωνιστικότητα