Ανατροπή Τραμπ στο πυρηνικό deal ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας: Ο νέος όρος που βάζει τη συμφωνία στον «πάγο»
- Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι η πυρηνική συμφωνία θα προχωρήσει μόνο εφόσον η Σαουδική Αραβία ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ.
- Η αιφνιδιαστική προϋπόθεση ανακοινώθηκε λίγες ώρες μετά την υπογραφή του deal από τους υπουργούς Ενέργειας των δύο χωρών.
- Η συμφωνία προβλέπει πολυετή συνεργασία για την ανάπτυξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος, αλλά τελεί ακόμη υπό τον έλεγχο του αμερικανικού Κογκρέσου.
Στον «αέρα» βρίσκεται η πολυαναμενόμενη συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σαουδικής Αραβίας, μετά τον νέο και αιφνιδιαστικό όρο που έθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ.
Λίγες ώρες μετά την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η εφαρμογή της θα εξαρτηθεί από την ένταξη του Ριάντ στις Συμφωνίες του Αβραάμ και, επομένως, από την εξομάλυνση των διπλωματικών σχέσεων της Σαουδικής Αραβίας με το Ισραήλ.
Ο νέος όρος δημιουργεί ένα σημαντικό εμπόδιο, καθώς η Σαουδική Αραβία έχει καταστήσει σαφές ότι δεν προτίθεται να αναγνωρίσει το Ισραήλ χωρίς μια αξιόπιστη πορεία προς τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
Η συμφωνία που προετοιμαζόταν επί δεκαετίες
Η συμφωνία υπεγράφη την Τετάρτη στην έδρα του αμερικανικού Υπουργείου Ενέργειας, έπειτα από διαπραγματεύσεις και προσπάθειες που διήρκεσαν περισσότερα από 20 χρόνια.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Κρις Ράιτ, και ο Σαουδάραβας ομόλογός του, πρίγκιπας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν, υπέγραψαν τη συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας, γνωστή ως «Συμφωνία 123».
Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, το πλαίσιο θέτει τις νομικές βάσεις για μια πολυετή συνεργασία αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, η οποία θα επιτρέψει σε αμερικανικές επιχειρήσεις να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη του πυρηνικού ενεργειακού προγράμματος της Σαουδικής Αραβίας.
Η συμφωνία συνοδεύεται από διμερές πλαίσιο εγγυήσεων και θα πρέπει να περάσει από περίοδο εξέτασης 90 συνεδριάσιμων ημερών στο Κογκρέσο, προτού τεθεί πλήρως σε ισχύ.
Ο αιφνιδιαστικός όρος του Τραμπ
Το πρωί της Πέμπτης, ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε σε ανάρτησή του ότι η συμφωνία θα προχωρήσει μόνο υπό την προϋπόθεση ότι η Σαουδική Αραβία θα ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Πρόκειται για τις διπλωματικές συμφωνίες που προώθησε η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ και οδήγησαν στην εξομάλυνση των σχέσεων του Ισραήλ με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Μαρόκο.
Ο Αμερικανός πρόεδρος τόνισε παράλληλα ότι η συνεργασία προορίζεται αποκλειστικά για ειρηνικούς και πολιτικούς σκοπούς, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο ανάπτυξης πυρηνικών όπλων από τη Σαουδική Αραβία.
Ωστόσο, η δήλωσή του προκάλεσε νέα σύγχυση γύρω από το ζήτημα του εμπλουτισμού ουρανίου, καθώς προηγούμενες πληροφορίες ανέφεραν ότι η συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει διετή μελέτη σκοπιμότητας για την ανάπτυξη σχετικής δυνατότητας εντός της Σαουδικής Αραβίας.
Αιφνιδιάστηκαν οι Αμερικανοί διαπραγματευτές
Σύμφωνα με το CNN, ο νέος όρος δεν είχε γνωστοποιηθεί εκ των προτέρων σε αρκετούς από τους αξιωματούχους που είχαν χειριστεί το πυρηνικό σκέλος της συμφωνίας.
Η απόφαση του Τραμπ φέρεται να αιφνιδίασε τους διαπραγματευτές και να προκάλεσε σύγχυση στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης, καθώς η προϋπόθεση της εξομάλυνσης με το Ισραήλ δεν είχε παρουσιαστεί στην τελετή υπογραφής.
Κατά τις ίδιες πληροφορίες, ο Αμερικανός πρόεδρος ήταν δυσαρεστημένος επειδή δεν είχε ενημερωθεί επαρκώς για τον χρόνο και τον τρόπο ανακοίνωσης της συμφωνίας από τον υπουργό Ενέργειας Κρις Ράιτ.
Η ενόχληση εντάθηκε μετά τις επικρίσεις που διατυπώθηκαν από συντηρητικά μέσα ενημέρωσης και ειδικούς, οι οποίοι αμφισβήτησαν την παραχώρηση πυρηνικής τεχνολογίας στο Ριάντ χωρίς να έχει προηγηθεί συμφωνία εξομάλυνσης με το Ισραήλ.
Το αγκάθι του εμπλουτισμού ουρανίου
Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία της συμφωνίας αφορά το κατά πόσο η Σαουδική Αραβία θα μπορεί να αναπτύξει εγχώρια δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου.
Η Ουάσιγκτον απαιτεί παραδοσιακά από τους εταίρους της αυστηρές εγγυήσεις ότι η αμερικανική πυρηνική τεχνολογία δεν θα χρησιμοποιηθεί για στρατιωτικούς σκοπούς.
Η Σαουδική Αραβία, ωστόσο, έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να αξιοποιήσει τα εγχώρια αποθέματα ουρανίου και να αναπτύξει μέρος του κύκλου πυρηνικού καυσίμου στο έδαφός της.
Ο Τραμπ διέψευσε ότι η συμφωνία παρέχει αυτομάτως δικαίωμα εμπλουτισμού, ενώ το πλαίσιο προβλέπει πρόσθετες μελέτες, ελέγχους και εγγυήσεις πριν από οποιαδήποτε σχετική απόφαση.
Το θέμα προκαλεί ανησυχία στο Ισραήλ και σε μέλη του αμερικανικού Κογκρέσου, καθώς μια τέτοια δυνατότητα θα μπορούσε δυνητικά να αξιοποιηθεί για την παραγωγή πυρηνικού υλικού στρατιωτικής χρήσης.
Ο παράγοντας Νετανιάχου
Η αιφνιδιαστική αλλαγή στάσης ενίσχυσε τις εκτιμήσεις ότι ενδέχεται να υπήρξε παρέμβαση από την ισραηλινή πλευρά.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, έχει εκφράσει επανειλημμένα επιφυλάξεις για την ανάπτυξη ενός σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος και ιδιαίτερα για οποιαδήποτε δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου.
Το Ισραήλ χαιρέτισε τη σύνδεση της συμφωνίας με την ένταξη της Σαουδικής Αραβίας στις Συμφωνίες του Αβραάμ, θεωρώντας ότι η εξομάλυνση των σχέσεων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για μια τόσο σημαντική στρατηγική συνεργασία.
Δεν έχει παρουσιαστεί, πάντως, δημόσια επιβεβαίωση ότι ο Νετανιάχου παρενέβη προσωπικά πριν από την ανακοίνωση του Τραμπ.
Το παλαιστινιακό εμπόδιο
Η προϋπόθεση που έθεσε ο Αμερικανός πρόεδρος καθιστά την εφαρμογή της συμφωνίας ιδιαίτερα δύσκολη.
Ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει δηλώσει ότι η χώρα του δεν θα προχωρήσει στην αναγνώριση του Ισραήλ χωρίς μια σαφή και αξιόπιστη πορεία για την ίδρυση ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους.
Η θέση αυτή έρχεται σε σύγκρουση με την πολιτική της κυβέρνησης Νετανιάχου, η οποία αντιτίθεται στη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους υπό τις παρούσες συνθήκες.
Ο νέος όρος του Τραμπ μπορεί επομένως να καθυστερήσει ή ακόμη και να ακυρώσει μια συμφωνία που θα έδινε στις αμερικανικές εταιρείες σημαντικό ρόλο στην κατασκευή πυρηνικών αντιδραστήρων και υποδομών στη Σαουδική Αραβία.
Τι είναι οι Συμφωνίες του Αβραάμ
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ αποτελούν σειρά συμφωνιών εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και αραβικών κρατών, οι οποίες προωθήθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες το 2020.
Στο πλαίσιο των συμφωνιών, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και το Μαρόκο αποκατέστησαν ή αναβάθμισαν τις διπλωματικές τους σχέσεις με το Ισραήλ.
Η ένταξη της Σαουδικής Αραβίας θεωρείται εδώ και χρόνια ο σημαντικότερος επόμενος στόχος της αμερικανικής διπλωματίας, λόγω του πολιτικού, οικονομικού και θρησκευτικού βάρους του βασιλείου στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Βusiness Monitor: Τι κάνει μια εταιρεία πραγματικά αξιοθαύμαστη;
- Μητσοτάκης: «Δεν θα γίνουν εκλογές το φθινόπωρο» – Τα μηνύματα για ΔΕΘ και παροχές
- Διευκρινίσεις STOXX για το Ελληνικό Χρηματιστήριο – Πότε έρχεται η αναβάθμιση
- Κρατικός «Τειρεσίας»: Έρχεται οικονομικό προφίλ για κάθε πολίτη και επιχείρηση
