Drones για την Ουκρανία: Γιατί οι κανόνες «Buy European» δεν ήταν αρκετοί

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επέτρεψε κατ’ εξαίρεση στην Ουκρανία να χρησιμοποιήσει ευρωπαϊκή αμυντική χρηματοδότηση για την αγορά κινεζικών εξαρτημάτων drones, αποκαλύπτοντας τα κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στην παραγωγική βάση της Ευρώπης.

Η απόφαση έρχεται ενώ οι Βρυξέλλες επιχειρούν να μειώσουν την εξάρτηση από κινεζικές εφοδιαστικές αλυσίδες και να κατευθύνουν τις αμυντικές δαπάνες προς ευρωπαϊκές και ουκρανικές εταιρείες.

Η εξαίρεση επιτρέπει στο Κίεβο να χρησιμοποιήσει μέρος των ευρωπαϊκών κονδυλίων για εξαρτήματα κινεζικής προέλευσης τα οποία είναι αναγκαία για τη διατήρηση της μεγάλης κλίμακας παραγωγής μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Σύμφωνα με τους Financial Times, το αίτημα εγκρίθηκε επειδή αντίστοιχα προϊόντα δεν μπορούσαν να εξασφαλιστούν από ευρωπαϊκούς ή άλλους εγκεκριμένους προμηθευτές εγκαίρως και σε επαρκείς ποσότητες.

Η πρώτη χρηματοδότηση για τα ουκρανικά drones

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκταμίευσε στα τέλη Ιουνίου 3,9 δισ. ευρώ για την προμήθεια προηγμένης τεχνολογίας drones για την Ουκρανία.

Το ποσό αποτελεί την πρώτη δόση ενός ειδικού πακέτου 6 δισ. ευρώ για μη επανδρωμένα συστήματα, το οποίο εντάσσεται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό δάνειο στήριξης της χώρας.

Συνολικά, το δάνειο ανέρχεται σε 90 δισ. ευρώ, με περίπου 60 δισ. ευρώ να κατευθύνονται στην άμυνα και το υπόλοιπο ποσό σε δημοσιονομικές και άλλες ανάγκες της Ουκρανίας.

Η χρηματοδότηση σχεδιάστηκε ώστε να ενισχύσει κατά προτεραιότητα την ουκρανική και την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, διατηρώντας μεγαλύτερο μέρος της προστιθέμενης αξίας εντός της Ευρώπης.

Ο κανόνας του 65% και η ειδική εξαίρεση

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει ότι το κόστος των εξαρτημάτων που προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου ή την Ουκρανία δεν μπορεί να είναι χαμηλότερο από το 65% της εκτιμώμενης αξίας του τελικού αμυντικού προϊόντος.

Αυτό σημαίνει ότι έως το 35% της αξίας μπορεί υπό προϋποθέσεις να αφορά εξαρτήματα από τρίτες χώρες.

Παράλληλα, προβλέπονται ειδικές παρεκκλίσεις όταν:

• το απαιτούμενο προϊόν δεν κατασκευάζεται στην Ευρώπη,
• η διαθέσιμη ευρωπαϊκή παραγωγή δεν επαρκεί,
• ή ο απαιτούμενος χρόνος παράδοσης δεν συμβαδίζει με τις επιχειρησιακές ανάγκες της Ουκρανίας.

Με βάση αυτή τη διαδικασία, το Κίεβο ζήτησε και εξασφάλισε άδεια για την αγορά συγκεκριμένων κινεζικών εξαρτημάτων.

Η εξαίρεση δεν σημαίνει ότι ολόκληρα drones θα εισαχθούν από την Κίνα. Αφορά επιμέρους κρίσιμα υποσυστήματα που θα ενσωματωθούν κατά κύριο λόγο σε ουκρανικά παραγόμενα μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Γιατί η Ουκρανία εξαρτάται ακόμη από την Κίνα

Η Ουκρανία έχει αναπτύξει μία από τις ταχύτερα εξελισσόμενες βιομηχανίες στρατιωτικών drones στον κόσμο και θεωρείται πλέον ο μεγαλύτερος παραγωγός τους σε όρους όγκου.

Η παραγωγή της, όμως, εξακολουθεί να βασίζεται σε διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού για εξαρτήματα όπως:

• ηλεκτροκινητήρες,
• κάμερες και αισθητήρες,
• συστήματα επικοινωνίας,
• ελεγκτές πτήσης,
• μπαταρίες,
• και ηλεκτρονικά κυκλώματα.

Η Κίνα διαθέτει κυρίαρχη θέση στην παραγωγή πολλών από αυτά τα προϊόντα, χάρη στη μεγάλη κλίμακα της βιομηχανίας ηλεκτρονικών, στις χαμηλότερες τιμές και στους ταχύτερους χρόνους παράδοσης.

Η ευρωπαϊκή παραγωγή αυξάνεται, αλλά δεν μπορεί ακόμη να ανταποκριθεί στον συνδυασμό όγκου, κόστους και ταχύτητας που απαιτεί η ουκρανική πολεμική προσπάθεια.

Τα drones στο επίκεντρο του πολέμου

Τα μη επανδρωμένα συστήματα έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα σημαντικότερα όπλα του πολέμου στην Ουκρανία.

Χρησιμοποιούνται για:

• αναγνώριση και παρακολούθηση,
• καθοδήγηση πυρών πυροβολικού,
• επιθέσεις εναντίον στρατιωτών και οχημάτων,
• αναχαίτιση εχθρικών drones,
• και πλήγματα μεγάλου βεληνεκούς σε στρατιωτικές και ενεργειακές εγκαταστάσεις.

Ουκρανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι τα drones ευθύνονται πλέον για περίπου το 80% των ρωσικών απωλειών στο πεδίο της μάχης. Ο συγκεκριμένος αριθμός αποτελεί ουκρανική εκτίμηση και δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα, αποτυπώνει όμως τη δραματική αλλαγή στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου.

Η ζήτηση είναι τόσο μεγάλη ώστε ακόμη και δεκάδες χιλιάδες νέα drones μπορούν να καταναλωθούν σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Η Γερμανία, για παράδειγμα, χρηματοδοτεί ξεχωριστά την προμήθεια 50.000 ουκρανικών επιθετικών drones σε συμφωνία περίπου 90 εκατ. ευρώ.

Η κινεζική αντίφαση

Η εξαίρεση δημιουργεί ένα εμφανές γεωπολιτικό παράδοξο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατηγορεί την Κίνα ότι στηρίζει έμμεσα τη ρωσική πολεμική μηχανή, μέσω της εξαγωγής προϊόντων διπλής χρήσης και κρίσιμων εξαρτημάτων προς ρωσικές εταιρείες.

Την ίδια στιγμή, η Ουκρανία χρειάζεται εξαρτήματα από τις ίδιες κινεζικές αλυσίδες για να διατηρήσει την παραγωγή των δικών της drones.

Το Πεκίνο δεν θεωρείται επίσημος εταίρος των ευρωπαϊκών αμυντικών προγραμμάτων. Ωστόσο, η βιομηχανική πραγματικότητα αναγκάζει την ΕΕ να επιλέξει μεταξύ δύο ανταγωνιστικών προτεραιοτήτων:

• της μακροπρόθεσμης στρατηγικής απεξάρτησης από την Κίνα,
• και της άμεσης ανάγκης να εξοπλιστεί η Ουκρανία χωρίς καθυστερήσεις.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, επικράτησε η επιχειρησιακή ανάγκη.

Τι αποκαλύπτει για την ευρωπαϊκή άμυνα

Η εξαίρεση δείχνει ότι η αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών δεν αρκεί από μόνη της για την επίτευξη στρατηγικής αυτονομίας.

Η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει παραγωγικές αλυσίδες για φθηνά και αναλώσιμα συστήματα μεγάλης κλίμακας, όχι μόνο για ακριβές πλατφόρμες όπως μαχητικά αεροσκάφη, άρματα και φρεγάτες.

Ιδιαίτερα στον κλάδο των drones απαιτούνται:

• μεγαλύτερες γραμμές παραγωγής ηλεκτρονικών εξαρτημάτων,
• κοινά τεχνικά πρότυπα,
• μακροχρόνιες παραγγελίες που θα δικαιολογούν νέες επενδύσεις,
• ταχύτερες διαδικασίες πιστοποίησης,
• και ασφαλέστερη πρόσβαση σε πρώτες ύλες και μπαταρίες.

Η ΕΕ έχει ήδη προτείνει νέα κοινά προγράμματα drones και αντι-drone συστημάτων, όμως η ανάπτυξη της παραγωγικής βάσης θα χρειαστεί χρόνια.

Μέχρι τότε, η Ουκρανία και οι ευρωπαϊκές χώρες θα εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζουν δύσκολες επιλογές μεταξύ της στρατηγικής αυτάρκειας και της άμεσης διαθεσιμότητας εξοπλισμού.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Το ράλι δεν αφορά πλέον μόνο στις Big Tech
• Πώς οι γίγαντες της τεχνητής νοημοσύνης ξαναγράφουν την ιστορία των εφευρέσεων
• Business Monitor: Από τους προορισμούς του αύριο στην επέμβαση που καταργεί τις αποστάσεις
• Γιατί ο μισθός κοστίζει πολύ στην επιχείρηση και φτάνει μειωμένος στον εργαζόμενο