Ενεργειακό σοκ προ των πυλών: Ο κόσμος χάνει το τελευταίο «μαξιλάρι» πετρελαίου

• Ανάλυση του The Economist προειδοποιεί για επικείμενο ενεργειακό σοκ
• Έχουν χαθεί περίπου 550 εκατ. βαρέλια από τον Περσικό Κόλπο – εξαντλείται το «μαξιλάρι»
• Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κρίσιμος κόμβος για την παγκόσμια προσφορά
• Ασία και Ευρώπη αντιμετωπίζουν αυξανόμενες πιέσεις σε αποθέματα και τιμές

Πίσω από τη σχετική ηρεμία στις τιμές των καυσίμων στη Δύση, διαμορφώνεται ένα ιδιαίτερα εύθραυστο σκηνικό στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά, με την ανάλυση του The Economist να προειδοποιεί για ένα επικείμενο σοκ με δυνητικά συστημικές συνέπειες. Παρά τον πόλεμο με το Ιράν και τη διαταραχή στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου δεν έχουν εκτοξευθεί, δημιουργώντας μια παραπλανητική εικόνα σταθερότητας.

Η εξήγηση βρίσκεται στα αποθέματα που βρίσκονταν ήδη καθ’ οδόν πριν από την έναρξη της κρίσης, τα οποία μέχρι πρόσφατα λειτουργούσαν ως «μαξιλάρι» απορρόφησης του σοκ. Ωστόσο, αυτό το απόθεμα έχει πλέον εξαντληθεί. Μέσα σε περίπου 50 ημέρες σύγκρουσης, έχουν χαθεί από την αγορά περί τα 550 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, ποσοστό που αντιστοιχεί σχεδόν στο 2% της παγκόσμιας ετήσιας παραγωγής, ενώ κάθε μήνα χάνονται επιπλέον σημαντικές ποσότητες LNG.

Η αγορά βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια τριπλή πίεση: τα διαθέσιμα φορτία μειώνονται ταχύτατα, τα διυλιστήρια περιορίζουν την παραγωγή και η ζήτηση παραμένει υψηλή, ιδίως στην Ευρώπη. Το αποτέλεσμα είναι μια ανισορροπία που δύσκολα μπορεί να διορθωθεί χωρίς απότομη προσαρμογή, είτε μέσω εκτίναξης τιμών είτε μέσω καταστροφής ζήτησης.

Η Ασία εμφανίζεται ως ο πρώτος μεγάλος «χαμένος» της κρίσης, καθώς απορροφούσε το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών του Περσικού Κόλπου. Τα εμπορικά αποθέματα μειώνονται, χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα στρέφονται στα στρατηγικά αποθέματα, ενώ τα διυλιστήρια μειώνουν την παραγωγή ακόμη και κατά 10%. Η κατάσταση ενδέχεται να επιδεινωθεί περαιτέρω αν η κρίση συνεχιστεί, με τις τιμές των καυσίμων να έχουν ήδη εκτοξευθεί σε υψηλά επίπεδα.

Στην Ευρώπη, η εικόνα είναι προς το παρόν πιο συγκρατημένη, κυρίως λόγω των κρατικών επιδοτήσεων και της φορολογικής ελάφρυνσης στα καύσιμα. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική ενδέχεται να επιτείνει τις πιέσεις στην αγορά, καθώς διατηρεί τεχνητά υψηλή τη ζήτηση. Τα διυλιστήρια ήδη προμηθεύονται πετρέλαιο σε τιμές σημαντικά υψηλότερες από τις τρέχουσες αγοραίες ενδείξεις, συμπιέζοντας τα περιθώρια κέρδους και αυξάνοντας τον κίνδυνο περιορισμού της παραγωγής.

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος δεν αφορά μόνο τις τιμές, αλλά τη λειτουργικότητα της αγοράς. Με τα αποθέματα να μειώνονται και την προσφορά να περιορίζεται, ακόμη και μικρές διαταραχές μπορούν να προκαλέσουν αλυσιδωτές αντιδράσεις. Τα αποθέματα καυσίμων αεροπορίας στην Ευρώπη επαρκούν για περιορισμένο χρονικό διάστημα, ενώ η αυξανόμενη ζήτηση LNG ενόψει χειμώνα εντείνει τον ανταγωνισμό με την Ασία.

Ακόμη και σε περίπτωση άμεσης αποκλιμάκωσης και επαναλειτουργίας των θαλάσσιων οδών, η πλήρης αποκατάσταση της αγοράς εκτιμάται ότι θα απαιτήσει μήνες. Οι απώλειες σε παραγωγή και μεταφορές ενδέχεται να φτάσουν έως και το 5% της ετήσιας παγκόσμιας παραγωγής, με τον κίνδυνο να διπλασιαστούν εάν η κρίση παραταθεί.

Η παγκόσμια οικονομία πλησιάζει έτσι σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, όπου η ενεργειακή επάρκεια μετατρέπεται σε βασικό παράγοντα σταθερότητας. Το περιθώριο αντίδρασης στενεύει και η επόμενη φάση της κρίσης θα καθορίσει αν η αγορά θα απορροφήσει το σοκ ή θα εισέλθει σε περίοδο βαθιάς αναταραχής.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ορμούζ και Ιράν πιέζουν την Ευρώπη – Φόβοι για ελλείψεις καυσίμων
• «Καμπανάκι» BofA: Γιατί οι αγορές αγνοούν τον κίνδυνο επιβράδυνσης
• Κομισιόν: «Δεν υπάρχουν ελλείψεις καυσίμων» – Σε επιφυλακή η ΕΕ για νέα ενεργειακή κρίση
• CEO Initiative Masterclass στο Delphi: Γεωπολιτική, ενέργεια και defence innovation στο επίκεντρο