Ευρωπαϊκό ΝΑΤΟ: Πώς η ΕΕ σχεδιάζει να απαντήσει στις ρωσικές απειλές
- 28/09/2026, 12:31
- SHARE
Αντιμέτωπες με πρωτοφανείς εχθρικές ενέργειες που τοποθετούνται κάτω από το όριο της ανοιχτής στρατιωτικής σύγκρουσης βρίσκονται οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Καθώς αυξάνονται οι ανησυχίες ότι τα υφιστάμενα εργαλεία αποτροπής αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τον λεγόμενο «υβριδικό πόλεμο» της Μόσχας, τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζονται διχασμένα ως προς την τακτική, αλλά συμφωνούν στην ανάγκη λήψης μέτρων.
Αυξανόμενος αριθμός χωρών επιδιώκει πλέον τη διαμόρφωση συλλογικών διαδικασιών για την τιμωρία της Ρωσίας για επιθέσεις που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις ενεργοποίησης του Άρθρου 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ περί αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Άμυνας, Άντριους Κουμπίλιους, τόνισε την ανάγκη διαμόρφωσης μιας «υβριδικής άμυνας» απέναντι στις υβριδικές απειλές, σημειώνοντας ότι η ΕΕ πρέπει να καθορίσει με σαφήνεια τα μέσα που είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει.
Στο πλαίσιο αυτό, οι υπουργοί Άμυνας της ΕΕ συζητούν πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη δημιουργία ενός νέου Έκτακτου Πρωτοκόλλου Ασφαλείας. Το πρωτόκολλο αυτό θα ενεργοποιείται όταν τα κράτη μέλη δέχονται τέτοιου είδους επιθέσεις, επιτρέποντας τον άμεσο συντονισμό αποτελεσματικών αντιδράσεων. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία προσομοιάζει στις διαβουλεύσεις που πυροδοτούνται από το Άρθρο 4 του ΝΑΤΟ, το οποίο ενεργοποιείται όταν κάποιος σύμμαχος θεωρεί ότι απειλείται η ασφάλειά του.
Παρά την υποστήριξη της πλειονότητας των χωρών στην αναθεώρηση της υφιστάμενης στρατηγικής, αρκετοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκφράζουν προβληματισμό και αβεβαιότητα για τη λειτουργικότητα του νέου πρωτοκόλλου. Υπάρχει επιφυλακτικότητα μήπως ένας νέος μηχανισμός λειτουργήσει ανταγωνιστικά προς τις διαδικασίες του ΝΑΤΟ, δημιουργώντας επικαλυπτόμενες οδούς λήψης αποφάσεων που ενδέχεται να δυσκολέψουν παρά να διευκολύνουν την αντίδραση της Ευρώπης.
Η ανάγκη για επαναξιολόγηση της στρατηγικής πηγάζει από μια σειρά περιστατικών που αποδίδονται στη Μόσχα, όπως κυβερνοεπιθέσεις, απόπειρες επιθέσεων με drones σε κρίσιμες υποδομές, δολιοφθορές σε σιδηροδρομικά δίκτυα και εμπρηστικές επιθέσεις σε αποθήκες και εργοστάσια. Αν και τα συμβάντα αυτά προκαλούν έντονες αντιδράσεις, μέχρι στιγμής δεν έχουν οδηγήσει σε μια ξεκάθαρη συλλογική απάντηση. Ο κ. Κουμπίλιους υπογράμμισε ότι η ευρωπαϊκή απάντηση σε τέτοιες ενέργειες πρέπει να προκαλεί ανάλογο κόστος στη Ρωσία, ώστε να καταστεί σαφές ότι οι επιθέσεις δεν θα μένουν χωρίς συνέπειες.
Από την πλευρά του ΝΑΤΟ, γίνονται ήδη στρατιωτικές περιπολίες και αποστολές επιτήρησης στη Βαλτική και στα ανατολικά σύνορα, ως απάντηση στην κοπή υποθαλάσσιων καλωδίων και στις παραβιάσεις εναέριου χώρου.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές αρχές συνεργάζονται στενά σε επίπεδο πληροφοριών και επιβολής του νόμου για τον εντοπισμό υπόπτων δολιοφθοράς. Η κλιμάκωση της ρωσικής δραστηριότητας έχει οδηγήσει ορισμένους αξιωματούχους να προτείνουν ακόμη και την κατάργηση του όρου «υβριδικός», καθώς οι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται περιλαμβάνουν πλέον εκρηκτικά και εμπρησμούς.
Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποίησε ότι το επίπεδο ετοιμότητας της Ευρώπης πρέπει να αυξηθεί ανάλογα με την αυξανόμενη απειλή, σημειώνοντας ότι το θεσμικό πλαίσιο και η διαδικασία λήψης αποφάσεων δεν έχουν συμβαδίσει με τη νέα πραγματικότητα.
Η πρότασή της για ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο αντιμετώπισης υβριδικών απειλών φιλοδοξεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ, προσφέροντας έναν ευέλικτο μηχανισμό συλλογικής δράσης. Την ίδια στιγμή, η ηγεσία της Ατλαντικής Συμμαχίας διαβεβαιώνει ότι διαθέτει όλες τις επιλογές αντίδρασης, τονίζοντας ότι η ισχυρή εταιρική σχέση μεταξύ ΝΑΤΟ και ΕΕ είναι πιο σημαντική από ποτέ για την ασφάλεια της γηραιάς ηπείρου.