Φορολογικό «λίφτινγκ» βλέπουν Κομισιόν και ΟΟΣΑ: Συστάσεις για έσοδα, diesel και νοσοκομεία

Η έξοδος της Ελλάδας από τον κατάλογο των χωρών της ΕΕ με μακροοικονομικές ανισορροπίες συνοδεύτηκε από σειρά παρατηρήσεων για ζητήματα που εξακολουθούν να προβληματίζουν τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Τόσο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και ο ΟΟΣΑ αναγνωρίζουν τη σημαντική δημοσιονομική βελτίωση των τελευταίων ετών, ωστόσο στρέφουν την προσοχή τους στις φοροαπαλλαγές, οι οποίες θεωρούνται ένας από τους βασικούς παράγοντες απώλειας δημοσίων εσόδων.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται οι δύο οργανισμοί, σήμερα ισχύουν 1.236 διαφορετικές φορολογικές απαλλαγές, εκπτώσεις και ειδικά καθεστώτα, με συνολικό δημοσιονομικό κόστος που προσεγγίζει τα 22,9 δισ. ευρώ. Οι σημαντικότερες αφορούν την πρώτη κατοικία, τα ενοίκια, τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και επιχειρήσεων, τον μειωμένο ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης.

Η βασική ένσταση δεν αφορά απαραίτητα την ύπαρξη των φοροαπαλλαγών, αλλά την έλλειψη ενός συστηματικού μηχανισμού αξιολόγησης της αποτελεσματικότητάς τους. Όπως επισημαίνουν οι Βρυξέλλες, η διατήρηση ενός τόσο εκτεταμένου πλέγματος εξαιρέσεων περιορίζει τα δημόσια έσοδα, αυξάνει την πολυπλοκότητα του φορολογικού συστήματος και δημιουργεί ανισότητες μεταξύ φορολογουμένων. Αντίστοιχες επισημάνσεις έχουν διατυπώσει το τελευταίο διάστημα το ΔΝΤ, η Τράπεζα της Ελλάδος και το ΙΟΒΕ.

ΦΠΑ, φοροδιαφυγή και πίεση για «πράσινη» φορολογία

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στον ΦΠΑ. Παρά τη σημαντική βελτίωση στη συμμόρφωση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ» εξακολουθεί να φθάνει τα 9,4 δισ. ευρώ ή το 18,3% των δυνητικών εσόδων. Στο επίκεντρο βρίσκονται ορισμένες εξαιρέσεις και απαλλαγές, όπως εκείνες στην ιδιωτική εκπαίδευση και στις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, οι οποίες θεωρείται ότι επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα του συστήματος.

Παράλληλα, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εξακολουθούν να εντοπίζουν σημαντικά προβλήματα φοροδιαφυγής, ιδιαίτερα σε κλάδους αυτοαπασχολουμένων και επαγγελματιών όπου κυριαρχούν οι συναλλαγές με μετρητά. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει το σκεπτικό διατήρησης εργαλείων ελέγχου, όπως το τεκμαρτό εισόδημα για τους ελεύθερους επαγγελματίες.

Την ίδια στιγμή, η ενεργειακή φορολογία επανέρχεται στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συστάσεων. Η Κομισιόν θεωρεί ότι η σημερινή φορολογική μεταχείριση εξακολουθεί να ευνοεί τα ορυκτά καύσιμα έναντι της ηλεκτρικής ενέργειας, υπονομεύοντας τους στόχους της πράσινης μετάβασης. Ειδικά για το πετρέλαιο κίνησης, επισημαίνεται ότι οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης παραμένουν χαμηλότεροι σε σχέση με τη βενζίνη, παρότι το diesel θεωρείται πιο επιβαρυντικό για το περιβάλλον.

Με φόντο τους στόχους της ΕΕ για την επόμενη πενταετία, οι αναφορές αυτές τροφοδοτούν σενάρια για μελλοντικές παρεμβάσεις, όπως η σταδιακή εξίσωση της φορολογίας diesel και βενζίνης, η αναθεώρηση των τελών κυκλοφορίας βάσει ρύπων και νέα κίνητρα για την ηλεκτροκίνηση.

Τα χρέη των νοσοκομείων παραμένουν ανοιχτή πληγή

Πέρα από τη φορολογία, οι Βρυξέλλες εκπέμπουν νέο σήμα ανησυχίας για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου και ειδικότερα για τα χρέη των νοσοκομείων προς προμηθευτές.

Παρότι οι συνολικές καθυστερούμενες υποχρεώσεις του Δημοσίου μειώθηκαν κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2025, η πρόοδος χαρακτηρίζεται περιορισμένη και άνιση. Οι μεγαλύτερες πιέσεις εξακολουθούν να εντοπίζονται στο σύστημα υγείας, όπου οι οφειλές των νοσοκομείων ανέρχονται σε περίπου 1,59 δισ. ευρώ, ενώ επιπλέον 199 εκατ. ευρώ βαρύνουν τον ΕΟΠΥΥ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επισημαίνει ότι οι μεταρρυθμίσεις που έχουν εφαρμοστεί μέχρι σήμερα, όπως η λειτουργία της ΕΚΑΠΥ, δεν έχουν αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Παράλληλα, καταγράφεται χρηματοδοτική ασυμμετρία μεταξύ των δαπανών για φάρμακα και των αντίστοιχων επιχορηγήσεων, γεγονός που συντηρεί τις καθυστερήσεις στις πληρωμές.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Κομισιόν: Δημοσιονομική ευελιξία για άμυνα και πράσινη ενέργεια στην ΕΕ
• Κομισιόν για Ελλάδα: Ανάπτυξη πάνω από την ΕΕ, αλλά το στεγαστικό, η παραγωγικότητα και η Δικαιοσύνη «φρενάρουν» τη σύγκλιση
• Νέο μέτωπο στο παγκόσμιο εμπόριο: Η Ουάσιγκτον προτείνει δασμούς έως 12,5% σε 60 οικονομίες