Γιατί δεν μπορούμε να σταματήσουμε στο ένα πατατάκι;

Ερευνητές φτάνουν να συγκρίνουν τις επιπτώσεις της κατανάλωσης φαγητού με αυτές που έχουν τα ναρκωτικά, βασιζόμενοι στην ντοπαμίνη, «νευροδιαβιβαστή της ευτυχίας».

Για πολλούς τα πατατάκια είναι το απαραίτητο συνοδευτικό για μια σειρά ή ταινία. Γιατί όμως είναι τόσο «εθιστικά»; Η επιστήμη έρχεται να δώσει την εξήγηση σε αυτό το φαινόμενο, με βάση έρευνες που έχουν κάνει επιστήμονες από το Ερλάνγκεν της Βαυαρίας. Ερευνούν για αρκετό διάστημα το φαινόμενο της «ηδονιστικής υπερφαγίας», στο οποίο εντάσσεται και ο «εθισμός» στα πατατάκια.

Συγκεκριμένα, μετά από εκτενή πειράματα σε αρουραίους, ανακάλυψαν ότι μια συγκεκριμένη αναλογία λίπους και υδατανθράκων κάνει ιδιαίτερα ελκυστικά ορισμένα τρόφιμα. Στη συνέχεια, οι μελέτες των επιστημόνων διευρύνθηκαν και στους ανθρώπους. Μεταξύ των άλλων, συμπέραναν ότι όσο υψηλότερος είναι ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) -με απλά λόγια, όσο πιο υπέρβαρος είναι κανείς- τόσο περισσότερο ενεργοποιείται κατά την κατανάλωση τσιπς το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου.

Η μέθοδος ήταν απλή. Έδωσαν σε μια μια 20μελή ομάδα ανδρών και γυναικών αρχικά τσιπς και τρεις μέρες αργότερα κολοκυθάκια. Πριν και μετά παρακολούθησαν πως επηρεάστηκε η εγκεφαλική τους λειτουργία από τις τροφές. Όπως φάνηκε, ο εγκέφαλος των συμμετεχόντων στο πείραμα, αντέδρασε ιδιαίτερα έντονα μετά την κατανάλωση τσιπς, και μάλιστα με παρόμοιο τρόπο που είχε αντιδράσει στα προηγούμενα πειράματα ο εγκέφαλος των αρουραίων. «Το ενδιαφέρον για εμάς ήταν το γεγονός ότι ανάλογα με τον ΔΜΣ του εκάστοτε ατόμου, άλλαζε στους ανθρώπους ακριβώς η ίδια δομή στον εγκέφαλο που άλλαζε και στους αρουραίους – ο Nucleus accumbens», λέει ο επικεφαλής της έρευνας Αντρέας Χες. Πρόκειται για μια περιοχή που εμπλέκεται στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Το τι ακριβώς προκαλεί τις συγκεκριμένες αλλαγές δεν το γνωρίζουν ακόμη οι επιστήμονες, οι οποίοι συνεχίζουν ωστόσο τις έρευνές τους.

Ορισμένοι, μάλιστα, ερευνητές φτάνουν μέχρι και να συγκρίνουν τις επιπτώσεις της κατανάλωσης φαγητού με αυτές που έχουν τα ναρκωτικά. Η επίδραση βασίζεται στην ντοπαμίνη, τον λεγόμενο νευροδιαβιβαστή της ευτυχίας. Ως εκ τούτου υπάρχει ο κίνδυνος να προκληθεί ένας φαύλος κύκλος, δηλαδή να χρειάζεται κανείς ολοένα και μεγαλύτερες ποσότητες μιας συγκεκριμένης ουσίας προκειμένου να βρεθεί σε παρόμοια κατάσταση ευφορίας, να έχει το ίδιο αίσθημα ανταμοιβής στον εγκέφαλο – κι έτσι να προκαλείται εθισμός.

Σύγχρονοι επιστήμονες πολλές φορές εμπλέκονται σε αντικρουόμενες συζητήσεις σχετικά με το θέμα του διατροφικού εθισμού. Όπως, άλλωστε, αναφέρει η Ίζα Μακ από την Πανεπιστημιακή Κλινική του Τύμπινγκεν, η διατροφή και το σύστημα ανταμοιβής είναι αλληλένδετα. «Για οτιδήποτε είναι σημαντικό για την αυτοσυντήρηση και την αναπαραγωγή πρέπει να ανταποκριθεί το σύστημα ανταμοιβής». Το γεγονός ότι το σύστημα αυτό αντιδρά ιδιαίτερα στα γλυκά και τα λιπαρά είναι «εξελικτική κληρονομιά» των ανθρώπων, επισημαίνει η Ίζα Μακ. Οι ερευνητές στο Ερλάνγκεν απέκλεισαν ότι η υψηλή περιεκτικότητα σε αλάτι είναι σημαντικός παράγοντας που κάνει τα πατατάκια τόσο αγαπητά. Ωστόσο, η Ίζα Μακ θεωρεί ότι δεν είναι αμελητέος. «Εάν δεν είχαν τα τσίπς αλάτι και μπαχαρικά, τότε δεν θα τα τρώγαμε σε τόσο μεγάλες ποσότητες». Η Ίζα Μακ επισημαίνει ότι η βιομηχανία τροφίμων έχει κάνει ήδη εντατικές δοκιμές προκειμένου να διαπιστώσει ποιο μείγμα συστατικών αρέσει περισσότερο στους καταναλωτές.

Ο ερευνητής Αντρέας Χες έχει πάντως μια πρακτική συμβουλή για όλους όσους τείνουν να αδειάζουν τη σακούλα με τα πατατάκια: «Να τρώνε συνειδητά. Να μην παίρνουν ολόκληρη τη σακούλα μπροστά στην τηλεόραση, αλλά ένα μικρό μπολάκι».

Πηγή: Deutsche Welle