Η ΕΕ «μεγαλώνει» ξαφνικά – Η ιστορική πρόταση στον Καναδά που αλλάζει τον παγκόσμιο χάρτη

Η Ευρωπαϊκή Ένωση εξετάζει μια ιστορική αλλαγή στη σχέση της με τον Καναδά, με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να προτείνει την έναρξη διαδικασίας για να γίνει η χώρα το πρώτο συνδεδεμένο μέλος του 27μελούς μπλοκ. Η πρόταση έρχεται σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών και εμπορικών ανακατατάξεων και σηματοδοτεί την προσπάθεια των Βρυξελλών να εμβαθύνουν τις σχέσεις τους με δημοκρατικούς εταίρους εκτός ΕΕ.

Ειδικότερα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά την ετήσια ομιλία της για την κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στο Στρασβούργο, έκανε μια σημαντική πρόταση προς τον Καναδά.

Απευθυνόμενη στον πρωθυπουργό της χώρας Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος βρισκόταν στην αίθουσα, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θέλει να οδηγήσει τη σχέση με τον Καναδά «στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο».

Στο πλαίσιο αυτό, πρότεινε να ανοίξει ο δρόμος ώστε ο Καναδάς να γίνει ο πρώτος associate member της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η κίνηση αυτή θα αποτελούσε σημαντική εξέλιξη στην ευρωπαϊκή πολιτική, καθώς μέχρι σήμερα η ΕΕ έχει στηριχθεί κυρίως στη διάκριση μεταξύ πλήρους κράτους-μέλους και τρίτης χώρας ή εταίρου.

Τι σημαίνει «associate member» της ΕΕ

Η έννοια της συνδεδεμένης ή «associate» συμμετοχής στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί σήμερα καθιερωμένη κατηγορία πλήρους συμμετοχής στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα.

Η πρόταση για τον Καναδά θα μπορούσε, εφόσον προχωρήσει, να δημιουργήσει ένα νέο μοντέλο στενότερης συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και μιας χώρας που δεν αποτελεί μέρος της Ένωσης.

Ο Καναδάς, άλλωστε, δεν έχει ζητήσει πλήρη ένταξη στην ΕΕ. Ο Μαρκ Κάρνεϊ έχει μιλήσει για την ανάγκη μιας «μοναδικής συμμαχίας ασφάλειας και οικονομίας» με την Ευρώπη, χωρίς να θέτει ως στόχο την πλήρη ένταξη της χώρας στην Ένωση.

Αυτό σημαίνει ότι μια πιθανή μορφή associate membership θα μπορούσε να αποτελέσει έναν ενδιάμεσο δρόμο για βαθύτερη συνεργασία, χωρίς ο Καναδάς να μετατραπεί σε πλήρες κράτος-μέλος.

Συνεργασία σε AI, κλίμα και Αρκτική

Η φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση και ο Καναδάς αντιμετωπίζουν τον κόσμο με παρόμοιο τρόπο και μπορούν να συνεργαστούν σε μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα.

Στο επίκεντρο βρίσκονται:

• η τεχνητή νοημοσύνη (AI),
• η κλιματική αλλαγή,
• οι γεωπολιτικές εξελίξεις,
• η ασφάλεια στην Αρκτική,
• η οικονομική και εμπορική συνεργασία,
• καθώς και η ευρύτερη ευρωπαϊκή και διεθνής ασφάλεια.

Η Αρκτική αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η περιοχή εξελίσσεται σε σημαντικό γεωπολιτικό πεδίο, με την Ευρώπη και τον Καναδά να έχουν κοινά συμφέροντα σε θέματα ασφάλειας, ενέργειας, υποδομών και πρόσβασης στους θαλάσσιους διαδρόμους.

Η πρωτοβουλία των Βρυξελλών αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της έντονης εμπορικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στον Καναδά και τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Οτάβα βρίσκεται σε εμπορική σύγκρουση με την Ουάσιγκτον και έχει δεσμευτεί να απαντήσει στους αμερικανικούς δασμούς με αντίστοιχα μέτρα.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ενίσχυση των σχέσεων Καναδά–ΕΕ προσφέρει έναν διαφορετικό δρόμο για την καναδική οικονομία και εξωτερική πολιτική, με μεγαλύτερη διαφοροποίηση των εμπορικών και στρατηγικών συνεργασιών της χώρας.

Η πρόταση της φον ντερ Λάιεν, ωστόσο, δεν παρουσιάστηκε ως κίνηση εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών.

Ο επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg, Χόλγκερ Σμίντινγκ, χαρακτήρισε την εξέλιξη σημαντικό βήμα και υποστήριξε ότι η Ευρώπη επιδιώκει να εμβαθύνει τις σχέσεις της με χώρες που θεωρεί ότι μοιράζονται κοινές αξίες και συμφέροντα.

Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η στρατηγική αυτή συνδέεται με την προσπάθεια της Ευρώπης να μειώσει τις εξαρτήσεις της τόσο από τις ΗΠΑ όσο και από την Κίνα.

Ο ρόλος του Μαρκ Κάρνεϊ και η στρατηγική των «middle powers»

Ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ έχει επανειλημμένα αναφερθεί στην ανάγκη στενότερης συνεργασίας μεταξύ των λεγόμενων «middle powers», δηλαδή χωρών με σημαντική οικονομική και γεωπολιτική επιρροή αλλά χωρίς το μέγεθος ή την ισχύ των μεγαλύτερων παγκόσμιων δυνάμεων.

Σε ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ο Κάρνεϊ είχε υποστηρίξει ότι οι χώρες αυτές θα πρέπει να συνεργαστούν περισσότερο, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την άνοδο της πολιτικής ισχύος και τις επιθετικές βιομηχανικές πολιτικές μεγάλων οικονομιών.

Η λογική αυτή φαίνεται να συναντά τις ευρωπαϊκές επιδιώξεις για διεύρυνση των στρατηγικών και οικονομικών συνεργασιών της ΕΕ.

Η συζήτηση για μια στενότερη σχέση με τον Καναδά δεν είναι καινούργια.

Τον Ιούνιο, ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, είχε παρουσιάσει το όραμά του για μια πολύ μεγαλύτερη Ευρωπαϊκή Ένωση, καλώντας την Ευρώπη να «σκεφτεί μεγαλόπνοα» ώστε να ενισχύσει τη διεθνή της επιρροή.

Ο Στουμπ είχε αναφέρει ως πιθανούς μελλοντικούς εταίρους ή υποψήφιες χώρες για μια διευρυμένη ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική τον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Τουρκία, τη Νορβηγία και την Ισλανδία.

Είχε μάλιστα θέσει ως πιθανό στόχο μια Ευρωπαϊκή Ένωση με έως και 40 χώρες.

Η ιδέα μιας ειδικής σχέσης με τον Καναδά αποκτά έτσι θέση σε μια ευρύτερη συζήτηση για το πώς θα μπορούσε να εξελιχθεί η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η συνεργασία της ΕΕ με δημοκρατίες εκτός των σημερινών συνόρων της.

Γιατί ο Καναδάς βρίσκεται στο επίκεντρο

Ο Καναδάς διαθέτει μια σειρά από χαρακτηριστικά που τον καθιστούν σημαντικό στρατηγικό εταίρο για την Ευρώπη.

Μεταξύ άλλων, αποτελεί μεγάλη δημοκρατική οικονομία, διαθέτει σημαντικούς φυσικούς πόρους και έχει γεωγραφική παρουσία στην Αρκτική. Παράλληλα, διατηρεί στενούς ιστορικούς, οικονομικούς και αμυντικούς δεσμούς με ευρωπαϊκές χώρες.

Για την ΕΕ, μια στενότερη σχέση με την Οτάβα θα μπορούσε να ενισχύσει τη συνεργασία σε τομείς όπως η ενέργεια, οι κρίσιμες πρώτες ύλες, η τεχνολογία, η άμυνα και η ασφάλεια.

Για τον Καναδά, αντίστοιχα, η προσέγγιση με την Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής διαφοροποίησης των διεθνών συνεργασιών του.

Τι ακολουθεί για την ΕΕ και τον Καναδά

Η πρόταση της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δεν σημαίνει ότι ο Καναδάς γίνεται άμεσα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η έννοια του «associate member» θα πρέπει να καθοριστεί θεσμικά και πολιτικά, εφόσον η πρωτοβουλία προχωρήσει. Θα χρειαστεί επίσης να αποσαφηνιστεί ποια δικαιώματα, υποχρεώσεις και μορφές συμμετοχής θα περιλαμβάνει ένα τέτοιο καθεστώς.

Το σημαντικότερο στοιχείο της σημερινής εξέλιξης είναι ότι οι Βρυξέλλες δείχνουν διατεθειμένες να εξετάσουν μια νέα μορφή θεσμικά στενότερης σχέσης με μια χώρα εκτός ΕΕ.

Εάν η ιδέα προχωρήσει, η σχέση ΕΕ–Καναδά θα μπορούσε να λειτουργήσει ως πρότυπο για τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεργάζεται στο μέλλον με χώρες που δεν επιδιώκουν πλήρη ένταξη, αλλά επιθυμούν πολύ βαθύτερους οικονομικούς, πολιτικούς και στρατηγικούς δεσμούς.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πώς η «Οδύσσεια» ξεπέρασε τους υπερήρωες της Marvel και άλλαξε τα δεδομένα στο Χόλιγουντ
• Παραλίγο Avenger; Γιατί η Marvel απέρριψε τον Σακίλ Ο’Νιλ
• GTA VI: Μονάδα του αμερικανικού στρατού δίνει 4ήμερη άδεια ως κίνητρο επανακατάταξης