Η οικονομική πίεση στη μέση ηλικία «γερνά» ταχύτερα τον εγκέφαλο

• Τα άτομα με επίμονα χαμηλό εισόδημα ή οικονομικές δυσκολίες είχαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ μνήμης και επεξεργασίας πληροφοριών έως την ηλικία των 53 ετών.
• Οι συμμετέχοντες με σταθερά χαμηλό εισόδημα εμφάνισαν αργότερα χειρότερη υγεία του εγκεφάλου και μεγαλύτερη εγκεφαλική ατροφία.
• Η σύνδεση ήταν εντονότερη στους άνδρες, σε όσους είχαν βιώσει δυσκολίες στην παιδική ηλικία και στους φορείς της γενετικής παραλλαγής APOE-ε4.

Οι επίμονες οικονομικές δυσκολίες κατά την πρώιμη και μέση ενήλικη ζωή ενδέχεται να επιταχύνουν τη γνωστική έκπτωση και να επηρεάζουν μακροπρόθεσμα την υγεία του εγκεφάλου, σύμφωνα με νέα μελέτη ερευνητών του University College London (UCL).

Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Innovation in Aging, βασίστηκε σε δεδομένα από 2.759 άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Οι συμμετέχοντες παρακολουθούνταν σε βάθος χρόνου στο πλαίσιο της MRC National Survey of Health and Development, της μακροβιότερης εν εξελίξει μελέτης κοόρτης στον κόσμο.

Πώς μετρήθηκε το χαμηλό εισόδημα

Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να δηλώσουν το εισόδημα του νοικοκυριού τους σε τρεις διαφορετικές ηλικίες: στα 26, 43 και 53 έτη.

Ως άτομα με επίμονα χαμηλό εισόδημα χαρακτηρίστηκαν όσοι ανήκαν στο χαμηλότερο 20% της ομάδας σε τουλάχιστον δύο από τις τρεις αξιολογήσεις.

Η συγκεκριμένη κατηγορία αντιστοιχούσε στο 16% των συμμετεχόντων, δηλαδή περίπου σε έναν στους έξι.

Παράλληλα, οι ερευνητές εξέτασαν την οικονομική δυσχέρεια μέσα από ερωτήσεις σχετικά με το κατά πόσο οι συμμετέχοντες δυσκολεύονταν να καλύψουν τις καθημερινές τους ανάγκες ή να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους.

Ως άτομα με επίμονη οικονομική δυσχέρεια χαρακτηρίστηκαν όσοι ξεπέρασαν το σχετικό όριο του ερωτηματολογίου τουλάχιστον δύο φορές μεταξύ των ηλικιών των 36 και 53 ετών.

Η ομάδα αυτή αντιπροσώπευε το 12% του δείγματος, δηλαδή περίπου έναν στους οκτώ συμμετέχοντες.

Χαμηλότερες επιδόσεις στη μνήμη και την επεξεργασία πληροφοριών

Η μελέτη έδειξε ότι τα άτομα που είχαν βιώσει είτε επίμονες οικονομικές δυσκολίες είτε σταθερά χαμηλό εισόδημα παρουσίαζαν χαμηλότερες επιδόσεις σε τεστ γνωστικών λειτουργιών έως την ηλικία των 53 ετών.

Τα τεστ αξιολογούσαν κυρίως τη λεκτική μνήμη και την ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών.

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι η μακροχρόνια οικονομική πίεση μπορεί να έχει επιπτώσεις στις γνωστικές λειτουργίες ήδη από τη μέση ηλικία και όχι μόνο στα μεγαλύτερα χρόνια της ζωής.

Μεγαλύτερη εγκεφαλική ατροφία σε μεγαλύτερη ηλικία

Σε υποομάδα συμμετεχόντων που υποβλήθηκαν σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν επίμονα χαμηλό εισόδημα παρουσίαζαν χειρότερη υγεία του εγκεφάλου στις ηλικίες των 69 έως 71 ετών.

Μεταξύ των βασικών ευρημάτων ήταν και η μεγαλύτερη εγκεφαλική ατροφία, η οποία συνδέεται με τη γήρανση και τη σταδιακή εξασθένηση των γνωστικών λειτουργιών.

Οι συσχετίσεις παρέμειναν ισχυρές ακόμη και όταν οι επιστήμονες έλαβαν υπόψη άλλους παράγοντες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τα αποτελέσματα.

Σε αυτούς περιλαμβάνονταν οι γνωστικές ικανότητες στην παιδική ηλικία, το μορφωτικό επίπεδο και οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες στις οποίες μεγάλωσαν οι συμμετέχοντες.

Ποιοι φαίνεται να επηρεάζονται περισσότερο

Η σχέση μεταξύ οικονομικής δυσπραγίας και χειρότερης εγκεφαλικής υγείας σε μεγαλύτερη ηλικία ήταν ιδιαίτερα έντονη σε συγκεκριμένες ομάδες.

Ισχυρότερη συσχέτιση καταγράφηκε:

• στους άνδρες,
• στα άτομα που είχαν βιώσει μειονεκτικές συνθήκες στην παιδική ηλικία,
• στους φορείς της γενετικής παραλλαγής APOE-ε4.

Η συγκεκριμένη γενετική παραλλαγή συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ.

Τα ευρήματα δείχνουν ότι η οικονομική πίεση μπορεί να λειτουργεί σε συνδυασμό με κοινωνικούς και γενετικούς παράγοντες, αυξάνοντας την ευαλωτότητα του εγκεφάλου σε ορισμένα άτομα.

Πώς το οικονομικό στρες επηρεάζει τον εγκέφαλο

Οι ερευνητές εξετάζουν διάφορους πιθανούς μηχανισμούς που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τη σύνδεση ανάμεσα στις οικονομικές δυσκολίες και τη γνωστική γήρανση.

Ένας από αυτούς είναι η χρόνια φλεγμονή, η οποία μπορεί να προκληθεί από το παρατεταμένο στρες και έχει συσχετιστεί με την επιτάχυνση της γήρανσης του εγκεφάλου.

Ένας ακόμη πιθανός παράγοντας είναι το αυξημένο γνωστικό φορτίο που δημιουργεί η συνεχής ανησυχία για τα οικονομικά.

Η ανάγκη διαρκούς διαχείρισης λογαριασμών, οφειλών και καθημερινών αναγκών μπορεί να δεσμεύει σημαντικούς νοητικούς πόρους, αφήνοντας λιγότερη γνωστική ενέργεια διαθέσιμη για άλλες λειτουργίες.

Γιατί η μνήμη επιδεινώθηκε πιο αργά μετά τα 53

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα ήταν ότι τα άτομα με οικονομικές δυσκολίες ή χαμηλό εισόδημα παρουσίασαν βραδύτερη επιδείνωση της μνήμης μεταξύ των ηλικιών των 53 και 69 ετών.

Ωστόσο, οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι αυτό δεν αποτελεί απαραίτητα θετική ένδειξη.

Η πιθανότερη εξήγηση είναι ότι τα συγκεκριμένα άτομα είχαν ήδη υποστεί σημαντικότερη γνωστική έκπτωση πριν από την ηλικία των 53 ετών, με αποτέλεσμα να ξεκινούν από χαμηλότερο επίπεδο σε σύγκριση με όσους δεν είχαν βιώσει μακροχρόνια οικονομική πίεση.

Συνεπώς, η πιο αργή μεταγενέστερη επιδείνωση ενδέχεται να αντανακλά το γεγονός ότι ένα σημαντικό μέρος της γνωστικής επιβάρυνσης είχε ήδη εκδηλωθεί νωρίτερα στη ζωή τους.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τέσσερα email, μία ευκαιρία: Πώς να διεκδικήσεις έξυπνα τη δουλειά μετά τη συνέντευξη
• Έρευνα kariera.gr: Το κυνήγι του μισθού, η «παγίδα» της διαφάνειας και η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εργασία
• Οι άνθρωποι κάνουν τη δουλειά, η ΤΝ παίρνει τα εύσημα