Γιατί δεν καταλαβαίνουμε -πια- τι δουλειά κάνει ο κόσμος

• Οι διογκωμένοι επαγγελματικοί τίτλοι συχνά αποκρύπτουν καθημερινές και γνώριμες αρμοδιότητες.
• Η εταιρική ορολογία μπορεί να δυσκολεύει την προσέλκυση των κατάλληλων υποψηφίων και να δημιουργεί λανθασμένες προσδοκίες.
• Οι νέες μορφές εργασίας απαιτούν νέους τίτλους, αλλά η σαφήνεια παραμένει σημαντικότερη από το κύρος.

Κάποτε αστειευόμασταν ότι ένας υπάλληλος καθαριότητας θα μπορούσε να συστήνεται ως «μηχανικός υγειονομικών υπηρεσιών». Σήμερα, όμως, οι διογκωμένοι επαγγελματικοί τίτλοι δεν αποτελούν πλέον αστείο, αλλά καθιερωμένη πρακτική στον επιχειρηματικό κόσμο.

Από τον Director of First Impressions μέχρι τον Vibe Director, τον Growth Hacker και τον Customer Happiness Specialist, η σύγχρονη εταιρική γλώσσα έχει γίνει τόσο ευφάνταστη, ώστε συχνά είναι δύσκολο να καταλάβουμε τι ακριβώς κάνει ένας εργαζόμενος.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο γλωσσικό. Οι περίπλοκοι τίτλοι μπορεί να αποθαρρύνουν κατάλληλους υποψηφίους από το να υποβάλουν αίτηση, να δημιουργήσουν σύγχυση σχετικά με τις αρμοδιότητες μιας θέσης ή ακόμη και να χρησιμοποιηθούν ως υποκατάστατο μιας καλύτερης αμοιβής.

Όταν η ρεσεψιόν αποκτά διευθυντή

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο τίτλος Director of First Impressions, δηλαδή «Διευθυντής Πρώτων Εντυπώσεων».

Παρά την εντυπωσιακή διατύπωσή του, ο συγκεκριμένος ρόλος μπορεί να περιλαμβάνει την υποδοχή των επισκεπτών, την απάντηση τηλεφωνικών κλήσεων και τη διαχείριση των παλτών τους — αρμοδιότητες που παραδοσιακά συνδέονται με τη θέση του υπαλλήλου υποδοχής.

Ο τίτλος έχει χρησιμοποιηθεί ακόμη και από μεγάλες, ιστορικές εταιρείες και όχι μόνο από νεοφυείς επιχειρήσεις που επιθυμούν να παρουσιάσουν κάθε θέση ως πρωτοποριακή.

Η πρακτική αυτή μπορεί να προσθέτει κύρος σε έναν ρόλο, αλλά ταυτόχρονα τον καθιστά περισσότερο ασαφή. Όποιος ακούσει τον τίτλο δύσκολα μπορεί να αντιληφθεί άμεσα το πραγματικό αντικείμενο της εργασίας.

Από το τμήμα προσωπικού στο Talent Acquisition

Παρόμοια εξέλιξη παρατηρείται και στον χώρο της στελέχωσης.

Οι εργαζόμενοι που κάποτε ονομάζονταν υπάλληλοι προσωπικού έγιναν αρχικά επαγγελματίες ανθρώπινου δυναμικού, στη συνέχεια recruiters και, πλέον, συχνά εμφανίζονται ως Talent Acquisition Specialists.

Στα υψηλότερα επίπεδα της διοικητικής ιεραρχίας συναντάται ακόμη και ο τίτλος Chief Talent Officer.

Η αλλαγή δεν είναι πάντοτε αδικαιολόγητη. Η εύρεση, αξιολόγηση και προσέλκυση στελεχών έχει γίνει πιο σύνθετη και στρατηγική λειτουργία. Ωστόσο, η υπερβολική χρήση της εταιρικής ορολογίας μπορεί να δημιουργήσει την εντύπωση ότι κάθε γνώριμη εργασία πρέπει να μετονομαστεί για να θεωρηθεί σύγχρονη.

Τι κάνει ένας Director of Vibe;

Ακόμη πιο χαρακτηριστικός είναι ο τίτλος Director of Vibe.

Ο ρόλος εμφανίστηκε αρχικά στον ξενοδοχειακό κλάδο και περιγράφηκε ως ένας συνδυασμός υπευθύνου κοινωνικών εκδηλώσεων, διοργανωτή πάρτι και ομαδάρχη κατασκήνωσης.

Στη συνέχεια υιοθετήθηκε από εταιρείες δημοσίων σχέσεων και μεγάλους οργανισμούς. Οι αρμοδιότητες μπορεί να περιλαμβάνουν τη διοργάνωση γενεθλίων και happy hours, την προετοιμασία εταιρικών γευμάτων, τον ανεφοδιασμό της κουζίνας με σνακ και την οργάνωση δραστηριοτήτων ευεξίας, όπως γιόγκα ή μασάζ στο γραφείο.

Με απλούστερους όρους, πρόκειται συχνά για καθήκοντα ενός διοικητικού βοηθού, ενός office manager ή ενός υπευθύνου εσωτερικών εκδηλώσεων.

Ο εντυπωσιακός τίτλος, ωστόσο, δημιουργεί μια εντελώς διαφορετική εικόνα.

Customer Success ή εξυπηρέτηση πελατών;

Ιδιαίτερα διαδεδομένοι είναι πλέον οι τίτλοι Customer Success Specialist, Customer Success Manager και Customer Happiness Specialist.

Το πρόβλημα είναι ότι μπορούν να περιγράφουν πολύ διαφορετικές θέσεις.

Σε αρχικό επίπεδο, ένας Customer Success Specialist μπορεί να εργάζεται σε ένα τηλεφωνικό κέντρο, προσπαθώντας να διαχειριστεί παράπονα πελατών για υπηρεσίες που δεν λειτουργούν.

Σε ανώτερο ή περισσότερο εμπορικό ή εμπορικό επίπεδο, ο ίδιος τίτλος μπορεί να αφορά έναν επαγγελματία που υποστηρίζει μεγάλους εταιρικούς πελάτες, διατηρεί τη συνεργασία μαζί τους και προσπαθεί να αυξήσει την αξία των συμβολαίων μέσω upselling και cross-selling.

Ο τίτλος, επομένως, δεν αποκαλύπτει από μόνος του ούτε το επίπεδο ευθύνης ούτε το πραγματικό περιεχόμενο της θέσης.

Engagement Lead και Solutions Architect

Η σύγχυση συνεχίζεται με τον τίτλο Engagement Lead.

Παρά την ονομασία του, δεν σχετίζεται με την κοινωνική δέσμευση ή —πολύ περισσότερο— με την προετοιμασία ενός γάμου. Συνήθως αφορά την πώληση, την υλοποίηση ή την υποστήριξη σύνθετων τεχνολογικών λύσεων.

Σε πολλές επιχειρήσεις, οι αρμοδιότητές του επικαλύπτονται με εκείνες ενός Customer Success Manager ή ενός Account Manager.

Αντίστοιχα ασαφής μπορεί να είναι ο τίτλος Solutions Architect. Τις περισσότερες φορές περιγράφει έναν έμπειρο τεχνολογικό επαγγελματία που σχεδιάζει τη δομή μιας λύσης λογισμικού και καθοδηγεί την ανάπτυξή της.

Σε άλλες περιπτώσεις, όμως, ο ρόλος περιλαμβάνει έντονο εμπορικό ή συμβουλευτικό στοιχείο και μοιάζει περισσότερο με εκείνον ενός Engagement Lead.

Community Manager: Όχι απαραίτητα αυτό που νομίζετε

Ο τίτλος Community Manager ακούγεται σαν να αφορά έναν εργαζόμενο που εκπροσωπεί την εταιρεία σε τοπικές κοινότητες ή οργανώνει κοινωνικές δράσεις.

Στην ψηφιακή οικονομία, όμως, συνήθως περιγράφει το άτομο που διαχειρίζεται μια διαδικτυακή κοινότητα χρηστών, συντονίζει συζητήσεις, απαντά σε ερωτήσεις και ενθαρρύνει τους πελάτες να βοηθούν ο ένας τον άλλον.

Για μια επιχείρηση, μια ενεργή κοινότητα μπορεί να μειώσει σημαντικά το κόστος της εξυπηρέτησης πελατών, καθώς πολλές απορίες επιλύονται από τους ίδιους τους χρήστες.

Ο ρόλος μπορεί να είναι σημαντικός, αλλά ο τίτλος δεν αποκαλύπτει πάντοτε αυτή την οικονομική και λειτουργική διάσταση.

Brand Evangelist και Growth Hacker

Ο Brand Evangelist είναι, στην πράξη, ένας επαγγελματίας δημοσίων σχέσεων, επικοινωνίας ή μάρκετινγκ που προωθεί με ενθουσιασμό το brand και προσπαθεί να δημιουργήσει πιστούς υποστηρικτές.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικός είναι ο τίτλος Growth Hacker.

Ο όρος περιγράφει συνήθως έναν marketer που αναζητά γρήγορους και συχνά πειραματικούς τρόπους αύξησης των χρηστών, των πωλήσεων ή των εσόδων μιας εταιρείας.

Οι Growth Hackers είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς στις startups, όπου η ανάγκη για ταχεία ανάπτυξη είναι μεγάλη και ο χρόνος μέχρι την εξάντληση της χρηματοδότησης περιορισμένος.

Ωστόσο, ο όρος μπορεί να χρησιμοποιείται τόσο ευρέως, ώστε να περιγράφει σχεδόν κάθε εργαζόμενο που ασχολείται με το performance marketing, τις πωλήσεις, την ανάλυση δεδομένων ή την προσέλκυση πελατών.

Από τους εργαζομένους στους Ninja, Guru και Rockstar

Η εταιρική υπερβολή δεν περιορίζεται στους βασικούς τίτλους. Συχνά προστίθενται λέξεις όπως Genius, Guru, Rockstar, Wizard και Ninja.

Έτσι, ένας εργαζόμενος στο μάρκετινγκ μπορεί να γίνει Marketing Guru, ένας προγραμματιστής Coding Ninja και ένας υπεύθυνος εξυπηρέτησης πελατών Customer Success Rockstar.

Όταν τέτοιες λέξεις συνδυάζονται με ήδη ασαφείς τίτλους, το αποτέλεσμα είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό — και ακόμη λιγότερο κατανοητό.

Ένας υποψήφιος μπορεί να συναντήσει αγγελίες για Talent Acquisition Gurus, Vibe Rockstars, Customer Happiness Wizards ή Solutions Ninjas, χωρίς να είναι σαφές ποιες είναι οι καθημερινές αρμοδιότητες, οι απαιτούμενες δεξιότητες και η πραγματική θέση στην εταιρική ιεραρχία.

Γιατί έγιναν τόσο περίπλοκοι οι τίτλοι εργασίας;

Δεν οφείλονται όλοι οι νέοι τίτλοι σε ματαιοδοξία ή εταιρικό εντυπωσιασμό.

Η οικονομία αλλάζει και δημιουργούνται επαγγέλματα που πριν από λίγα χρόνια δεν υπήρχαν. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται πλέον ανθρώπους που παρακολουθούν τα κοινωνικά δίκτυα, διαχειρίζονται ψηφιακές κοινότητες, αναλύουν δεδομένα χρηστών ή σχεδιάζουν την εμπειρία του πελάτη σε πολλαπλά κανάλια.

Για τέτοιους ρόλους, οι παραδοσιακοί τίτλοι δεν είναι πάντοτε αρκετοί.

Η εξάπλωση της ευέλικτης εργασίας, των οριζόντιων ομάδων και των μοντέλων συνδιοίκησης δημιουργεί επίσης περισσότερους co-heads, joint CEOs και υβριδικές θέσεις που συνδυάζουν καθήκοντα διαφορετικών τμημάτων.

Επομένως, ορισμένοι νέοι επαγγελματικοί τίτλοι αντανακλούν πραγματικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η εργασία.

Όταν και οι παραδοσιακοί τίτλοι προκαλούν σύγχυση

Οι παλαιότεροι τίτλοι δεν είναι πάντοτε πιο ξεκάθαροι.

Οι τράπεζες, για παράδειγμα, μπορεί να διαθέτουν δεκάδες ή εκατοντάδες vice presidents, χωρίς ο τίτλος να σημαίνει ότι όλοι βρίσκονται κοντά στην κορυφή της διοίκησης.

Στον δημόσιο τομέα, τίτλοι όπως permanent secretary ή principal private secretary μπορεί επίσης να μην αποδίδουν με σαφήνεια την πραγματική θέση και τις αρμοδιότητες του εργαζομένου.

Ακόμη και μέσα στην ίδια εταιρεία, ένας senior partner και ένας managing partner μπορεί να δυσκολεύονται να εξηγήσουν ποιος έχει την τελική εξουσία.

Το πρόβλημα, επομένως, δεν είναι αποκλειστικά οι νέοι τίτλοι. Είναι η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που υπονοεί μια ονομασία και σε αυτό που συμβαίνει στην καθημερινή εργασία.

Το κόστος των διογκωμένων τίτλων

Ένας υπερβολικός επαγγελματικός τίτλος μπορεί να φαίνεται ακίνδυνος, αλλά έχει πραγματικές συνέπειες.

Πρώτον, δυσκολεύει τους υποψηφίους να εντοπίσουν θέσεις που αντιστοιχούν στις δεξιότητές τους. Ένας έμπειρος υπάλληλος υποδοχής μπορεί να προσπεράσει μια αγγελία για Director of First Impressions, θεωρώντας ότι αφορά διοικητική θέση.

Δεύτερον, καθιστά δυσκολότερη τη σύγκριση αμοιβών μεταξύ εταιρειών, καθώς ο ίδιος τίτλος μπορεί να περιγράφει εντελώς διαφορετικές αρμοδιότητες.

Τρίτον, ένας εντυπωσιακός τίτλος μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μη χρηματικό αντάλλαγμα, προσφέροντας στον εργαζόμενο κύρος αντί για υψηλότερο μισθό, μεγαλύτερη εξουσία ή καλύτερες συνθήκες εργασίας.

Τέλος, οι ασαφείς τίτλοι μπορούν να προκαλέσουν σύγχυση ακόμη και στο εσωτερικό μιας επιχείρησης, όταν οι εργαζόμενοι δεν γνωρίζουν με ποιον πρέπει να επικοινωνήσουν για ένα συγκεκριμένο ζήτημα.

Η σαφήνεια είναι σημαντικότερη από τον εντυπωσιασμό

Οι τίτλοι εργασίας δεν χρειάζεται να παραμείνουν αμετάβλητοι σε έναν κόσμο που εξελίσσεται. Οι νέες τεχνολογίες και τα νέα επιχειρηματικά μοντέλα απαιτούν αναπόφευκτα νέες ειδικότητες και νέες ονομασίες.

Ωστόσο, ο βασικός στόχος ενός επαγγελματικού τίτλου πρέπει να παραμένει απλός: να επιτρέπει σε κάποιον να καταλαβαίνει, χωρίς λεξικό και χωρίς εκτενή επεξήγηση, τι κάνει πραγματικά ένας εργαζόμενος.

Το αντικείμενο της δουλειάς, οι ευθύνες και η συνεισφορά ενός ανθρώπου έχουν μεγαλύτερη σημασία από την ονομασία που αναγράφεται στην επαγγελματική του κάρτα ή στο προφίλ του στο LinkedIn.

Γιατί, τελικά, ένας Director of First Impressions που απαντά τηλέφωνα και υποδέχεται επισκέπτες παραμένει υπάλληλος υποδοχής — όσο δημιουργικός και αν είναι ο τίτλος του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τέσσερα email, μία ευκαιρία: Πώς να διεκδικήσεις έξυπνα τη δουλειά μετά τη συνέντευξη
• Έρευνα kariera.gr: Το κυνήγι του μισθού, η «παγίδα» της διαφάνειας και η επανάσταση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εργασία
• Οι άνθρωποι κάνουν τη δουλειά, η ΤΝ παίρνει τα εύσημα