Πιερρακάκης: Η Ευρώπη πρέπει να απελευθερώσει κεφάλαια για την ανάπτυξη

Η Ευρώπη έχει πετύχει να δημιουργήσει έναν ισχυρό και ανθεκτικό τραπεζικό τομέα. Το επόμενο μεγάλο στοίχημα, όμως, είναι διαφορετικό: να μπορέσει να αξιοποιήσει αυτό το χρηματοπιστωτικό σύστημα ως μοχλό ανάπτυξης, επενδύσεων και ανταγωνιστικότητας.

Αυτό είναι το βασικό μήνυμα που στέλνει ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, σε συνέντευξή του στο ECB Supervision Newsletter της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Όπως επισημαίνει, η Ευρώπη διαθέτει αποταμιεύσεις, ταλέντο και επιχειρήσεις, όμως εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα κρίσιμο πρόβλημα: δεν έχει καταφέρει να συνδέσει αποτελεσματικά τα διαθέσιμα κεφάλαια με τις επενδυτικές ευκαιρίες που μπορούν να στηρίξουν το επόμενο αναπτυξιακό της βήμα.

Στο επίκεντρο της προσέγγισης του κ. Πιερρακάκη βρίσκονται δύο αλληλένδετες μεταρρυθμίσεις: η Τραπεζική Ένωση και η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Όπως εξηγεί, οι ευρωπαϊκές τράπεζες εξακολουθούν να αποτελούν την κύρια πηγή χρηματοδότησης της οικονομίας και, επομένως, πρέπει να μπορούν να λειτουργούν πραγματικά σε ευρωπαϊκή κλίμακα, στηρίζοντας επιχειρήσεις σε ολόκληρη την ενιαία αγορά και κατευθύνοντας κεφάλαια προς τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρώπης.

Το πρόβλημα του κατακερματισμού

Για τον πρόεδρο του Eurogroup, η διασυνοριακή τραπεζική δραστηριότητα πρέπει να γίνει ο κανόνας και όχι η εξαίρεση. Η μεγαλύτερη ενοποίηση της αγοράς δεν αποτελεί αυτοσκοπό, αλλά εργαλείο ώστε τα κεφάλαια και η ρευστότητα να μπορούν να κινούνται πιο ελεύθερα και να κατευθύνονται στις πιο παραγωγικές επενδύσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο κ. Πιερρακάκης χαρακτηρίζει τον κατακερματισμό πλέον όχι απλώς μια χρηματοπιστωτική αναποτελεσματικότητα, αλλά «στρατηγική ευπάθεια». Το ερώτημα, όπως το θέτει, είναι κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να χρηματοδοτήσει το μέλλον της εφόσον η τραπεζική της αγορά εξακολουθεί να χωρίζεται από εθνικά σύνορα.

Η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης συνδέεται έτσι άμεσα με την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η κοινή προστασία και η ενοποίηση της αγοράς πρέπει να προχωρήσουν παράλληλα, ενώ αναφέρεται και στην ανάγκη να αξιοποιηθεί η μεταρρύθμιση του πλαισίου CMDI και να υπάρξει νέα προσέγγιση στο EDIS, ώστε να αντιμετωπιστούν τα εναπομείναντα εμπόδια.

Από τη σταθερότητα στην ανάπτυξη

Το μεγάλο ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο η ενοποίηση. Είναι και το μέγεθος. Ο κ. Πιερρακάκης επισημαίνει ότι η ανθεκτικότητα παραμένει θεμέλιο του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος, αλλά πλέον δεν αρκεί. Η Ευρώπη χρειάζεται τράπεζες που μπορούν να χρηματοδοτήσουν ένα νέο αναπτυξιακό πρότυπο, καθώς οι ανάγκες για επενδύσεις στην καινοτομία, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την άμυνα και τις υποδομές αυξάνονται.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η επισήμανσή του ότι οι τράπεζες εξακολουθούν να παρέχουν περίπου 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας και θα παραμείνουν, τουλάχιστον στο ορατό μέλλον, βασική πηγή χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες.

Γι’ αυτό και θέτει τρεις βασικές προτεραιότητες: την ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής χρηματοπιστωτικής ενοποίησης, τη διευκόλυνση της διασυνοριακής τραπεζικής δραστηριότητας και την απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου, χωρίς υποχώρηση από τα πρότυπα χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.

Λιγότερη γραφειοκρατία, όχι λιγότερη εποπτεία

Η απλοποίηση των κανόνων αποτελεί ξεχωριστό κεφάλαιο της προσέγγισης του κ. Πιερρακάκη. Όπως υπογραμμίζει, ένα ισχυρό κανονιστικό πλαίσιο δεν χρειάζεται να είναι και υπερβολικά περίπλοκο.

Η Ευρώπη χρειάζεται κανόνες αυστηρούς αλλά ταυτόχρονα συνεκτικούς, αναλογικούς και προβλέψιμους, ενώ οι τράπεζες δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζουν διαφορετικές ερμηνείες των ίδιων ευρωπαϊκών κανόνων ανάλογα με τη χώρα στην οποία δραστηριοποιούνται. Η καλύτερη ανταλλαγή δεδομένων και η εναρμόνιση των υποχρεώσεων αναφοράς μπορούν, σύμφωνα με τον ίδιο, να περιορίσουν σημαντικά το διοικητικό κόστος.

Η θέση του είναι σαφής: η απλούστευση δεν σημαίνει χαλάρωση της εποπτείας. Η εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα δεν προκύπτει από τον αριθμό των κανόνων, αλλά από την ποιότητα του θεσμικού πλαισίου και την αποτελεσματικότητα της εποπτείας.

Από το gov.gr στη νέα ψηφιακή εποχή

Στη συνέντευξη ο κ. Πιερρακάκης συνδέει την προηγούμενη εμπειρία του από τον ψηφιακό μετασχηματισμό του ελληνικού κράτους με το μέλλον της ευρωπαϊκής τραπεζικής εποπτείας.

Το βασικό μάθημα από το gov.gr, όπως αναφέρει, ήταν ότι ο ψηφιακός μετασχηματισμός δεν αφορά απλώς τη μεταφορά υφιστάμενων διαδικασιών στο διαδίκτυο, αλλά τον επανασχεδιασμό του τρόπου λειτουργίας των θεσμών.

Στο τραπεζικό σύστημα αυτό μεταφράζεται σε καλύτερα δεδομένα, κοινά πρότυπα και περιορισμό της επαναλαμβανόμενης υποβολής των ίδιων πληροφοριών από τις τράπεζες σε διαφορετικές εποπτικές αρχές. Η διαλειτουργικότητα μεταξύ ΕΚΤ, Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών, εθνικών αρχών και αρχών εξυγίανσης θα μπορούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, να βελτιώσει την ποιότητα της εποπτείας και ταυτόχρονα να μειώσει το κόστος συμμόρφωσης.

 Η τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο πρόληψης

Σε αυτό το περιβάλλον, η τεχνητή νοημοσύνη αποκτά ολοένα μεγαλύτερο ρόλο. Ο πρόεδρος του Eurogroup θεωρεί ότι η Ευρώπη δεν έχει την πολυτέλεια να μείνει πίσω ούτε στην αξιοποίηση της τεχνολογίας ούτε στη διαχείριση των κινδύνων που αυτή δημιουργεί.

Η λειτουργική ανθεκτικότητα, όπως σημειώνει, πρέπει να εξελίσσεται παράλληλα με την τεχνολογική καινοτομία, με έμφαση στην εταιρική διακυβέρνηση, την ανθρώπινη εποπτεία, την κυβερνοασφάλεια, τις έγκαιρες ενημερώσεις ασφαλείας και τη συνεχή δοκιμή των συστημάτων.

Παράλληλα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αξιοποιηθεί από τις εποπτικές αρχές για τον έγκαιρο εντοπισμό κινδύνων και ανωμαλιών. Ο στόχος, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, δεν είναι να αντικατασταθεί η ανθρώπινη κρίση, αλλά να μπορούν οι επόπτες να θέτουν νωρίτερα τα σωστά ερωτήματα και να λαμβάνουν καλύτερα τεκμηριωμένες αποφάσεις.

Η κλίμακα ως προϋπόθεση ανταγωνιστικότητας

Η τεχνολογία φέρνει, όμως, ξανά στο προσκήνιο το ζήτημα της κλίμακας. Ο κ. Πιερρακάκης επισημαίνει ότι ακόμη και οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες παραμένουν σχετικά μικρές σε σχέση με διεθνείς ανταγωνιστές τους και ότι οι επενδύσεις τους στην τεχνολογία ως ποσοστό του ενεργητικού είναι χαμηλότερες από εκείνες των αμερικανικών τραπεζών.

Η μεγαλύτερη διασυνοριακή ενοποίηση θα μπορούσε, κατά την άποψή του, να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας και να επιτρέψει στις ευρωπαϊκές τράπεζες να επενδύσουν περισσότερο στην καινοτομία και στην επιχειρησιακή τους ανθεκτικότητα.

Το ελληνικό μάθημα των «κόκκινων» δανείων

Η ελληνική εμπειρία των τελευταίων ετών αποτελεί, τέλος, ένα ακόμη παράδειγμα για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να λειτουργεί η τραπεζική εποπτεία.

Ο κ. Πιερρακάκης θεωρεί ότι το σημαντικότερο δίδαγμα από την αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων είναι πως η καλύτερη λύση είναι η πρόληψη. Η εξυγίανση των ισολογισμών ήταν απαραίτητη, όμως η πραγματική επιτυχία βρίσκεται στην αποτροπή μιας νέας συσσώρευσης κινδύνων.

Η συνετή χορήγηση πιστώσεων, τα αυστηρά πρότυπα πιστοδότησης, τα δεδομένα υψηλής ποιότητας και η έγκαιρη εποπτική παρέμβαση αποτελούν, σύμφωνα με τον ίδιο, την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι σε μελλοντικές κρίσεις.

Το στοίχημα του Eurogroup

Στο ευρύτερο επίπεδο, ο κ. Πιερρακάκης βλέπει το Eurogroup ως τον χώρο όπου μπορεί να οικοδομηθεί η πολιτική συναίνεση που απαιτείται για τις μεγάλες οικονομικές μεταρρυθμίσεις της Ευρώπης. Στις βασικές του προτεραιότητες ως προέδρου τοποθετεί την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης και την προώθηση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, μαζί με ζητήματα όπως η τεχνητή νοημοσύνη, το επενδυτικό κενό, οι δημογραφικές εξελίξεις και η οικονομική κυριαρχία.

Το ζητούμενο, τελικά, είναι μια Ευρώπη που δεν θα διαθέτει απλώς σταθερές τράπεζες, αλλά τράπεζες αρκετά ισχυρές, μεγάλες και ευέλικτες ώστε να χρηματοδοτούν τις επενδύσεις που θα καθορίσουν την επόμενη δεκαετία. Και για τον Πιερρακάκη, αυτό περνά μέσα από έναν περισσότερο ενοποιημένο τραπεζικό τομέα, λιγότερη κανονιστική πολυπλοκότητα και πολύ αποτελεσματικότερη κινητοποίηση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ρύθμιση οφειλών: Πάνω από 10.000 έχουν ήδη ενταχθεί στις 72 δόσεις – Εξετάζονται διορθωτικές κινήσεις
• Αυξήθηκε στο 12,4% η παγκόσμια νεανική ανεργία το 2025 λόγω ΑΙ
• Γιατί η ιστορική παρέμβαση ΗΠΑ – Ιαπωνίας δεν κατάφερε να σταματήσει την πτώση του γεν